EN
TR
ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi
Öz
Bir tesisin çevresel etkilerini, sadece ÇED mevzuatına bağlayıp, bu kapasiteye bağlı olarak, ÇED Yönetmeliği Ek-1 şartına göre ÇED gerektirir" hükmüne göre değil, tesis faaliyet alanının daha geniş bir ölçekte dikkate alınmasıyla irdelemek zorunludur. Çünkü çevresel nitelik/niceliklerin proje alanına göre değişkenliği, tesis büyüklüğünü de değişken yapabilir; Aynı nişte, birkaç tesise izin verilmiş olabilir. Bu bağlamda, rapor hazırlama eşiği için kesin bir kapasite değeri önermek yeterli değildir. Tesis kapasitesi ile verilen bir eşik, bu tür kümülatif etkileri göz ardı etme riskini taşır. Asıl belirleyici olan, projenin potansiyel çevresel etkilerinin büyüklüğü ve niteliğidir. Bu durum, Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki ile birlikte açıklanabilir. Bu nedenle, hem nicel eşikleri hem de nitel eşikleri bir arada değerlendirilerek daha kapsamlı bir koruma sağlamayı amaçlayan bir etki değerlendirme tekniği geliştirilmelidir. Kapasite Eşiği Sorunu; kapasitesine bakılmaksızın faaliyet icra edecek tüm tesislere "Ön Değerlendirme Zorunluluğu" getirmekle aşılabilir. Çevresel etki potansiyeli taşıyan tüm tesisler için bir ön değerlendirme (PTD) zorunlu tutulmalıdır. Bunu takiben, hangi tesislerin tam kapsamlı ÇED raporu gerektirdiği belirlenmelidir. ÇED Yönetmeliğindeki Ek-1 ve Ek-2 listeleri, ÇED şartı olarak kapasite/alan eşiklerini kullanmaktadır. Özetle, tesis büyüklüğünün, kirleticilerin değerlendirileceği bir raporun hazırlanıp hazırlanmayacağına dair bir eşik olarak kabulü uygun görülmemeli, gerekli değişiklikler yasal zeminde yürütülmelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ÇED, 2022, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği, Resmî Gazete, 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı.
- ÇED, 2025, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 26.06.2025 tarih ve 32938 sayılı.
- HKY, 2008, Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği, Resmî Gazete, 06.06.2008 tarih ve 27601 sayılı.
- ÇGD, 2010, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, Resmî Gazete, 04.06.2010 tarih ve 26898 sayılı.
- European Parliament and Council, 2011, Directive 2011/92/EU of 13 December 2011 on the assessment of the effects of certain public and private projects on the environment (EIA Directive), Official Journal of the European Union, L 26, 1–21.
- Seinfeld, J.H. and Pandis, S.N., 2016, Atmospheric Chemistry and Physics: From Air Pollution to Climate Change, 3rd Edition, Wiley, New York.
- US EPA, 1995, AP-42: Compilation of Air Pollutant Emission Factors, Section 11.19.2 – Crushed Stone Processing and Pulverized Mineral Processing, United States Environmental Protection Agency.
- US EPA, 1999, Consideration of Cumulative Impacts in EPA Review of NEPA Documents, EPA 315-R-99-002, Office of Federal Activities, Washington, D.C.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevresel Değerlendirme ve İzleme
Bölüm
Görüş Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
24 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
8 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
26 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2
APA
Tiryakioğlu, O. (2025). ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 8(2), 61-75. https://izlik.org/JA83AS58CF
AMA
1.Tiryakioğlu O. ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi. UCBAD. 2025;8(2):61-75. https://izlik.org/JA83AS58CF
Chicago
Tiryakioğlu, Orhan. 2025. “ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi”. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi 8 (2): 61-75. https://izlik.org/JA83AS58CF.
EndNote
Tiryakioğlu O (01 Aralık 2025) ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi 8 2 61–75.
IEEE
[1]O. Tiryakioğlu, “ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi”, UCBAD, c. 8, sy 2, ss. 61–75, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83AS58CF
ISNAD
Tiryakioğlu, Orhan. “ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi”. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi 8/2 (01 Aralık 2025): 61-75. https://izlik.org/JA83AS58CF.
JAMA
1.Tiryakioğlu O. ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi. UCBAD. 2025;8:61–75.
MLA
Tiryakioğlu, Orhan. “ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi”. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 61-75, https://izlik.org/JA83AS58CF.
Vancouver
1.Orhan Tiryakioğlu. ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Tesis Kapasite Eşiğinin Özümleme Kapasitesi ve Kümülatif Etki Bakımından Yetersizliğinin İncelenmesi. UCBAD [Internet]. 01 Aralık 2025;8(2):61-75. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83AS58CF