Atikhisar Barajı Havzası (Çanakkale) Çevre Sorunlarının Sürdürülebilir Çevre Yönetimi Kapsamında Değerlendirilmesi

Atikhisar Dam was constructed between 1971 and 1975 on the bed of the Sarıçay River, approximately 10 km upstream from where it flows into the Dardanelles. The Sarıçay River originates from the high elevations around Mount Ağı. The Sarıçay, which originates as the Nurkaya stream, forms the Atikhisar Dam Basin by merging with the Karaburunlar, Kayalık, Kestane, Kocaçay, and Değirmen streams from the highlands to the south. The area of the basin is 335,6 km². This study aims to evaluate the environmental problems of the Atikhisar Dam Basin from the perspective of basin-based sustainable environmental management. The data method of the study is based on fieldwork, interviews with local people, and the production of basın in a Geographic Information Systems environment. The findings indicate that in the Atikhisar Dam Basin, environmental issues have been identified, including the destruction of forest areas caused by improper land use, uncontrolled and intensive use of surface and groundwater due to incorrect irrigation methods in agricultural activities, high erosion risk, surface cover degradation caused by gold mining and quarry projects, water pollution, drought, and ecological risk problems. In this context, preventing the current environmental problems of the basin and ensuring sustainable management is possible through a holistic basin management planning that incorporates rational and scientific management policies of institutions and organizations, while also promoting the socio-economic development of the local population.

Atikhisar Barajı, kaynağını Ağı Dağı ve çevresindeki yükseltilerden alan Sarıçay’ın Çanakkale Boğazı’na dökülmeden yaklaşık 10 km gerisindeki yatağı üzerinde 1971-1975 yıllar arasında inşa edilmiştir. Nurkaya adıyla doğan Sarıçay’a güneydeki yükseltilerden doğarak katılan Karaburunlar, Kayalık, Kestane, Kocaçay ve Değirmen derelerinin katılarak oluşturduğu Atikhisar Barajı Havzası’nın yüzölçümü 335,6 km² dir. Bu çalışma da Atikhisar Barajı Havzası’nın çevre sorunlarını, havza bazlı sürdürülebilir çevre yönetimi perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın veri yöntemi arazi çalışmaları, yerel halkla yapılan görüşmeler ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında üretilen sayısal haritalara dayalı risk analizlerinin değerlendirmelerine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular kapsamında Atikhisar Barajı Havzası’nda yanlış arazi kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan orman alanlarının tahribi, tarımsal faaliyetlerde yürütülen yanlış sulama yöntemleri ile yüzey ve yeraltı sularının kontrolsüz ve yoğun kullanımı, yüksek erozyon riski, altın madeni ve taş ocakları projeleri ile tahrip edilen yüzey örtüsü, su kirliliği, kuraklık ve ekolojik risk sorunlarını kapsayan çevre sorunları tespit edilmiştir. Bu doğrultuda havzanın mevcut çevre sorunlarının önlenmesi ve sürdürülebilir yönetimi, kurum ve kuruluşların akılcı ve bilimsel yönetim politikalarını yerel halkın sosyo-ekonomik kalkınmasını da sağlayacak düzeyde sisteme dahil eden bütüncül havza yönetim plânlaması ile mümkündür.