KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Saime Doğan; Şerif Dilek

doi:10.52736/ubeyad.1266050

KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Geleneksel para sisteminden farklı kendi işleyiş kurallarına sahip olan, kriptografi ile yüksek güvenliği tesis edilmiş ve merkeziyetsiz yapısıyla kripto paralar dünya çapında büyük ilgi görmüştür. Sunduğu potansiyel fırsatların yanında taşıdığı risklerden dolayı şüpheli yaklaşılan kripto paraların operasyonel işlemlerde kullanılması bunların muhasebeleştirilmesini de etkilemektedir. Farklı boyutları ile ele alınan ve piyasada yoğun bir şekilde mali işleme konu olan kripto paraların, muhasebenin kamuya bilgi sağlama sorumluluğu gereği raporlanması ve muhasebe boyutunun da incelenmesi önem taşımaktadır. Kripto paraların muhasebe literatüründeki diğer varlıklardan farklı olması, bu varlıkların muhasebeleştirilmesi konusuna yönelik kamu otoriteleri ile düzenleyici ve denetleyici kuruşlar tarafından henüz kesin bir düzenleme yapılmamış olması farklı yaklaşımların benimsenmesine neden olmuştur. Çalışmada kripto paralar ele alınarak, kripto paraların muhasebeleştirilmesine yönelik benimsenen farklı yaklaşımlar açıklanmış ve muhasebe kayıtlarında ne şekilde ele alınması gerektiği yönünde öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağ, A.R. ve Gülhan, Ü. (2022). TMS/TFRS Kapsamında Kripto Paraların Muhasebeleştirilmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 35-47. doi: 10.22466/acusbd.1078963
Al-Dulaimi, A.T.A., ve Özkan, A. (2021). Kripto Para ve Muhasebeleştirilmesi. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 6(5), 505-526. doi: 10.29228/ijbemp.52644
Alpago, H. (2018). Bitcoin’den Selfcoin’e Kripto Para. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 3(2), 411-428. doi: 10.21733/ibad.419462
Aslan, Ü. (2020). Kripto Para Muhasebesi Üzerine Yapılan Tartışmalar ve Finansal Raporlama Üzerindeki Etkileri. TİDE Academia Research, 2(2), 257-286. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/tide/issue/60375/880615
Aslantaş Ateş, B. (2016), Kripto Para Birimleri, Bitcoin ve Muhasebesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 349-66. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/253802
Baek, C., ve Elbeck, M. (2015). Bitcoins as an Investment or Speculative First Look. Applied Economics Letters, 22(1), 30-34. doi: 10.1080/13504851.2014.916379
BDDK. (2013). Basın açıklaması. Sayı: 2013/32. Erişim adresi: https://www.bddk.org.tr/Duyuru/EkGetir/510?ekId=530
Binici, F.Ö. ve Aslan, Y. (2022). Kripto Paraların Muhasebe ve Raporlama Sisteminde Gösterimi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(1), 344-354. doi: 10.30783/nevsosbilen.1075890

CCAF. (2022). The Cambridge Centre for Alternative Finance-CCAF. Erişim adresi: https://ccaf.io
Coinatmradar. (2022). Erişim adres: https://coinatmradar.com/charts/growth/,
Coingecko. (2023). “Global Cryptocurrency Market Cap Charts”, Erişim adresi: https://www.coingecko.com
Dembiermont, C. (2017). Recent Developments in Payment Systems. Bank for International Settlements (BIS), International Statistical Institute, Regional Statistics Conference, 22-24 March Bali.
Dilek, Ş. ve Furuncu, Y. (2019). Bitcoin Mining and Its Environmental Effects. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(1), 91-106. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/43125/423056
Doğan, Z., Buyrukoğlu, S. ve Kutbay, H. (2018). Türkiye’de Bitcoin İşlemlerinin Vergilendirilmesi ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Öneriler. Vergi Sorunları Dergisi, (361), 23-33. Erişim adresi: http://vergisorunlari.com.tr/makale/turkiyede-bitcoin--islemlerinin-vergilendirilmesi-ve-muhasebelestirilmesine--iliskin--oneriler/8718
FED. (2008). Electronic Fund Transfer Act. Erişim adresi: https://www.federalreserve.gov/boarddocs/caletters/2008/0807/08-07_attachment.pdf
Güdelci, E.N. (2020). UFRS Kapsamında Kripto Para İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi: Kripto Paralar Gerçekten Para mı?. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(2), 237-257. doi: 10.31460/mbdd.637870
Gül, H. (2020). Bitcoin ve Türevi Varlıkların Muhasebeleştirilmesine İlişkin Bir Değerlendirme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 444-454. doi: 10.32709/akusosbil.520988
Haber, S. ve Stornetta, W. S. (1991). How to Time-Stamp a Digital Document. In (Edited by Alfred J. Menezes and Scott A. Vanstone). Advances in Cryptology-.CRYPTO 1990. Lecture Notes in Computer Science, Vol. 537. Berlin: Springer.
IFRSIC (IFRS Interpretations Committee). (2019). Committee’s Tentative Agenda Decisions and Comment Letters – Holdings of Cryptocurrencies www.ifrs.org , (Erişim Tarihi: 02.01.2022),
KGK TMS 38, https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2018Seti/TMS/TMS_38_2018.pdf , (Erişim Tarihi: 22.12.2022).
KGK, TMS 7, Nakit Akış Tabloları, https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2019Seti/TMS/TMS%207.pdf , (Erişim Tarihi: 22.12.2022)
KGK, TMS 2 Stoklar, https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/TMS/TMS_2020/TMS%202.pdf , (Erişim Tarihi: 22.12.2022).
KGK, TMS 32, Finansal Araçlar: Sunum, Erişim adresi: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2019Seti/TMS/TMS%2032.pdf , (Erişim Tarihi: 22.12.2022).
Kızıl, E. (2019). Türkiye’de Kripto Paranın Vergilendirilmesi ve Muhasebeleştirilmesi. Mali Çözüm Dergisi, 29(155), 179-196.
Koç, F. (2022) Kripto Paranın TMS/TFRS ile Uyumlu Olarak Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yaklaşımlar. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(2), 287-307. doi: 10.31460/mbdd.867251
Lee, D., Chuen K. Guo, L., ve Wang, Y. (2018). Cryptocurrency: A New Investment Opportunity? The Journal of Alternative Investments, 20(3), 16-40. doi: 10.3905/jai.2018.20.3.016
Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun (27.06.2013). Resmi Gazete (Sayı: 28690). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6493&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmasına Dair Yönetmelik (16.04.2021). Resmi Gazete (Sayı: 31456). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm
Özkul, F.U. ve Baş, E. (2020). Dijital Çağın Teknolojisi ve Kripto Paralar: Ulusal Mevzuat ve Uluslararası Standartlar Çerçevesinde Mali Yönden Değerlendirme. Muhasebe ve Denetime Bakış, 20(60), 57-74. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1121653
Procházka, D. (2018). Accounting For Bitcoin and Other Cryptocurrencies Under IFRS: A Comparison and Assessment of Competing Models. The International Journal of Digital Accounting Research, 18(24), 161-188. doi: 10.4192/1577-8517-v18_7
Raiborn, C. ve Sivitanides, M. (2015). Accounting Issues Related to Bitcoins. Journal of Corporate Accounting & Finance, 26(2), 25-34. doi:10.1002/jcaf.22016
Rogers, J. (2018). Bitcoin Turns Ten – Here’s How It all Started and What The Future Might Hold. The Conversation. https://theconversation.com/bitcoin-turns-ten-heres-how-it-all-started-and-what-the-future-might-hold-105782 , (Erişim tarihi: 25.01.2022)
Sönmez, A. (2014). Sanal Para Bitcoin. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 4(3), 1-14. Erişim adresi: http://www.tojdac.org/tojdac/VOLUME4-ISSUE3_files/tojdac_v04i301.pdf
Statista. (2022). “Overall cryptocurrency market capitalization per week from July 2010 to december 2022 (in billion U.S. dollars)”, Statista, https://www.statista.com/statistics/730876/cryptocurrency-maket-value/
Şahin, O.N. (2018). TMS/TFRS Işığında Muhasebe, Vergi ve Denetim Kapsamında Bitcoin ve Diğer Kripto Para Birimleri. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20(4), 898-923. doi:10.31460/mbdd.401314
Tschorsch, F. ve Scheuermann, B. (2016). Bitcoin and Beyond: A Technical Survey on Decentralized Digital Currencies. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 18(3), 2084-2123. doi: 10.1109/COMST.2016.2535718 www.buybitcoinworldwide.com. (2022). https://buybitcoinworldwide.com/cryptocurrency-statistics/ , (Erişim tarihi: 05.01.2023)
Yalçın, S. (2019). Kripto Değişim Araçlarının Muhasebeleştirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (81), 101-120. doi: 10.25095/mufad.510596
Yuan, X., Su, C.W., ve Peculea, A.D. (2022). Dynamic Linkage of the Bitcoin Market and Energy Consumption: An Analysis Across Time. Energy Strategy Reviews, 44. doi:10.1016/j.esr.2022.100976
Yüksel, F. (2020). Kripto Varlıklar ve IFRS Kapsamında Kripto Paraların Muhasebeleştirilmesi. Journal of Accounting and Taxation Studies, 13(2), 429-451. https://doi.org/10.29067/muvu.653136
Zhao, J.L., Fan, S., ve Yan, J. (2016). Overview of Business Innovations and Research Opportunities in Blockchain and Introduction to the Special Issue. Financial Innovation, 2(1), 1-7. doi: 10.1186/s40854-016-0049-2
Zigman, M. (2015). Three Methods for Simple Bitcoin Business Accounting. Bitcoin Magazine. Erişim adresi https://bitcoinmagazine.com/business/three-methods-simple-bitcoin-business-accounting-1427833704 :

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Saime Doğan
Türkiye

Şerif Dilek ^*
0000-0002-1413-286X
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

9 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

16 Mart 2023

Kabul Tarihi

8 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.52736/ubeyad.1266050

IZ

https://izlik.org/JA57BY43EY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Doğan, S., & Dilek, Ş. (2023). KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 71-95. https://doi.org/10.52736/ubeyad.1266050

AMA

1.Doğan S, Dilek Ş. KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. UBEYAD. 2023;6(1):71-95. doi:10.52736/ubeyad.1266050

Chicago

Doğan, Saime, ve Şerif Dilek. 2023. “KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 6 (1): 71-95. https://doi.org/10.52736/ubeyad.1266050.

EndNote

Doğan S, Dilek Ş (01 Haziran 2023) KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 6 1 71–95.

IEEE

[1]S. Doğan ve Ş. Dilek, “KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”, UBEYAD, c. 6, sy 1, ss. 71–95, Haz. 2023, doi: 10.52736/ubeyad.1266050.

ISNAD

Doğan, Saime - Dilek, Şerif. “KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Haziran 2023): 71-95. https://doi.org/10.52736/ubeyad.1266050.

JAMA

1.Doğan S, Dilek Ş. KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. UBEYAD. 2023;6:71–95.

MLA

Doğan, Saime, ve Şerif Dilek. “KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Haziran 2023, ss. 71-95, doi:10.52736/ubeyad.1266050.

Vancouver

1.Saime Doğan, Şerif Dilek. KRİPTO PARALAR VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. UBEYAD. 01 Haziran 2023;6(1):71-95. doi:10.52736/ubeyad.1266050

Cited By

KRİPTO PARALARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN YAKLAŞIMLAR, TARTIŞMALAR VE ÖNERİLER

Turkish Business Journal

https://doi.org/10.51727/tbj.1356660