E-spor Oyuncuları ve Geleneksel Sporcuların Demografik Özelliklerinin Zekâ Profillerine Etkisinin İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1 , 20 - 41 , 29.04.2026

Berkant Aydemir , Gökalp Demir , Cüneyt Taşkın

https://izlik.org/JA94NN27BL

Öz

Bu çalışma, e-spor oyuncuları ve geleneksel sporcuların demografik yapılarının çoklu zekâ profilleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada betimsel tarama modeli ve anket yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu, Türkiye E-Spor Federasyonuna kayıtlı e-sporcular ve Trakya Üniversitesi Kırkpınar Spor Bilimleri Fakültesi bünyesinde lisanslı spor yapan öğrenciler olmak üzere toplam 720 (315 e-spor, 405 geleneksel spor) katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu" ve 9 alt boyuttan oluşan "Çoklu Zekâ Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, Bağımsız Örneklem t-Testi ve ANOVA testleri uygulanmıştır. Araştırma bulguları, e-spor oyuncularının; mantıksal ve görsel zekâ alanlarında, geleneksel sporcuların ise bedensel, doğacı ve varoluşçu zekâ alanlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek yatkınlığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyet değişkenine göre erkeklerin bedensel ve görsel, kadınların ise mantıksal ve içsel zekâda daha baskın olduğu saptanmıştır. Lisans yılı arttıkça (9 yıl+) kişilerarası ve mantıksal zekâ düzeyinin yükseldiği görülmüştür. Eğitim düzeyinde üniversite mezunlarının mantıksal zekâya, lise mezunlarına göre daha yakın olduğu tespit edilmiştir. Şehir merkezinde yaşayanların görsel ve mantıksal, kırsalda yaşayanların ise doğacı zekâda öne çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, zekâ profilleri durağan olmaktan ziyade; bireyin rekabetçi ekosistemi, akademik birikimi ve sosyo-kültürel çevresiyle sürekli etkileşim halinde olan esnek bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır.
Not: Bu çalışma, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Yönetimi Bilimleri Doktora Programı bünyesinde hazırlanan 'E-Spor Oyuncuları ve Geleneksel Sporcuların Sahip Olduğu Zekâ Türlerinin Liderlik Özellikleri ve Yaratıcı Kişilik Özellikleri Üzerine Etkisi' başlıklı doktora tezinden üretilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çoklu Zekâ , Demografik Yapı , E-spor , Geleneksel Spor , Zekâ Profili

An Examination of the Effect of Demographic Characteristics on the Intelligence Profiles of Esports Players and Traditional Athletes

https://izlik.org/JA94NN27BL

Öz

This study aims to examine the effect of the demographic profiles of esports players and traditional athletes on their multiple intelligence profiles. A descriptive survey model and questionnaire method were used in the research. The study group consisted of a total of 720 participants (315 esports, 405 traditional sports), comprising esports players registered with the Turkish Esports Federation and students engaged in licensed sports at the Kırkpınar Faculty of Sports Sciences, Trakya University. Data were collected using the “Personal Information Form” and the “Multiple Intelligence Scale,” which consists of 9 sub-dimensions. Data analysis involved the application of the Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, Independent Samples t-Test, and ANOVA tests. The research findings revealed that esports players exhibit a statistically significant higher aptitude in the areas of logical and visual intelligence, while traditional athletes demonstrate a statistically significant higher aptitude in the areas of bodily-kinesthetic, naturalistic, and existential intelligence. Based on the gender variable, it was found that men are more dominant in bodily-kinesthetic and visual-spatial intelligence, while women are more dominant in logical-mathematical and intrapersonal intelligence. As the number of years of education increases (9+ years), levels of interpersonal and logical-mathematical intelligence were observed to rise. In terms of educational level, it was determined that college graduates are closer to the level of logical-mathematical intelligence compared to high school graduates. The study found that those living in urban centers excel in visual and logical intelligence, while those in rural areas excel in naturalistic intelligence. In conclusion, intelligence profiles are not static; rather, they emerge as a flexible structure that is in constant interaction with the individual’s competitive ecosystem, academic background, and socio-cultural environment.
Note: This study is based on the doctoral dissertation titled “The Effect of the Types of Intelligence Possessed by Esports Players and Traditional Athletes on Leadership Traits and Creative Personality Traits,” prepared within the Doctoral Program in Sports Management Sciences at the Institute of Health Sciences, Marmara University.

Anahtar Kelimeler

Multiple Intelligences , Demographic Structure , Esports , Traditional Sports , Intelligence Profile

Kaynakça

• Allen, M. S., Greenlees, I., & Jones, M. (2013). Personality in sport: A comprehensive review. International Review of Sport and Exercise Psychology, 6(1), 184-208.
• American Psychological Association. (2018, April 19). Intelligence.
• Babacan, T., & Dilci, T. (2012). Çoklu zekâ ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışmaları. e-Journal of New World Sciences Academy, 7(3), 969-982.
• Baker, J., & Young, B. (2014). 20 years later: deliberate practice and the development of expertise in sport. International Review of Sport and Exercise Psychology, 7(1), 135-157.
• Bediou, B., Adams, D. M., Mayer, R. E., Tipton, E., Green, C. S., & Bavelier, D. (2018). Meta-analysis of action video game impact on perceptual, attentional, and cognitive skills. Psychological Bulletin, 144(1), 77.
• Behnke, M., Stefanczyk, M. M., Żurek, G., & Sorokowski, P. (2023). Esports players are less extroverted and conscientious than athletes. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 26(1), 50-56.
• Bijnens, E. M., Derom, C., Thiery, E., Weyers, S., & Nawrot, T. S. (2020). Residential green space and child intelligence and behavior across urban, suburban, and rural areas in Belgium: A longitudinal birth cohort study of twins. PLoS Medicine, 17(8), e1003213.
• Campbell, M. J., Hojaji, F., Cregan, S. C., & Toth, A. J. (2026). Expertise, Talent Identification, and Personal Traits in Esports. In The Psychology of Esports Performance (pp. 51-72). Routledge.
• Cihan, B. B., & Ilgar, A. E. (2019). Dijital spor oyunlarının sporcular üzerindeki etkilerinin incelenmesi: Fenomenolojik bir çözümleme. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 171-189.
• Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64(1), 135-168.
• Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic Books.
• Gardner, H. (1999). Intelligence reframed: Multiple intelligences for the 21st century
• George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS For Windows Step by Step. Boston: ASimple Guide and Reference.
• Halpern, D. F. (2000). Sex differences in cognitive abilities. Psychology Press.
• Joseph, D. L., & Newman, D. A. (2010). Emotional intelligence: an integrative meta-analysis and cascading model. Journal of applied psychology, 95(1), 54.
• Kıncal, R. Y. (Editör). 2013. Bilimsel Araştırma Yöntemi (2. Basım). Nobel Yayın No: 610, ISBN: 978-605-133-512-4, Ankara,.
• İnan, M., Var, L., Kurtuldu, T., & Cihan, B. B. (2024). Dijital spor oyunları oynuyorum çünkü: Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin motivasyon kaynakları. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 27-35.
• Laborde, S., Dosseville, F., & Allen, M. S. (2016). Emotional intelligence in sport and exercise: A systematic review. Scandinavian Journal of Medicine & Science İn Sports, 26(8), 862-874.
• Martončik, M. (2015). e-Sports: Playing just for fun or playing to satisfy life goals?. Computers in Human Behavior, 48, 208-211.
• McClellan, J. A., & Conti, G. J. (2008). Identifying the multiple intelligences of your students. Journal of Adult Education, 37(1), 13-32.
• Metin, Mustafa. (2014). Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara:Pegem Akademi Yayıncılık.
• Miller, D. I., & Halpern, D. F. (2014). The new science of cognitive sex differences. Trends in cognitive sciences, 18(1), 37-45.
• Nia, M. E., & Besharat, M. A. (2010). Comparison of athletes’ personality characteristics in individual and team sports. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 808-812.
• Pedraza-Ramirez, I., Musculus, L., Raab, M., & Laborde, S. (2020). Setting the scientific stage for esports psychology: A systematic review. International Review of Sport and Exercise Psychology, 13(1), 319-352.
• Rickinson, M., Dillon, J., Teamey, K., Choi, M. Y., & Benefield, P. (2004). A review of research on outdoor learning.
• Ritchie, S. J., & Tucker-Drob, E. M. (2018). How much does education improve intelligence? A meta-analysis. Psychological Science, 29(8), 1358-1369.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. baskı). Pearson Education.
• Thompson, J. J., Blair, M. R., & Henrey, A. J. (2014). Over the hill at 24: Persistent age-related cognitive-motor decline in reaction times in an ecologically valid video game task begins in early adulthood. PloS One, 9(4), e94215.
• Toth, A. J., Ramsbottom, N., Kowal, M., & Campbell, M. J. (2020). Converging evidence supporting the cognitive link between exercise and esport performance: A dual systematic review. Brain Sciences, 10 (11), Article 859.
• Van Hilvoorde, I., & Pot, N. (2017). Embodiment and fundamental motor skills in eSports. In Sport and play in a digital world (pp. 14-27). Routledge.
• Vaughan, R. S., Brimmell, J., & Krenn, B. (2023). The role of executive functions in elite athletes' mental health. Routledge Handbook of Mental Health in Elite Sport, 130-143.
• Yazicioglu, Y., & Erdogan, S. (2004). SPSS Uygulamali Bilimsel Arastirma Yöntemleri. Ankara: Detay Yayincilik, 49-50.
• Zayed, K., Al-Adawi, S., & Al-Kalbani, Q. (2023). Dominant types of multiple intelligences in Oman: sport practitioners vs non-practitioners. Athens J. Sports, 10, 9-18.