Havacılık Eğitiminde Sektör Etkileşimi: Kariyer Farkındalığı ve Kariyer Kararlılığı Üzerine Yarı Deneysel Bir Araştırma

Öz

Havacılık sektörünün dinamik ve çok disiplinli yapısı, öğrencilerin mesleki gelişimlerinin yalnızca akademik bilgiyle değil, sektörün çalışma koşullarını, kariyer olanaklarını ve mesleki beklentilerini tanımalarını sağlayacak deneyimlerle desteklenmesini gerekli kılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, sektör profesyonellerinin doğrudan ders sürecine katılımına dayalı sektör etkileşimli bir eğitim modelinin havacılık öğrencilerinin kariyer farkındalığı ve kariyer kararlılığı üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, 2025–2026 akademik yılı güz döneminde Maltepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Ulaştırma Hizmetleri Bölümü’nde öğrenim gören 55 öğrenciyle yürütülmüştür. Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desende gerçekleştirilen araştırmada deney grubundaki 29 öğrenci, 12 hafta boyunca farklı havacılık alanlarından sektör profesyonellerinin katıldığı bir ders programına dâhil edilmiş; 26 öğrenciden oluşan kontrol grubu ise söz konusu eğitim uygulamasına katılmamıştır. Veriler Kariyer Farkındalığı Ölçeği ve Kariyer Kararlılığı Ölçeği kullanılarak toplanmış; analizlerde Mann–Whitney U testi, robust mixed ANOVA ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, kariyer farkındalığı toplam puanlarının zaman içerisinde arttığını, ancak bu değişimin deney ve kontrol grupları arasında anlamlı düzeyde farklılaşmadığını göstermiştir. Benzer biçimde, kariyer kararlılığı açısından anlamlı bir grup-zaman etkileşimi belirlenmemiştir. Bununla birlikte regresyon analizleri, havacılık profesyonelleriyle daha önce doğrudan iletişim kurmuş olmanın kariyer farkındalığı toplam değişimini ve mesleki gelişimin bazı boyutlarını pozitif yönde yordadığını ortaya koymuştur. Bulgular, sektör profesyonellerinin derslere katılımına dayalı kısa süreli eğitim uygulamalarının tek başına öğrencilerin kariyer gelişiminde ölçülebilir bir değişim oluşturmak için yeterli olmayabileceğine işaret etmektedir. Buna karşılık sektör profesyonelleriyle kurulan doğrudan temasın kariyer gelişimiyle ilişkili olması, sektör-akademi etkileşimlerinin yalnızca bilgi aktarımına dayalı konuk konuşmacı modeli yerine mentorluk, iş temelli öğrenme, staj ve süreklilik gösteren profesyonel etkileşimlerle desteklenmesi gerektiğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Havacılık eğitimi
• sektör-akademi iş birliği
• sektör etkileşimli eğitim
• kariyer farkındalığı
• kariyer kararlılığı
• kariyer gelişimi.

Industry Engagement in Aviation Education: A Quasi-Experimental Study on Career Awareness and Career Decidedness

Öz

The dynamic and multidisciplinary nature of the aviation industry requires students’ professional development to be supported not only by academic knowledge but also by experiences that enable them to gain insight into industry working conditions, career opportunities, and professional expectations. This study aims to examine the effects of an industry-engaged education model, based on the direct participation of industry professionals in the course process, on aviation students’ career awareness and career decidedness. The study was conducted with 55 students enrolled in the Department of Transportation Services at Maltepe University Vocational School during the fall semester of the 2025–2026 academic year. Using a quasi-experimental pretest–posttest control group design, 29 students in the experimental group participated in a 12-week course program involving professionals from various fields of the aviation industry, while the control group, consisting of 26 students, did not participate in this educational intervention. Data were collected using the Career Awareness Scale and the Career Decidedness Scale and analyzed using the Mann–Whitney U test, robust mixed ANOVA, and regression analyses. The findings showed that overall career awareness scores increased over time; however, this change did not differ significantly between the experimental and control groups. Similarly, no significant group × time interaction was found for career decidedness. Regression analyses further indicated that having prior direct communication with aviation professionals positively predicted changes in overall career awareness and some dimensions of professional development. The findings suggest that short-term educational interventions based on the participation of industry professionals in classroom activities may not, on their own, be sufficient to produce measurable changes in students’ career development. However, the association between direct contact with industry professionals and career development suggests that industry–academia interactions may need to extend beyond guest-speaker models based primarily on information sharing and be supported by mentoring, work-based learning, internships, and sustained professional engagement.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Aviation education
• industry–academia collaboration
• industry-engaged education
• career awareness
• career decidedness
• career development.

Kaynakça

1. Akdöl, B., & Kale, M. S. (2023). Kurumsal itibarın işveren marka çekiciliği üzerine etkisi: Bilişim sektöründe bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(3), 2011-2027. https://doi.org/10.20491/isarder.2023.1695