Türkiye'de Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi: Niceliksel Gelişim, Akademik Personel Profili ve İstihdam Dinamikleri

Öz

Amaç: Bu çalışma, Türkiye'de 2012 yılında başlayan Dil ve Konuşma Terapisi (DKT) lisans eğitiminin 2026'ya uzanan gelişim sürecini; program ve kontenjan büyümesi, akademik personel profili, lisansüstü eğitim kapasitesi ve mezun istihdam göstergeleri ekseninde betimsel olarak incelemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Betimsel tarama modeli ile yürütülen çalışmada veriler, Ocak-Mart 2026 tarih aralığında YÖK İstatistik, YÖK Atlas, YÖK Akademik, YÖK Tez, ÖSYM ve TÜİK resmî veri tabanlarından sistematik doküman incelemesi yoluyla toplanmış; frekans ve yüzde hesaplamaları ile tablolar hâlinde sunulmuştur. Bulgular: 2012-2026 döneminde DKT lisans programı sayısı 1'den 29'a, toplam kontenjan 31'den 1777'ye ulaşmıştır. Akademik personel sayısı 226 olup öğrenci başına düşen personel oranı 7,86'dır. 2004-2025 döneminde 871 lisansüstü mezun verilmiş; bunların %89'u yüksek lisans, %11'i doktora mezunudur. Toplam lisans mezun sayısı 2024-2025 itibarıyla 3451'e ulaşmıştır. TÜİK verilerine göre DKT mezunlarının kayıtlı istihdam oranı 2023'te %93,9, 2024'te %91,9 olarak gerçekleşmiş; iş bulma süresi 2022-2024 yıllarının tümünde Türkiye'deki tüm lisans bölümleri arasında birinci sıraya yerleşmiştir. Sonuç: DKT alanı kısa sürede güçlü bir niceliksel büyüme kaydetmiştir. Akreditasyon süreçlerinin yaygınlaştırılması, alan içi akademik personel kapasitesinin artırılması ve doktora düzeyinde insan gücü yetiştirme kapasitesinin güçlendirilmesi öncelikli hedefler olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dil ve konuşma terapisi
• niceliksel gelişim
• yükseköğretim
• mesleki istihdam

Speech-Language Therapy Education in Turkey: Quantitative Growth, Faculty Profile, and Employment Dynamics

Öz

Abstract Objective: This study aims to conduct a descriptive analysis of the development process of the Speech-Language Pathology (SLP) undergraduate program in Turkey, which began in 2012 and extends through 2026, focusing on program and enrollment growth, the profile of academic staff, graduate education capacity,, and graduate employment indicators. Method: Conducted using a descriptive survey model, data were collected through a systematic literature review of official databases-including YÖK Statistics, YÖK Atlas, YÖK Academic, YÖK Thesis, ÖSYM, and TÜİK-during the January–March 2026 period; findings are presented in tables using frequency and percentage calculations. Findings: Between 2012 and 2026, the number of DKT undergraduate programs increased from 1 to 29, and the total enrollment capacity rose from 31 to 1,777. The number of academic staff is 226, with a staff-to-student ratio of 7.86. Between 2004 and 2025, 871 graduate students graduated; 89% of these were master’s degree holders, and 11% were doctoral degree holders. The total number of undergraduate graduates reached 3,451 as of 2024–2025. According to TÜİK data, the employment rate of DKT graduates was 93.9% in 2023 and 91.9% in 2024; the time to find employment ranked first among all undergraduate programs in Turkey for the entire 2022–2024 period. Conclusion: The field of speech-language pathology has experienced significant quantitative growth in a short period of time. The expansion of accreditation processes, the enhancement of academic staff capacity within the field, and the strengthening of capacity to train professionals at the doctoral level stand out as priority objectives.

Anahtar Kelimeler

• Speech and language therapy
• higher education
• professional employment
• quantitative development

Kaynakça

1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025). Sözleşmeli personel alım ilanı. https://www.aile.gov.tr/media/268598/1-3000_sozlesmeli_personel_alim-ilani_2025.pdf
2. American Speech-Language-Hearing Association. (2025). Supply and demand resource list for speech-language pathologists. https://www.asha.org/siteassets/surveys/supply-demand-slp.pdf American Speech-Language-Hearing Association. (t.y.). Audiology and speech-language pathology associations outside of the United States. https://www.asha.org/members/international/intl_assoc/
3. Birol, N. Y., Yaşar Gündüz, E., & Tutuş, Z. (2025). An overview of speech and language therapy undergraduate programs and students in Türkiye: A descriptive research. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 621–631.
4. Caldera, A. V., Wickremasinghe, R., Munasinghe, T. U., Perera, K. M. N., Muttiah, N., Tilakarathne, D., Peiris, M. K. R. R., Thamilchelvan, E., Sooriyaarachchi, C., Nasma, M. N., Manamperige, R. M., Ariyasena, A. D. K., & Sumanasena, S. P. (2023). Availability of rehabilitation services for communication disorders in Sri Lanka: A cross-sectional survey. BMJ Open, 13(4), e071620. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-071620
5. Cankuvvet, S., Selvi-Balo, S., Yaşar-Gündüz, E., & Yırtık, H. N. (2025). Experiences of international speech-language pathology students: A phenomenological study. International Journal of Language & Communication Disorders. https://doi.org/10.1111/1460-6984.70144
6. Dil ve Konuşma Terapisi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı. (2025). Dil ve Konuşma Terapisi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı. Yükseköğretim Kurulu. https://egitim.yok.gov.tr/documentFiles/17594056261.Dil%20ve%20Konu%C5%9Fma%20Terapisi%20Ulusal%20%C3%87ekirdek%20E%C4%9Fitim%20Program%C4%B1.pdf
7. Doğan-Keskin, A., & Aral, N. (2021). Sağlık insan gücü eğilimleri: Son on yılın sistematik bir analizi. Yükseköğretim Dergisi, 11(3), 625–637. https://doi.org/10.2399/yod.20.806187
8. Georgieva, D., Woźniak, T., Topbaş, S., Vitaskova, K., Vukovic, M., Zemva, N., & Duranovic, M. (2014). Education of speech and language therapists/logopedists in selected Central and Southeastern European countries: challenges and new horizons. Folia phoniatrica et logopaedica : official organ of the International Association of Logopedics and Phoniatrics (IALP), 66(4–5), 183–196. https://doi.org/10.1159/000365753

9. Hladush, V., & Khomenko, N. (2025). Formation of diagnostic and prognostic competence in future speech therapists of the Netherlands and Germany: A comparative analysis. Zhytomyr Ivan Franko State University Journal. Pedagogical Sciences, (122), 254–284.
10. Kaynakoğlu, B., Akçay, S., Küsen Sel, H., & Yırtık, H. N. (2025). Factors influencing university and health sciences programs choices among faculty of health sciences students. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 8(3), 475–484. https://doi.org/10.32329/uad.1700412
11. Koçak Tufan, Z. (2017). Sağlık mesleklerinde insan gücü planlaması ve üniversite kontenjanları. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 44, 64–67.
12. Konrot, A., Koçak, A., & Söğüt, C. (2024). Dil ve konuşma terapisi mesleği. S. S. Topbaş (Ed.), Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (s. 9–22). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. McLeod, S., McGill, N., Baldac, S., & Mulcair, G. (2023). Australia’s speech-language pathology profession and its global impact. Perspectives of the ASHA Special Interest Groups, 8(4), 793–798. https://doi.org/10.1044/2023_PERSP-22-00239 Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. https://ookgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/03163146_mebozelogretimkurumlariyonetmeligi03012025.pdf
13. Nascimento, C. L., Mechi-Silva, B. G., & Nakamura, H. Y. (2025). Professional staffing in speech-language pathology: Challenges and perspectives within the SUS context. CoDAS, 37(4), e20240275. https://doi.org/10.1590/2317-1782/e20240275en
14. Pillay, M., Tiwari, R., Kathard, H., & Chikte, U. (2020). Sustainable workforce: South African audiologists and speech therapists. Human Resources for Health, 18(1), 47. https://doi.org/10.1186/s12960-020-00488-6
15. Resmî Gazete. (2011, Nisan 26). 6225 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Sayı: 27916). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110426-1.htm
16. Resmî Gazete. (2014, Mayıs 22). Sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarına dair yönetmelik (Sayı: 29007). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19696&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
17. Sağlık Bakanlığı. (2014). 2023 yılı sağlık iş gücü hedefleri ve sağlık eğitimi (Yayın No: 958). T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://shgmsigpdb.saglik.gov.tr/Eklenti/39432/0/2023-yili-saglik-is-gucu-hedefleri-ve-saglik-egitimipdf.pdf
18. Sağlık Bakanlığı. (2025). Sağlık meslek mensuplarının serbest meslek icrası hakkında yönetmelik (Resmî Gazete Sayı: 32856). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250329-1.htm
19. Sağlık Bilimleri Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği [SABAK]. (t.y.-a). Tarihçe. https://www.sabak.org.tr/index.php/tr/dernegimiz/tarihce
20. Sağlık Bilimleri Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği [SABAK]. (t.y.-b). Yıllara göre akredite program listesi. https://www.sabak.org.tr/index.php/tr/akreditasyon/akredite-olan-programlarin-listesi/yillara-gore-akredite-program-listesi
21. Sixel, T. R. S., Bernardo, D., Medeiros, A. A., Bousquat, A., Mota, P. H. S., & Schmitt, A. C. B. (2024). The rehabilitation workforce in Brazil. Archives of Public Health, 82, 1249. https://doi.org/10.1186/s13690-024-01249-w
22. Topbas, S. (2010). Chapter 1: A Closer Look at the Developing Profession of Speech and Language Pathology (SLP) in Turkey. In S. Topbaş & M. Yavaş (Ed.), Communication Disorders in Turkish (pp. 3–26). Bristol, Blue Ridge Summit: Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/9781847692474-006
23. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2026, Ocak 7). Engelli bireylerin toplumsal hayata katılımlarının güçlendirilmesi, karşılaştıkları sorunların tespiti ve bu sorunlara kalıcı çözümler üretilmesi amacıyla kurulan Meclis Araştırması Komisyonu tutanak dergisi (29. Toplantı). TBMM Tutanak Hizmetleri Başkanlığı. https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakGoster/5280
24. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Yükseköğretim istihdam göstergeleri, 2022. https://www.tuik.gov.tr/
25. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Yükseköğretim istihdam göstergeleri, 2023. https://www.tuik.gov.tr/
26. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Yükseköğretim istihdam göstergeleri, 2024. https://www.tuik.gov.tr/
27. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
28. Yükseköğretim Yürütme Kurulu [YÖK]. (2019). Sağlık, sağlıkla ilgili veya ilişkili programlarda eğitim ve öğretime başlanması ve sürdürülmesi için asgari koşullar genel ilkeler. https://egitim.yok.gov.tr/page/487