Çevresel Veri-Bilgi-Ahlâki Temelli Çevre ve Su Okuryazarlığı

21. Yüzyılda “çevre ve su okuryazarlığı” çok önemlidir. Çevre, su, ahlak, sürdürülebilirlik, sıfır atık ve döngüsel ekonomi arasında ilişki söz konusudur. Türkiye’de 2016 yılında belediyelerde toplanan kişi başı günlük ortalama atık miktarı 1,17 kg olarak hesaplanmıştır. Üç büyük şehrimizde ise toplanan kişi başı günlük ortalama atık miktarı İstanbul için 1,30 kg, Ankara için 1,14 kg, İzmir için 1,32 kg olduğu tespit edilmiştir. 2017 yılında, belediyeler 31 milyon çöp topladı ama Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri bu çöplerin yalnızca %9,8’inin geri dönüşüme gönderildiğini ortaya koyuyor. Türkiye’de 2017 yılı itibariyle, 751 lisanslı geri dönüşüm tesisi ve 566 atık toplama ve ayrıştırma tesisi bulunuyor. Bu rakam yeterli değildir. Çünkü az gelişmiş altyapı, kentleşmenin artışı ve yetersiz çöp değerlendirme politikaları kirliliğin artmasına sebep oluyor. 2024 yılı itibarıyla, Dünya’da yılda yaklaşık 103 milyar ton hammadde kullanıyoruz, ancak bunun sadece %10’unu geri dönüştürebiliyoruz. Türkiye’de yılda yaklaşık 5 milyon ton evsel atık çöpe gidiyor. Türkiye atık toplama ve işleme konusunda yıl yıl gelişmektedir. Türkiye’de 2024 yılında belediyelerde toplanan kişi başı günlük ortalama atık miktarı 1,09 kg olarak hesaplanmıştır. Türkiye’de toplam 1401 belediyeden 1392’inde atık toplama hizmeti verilmektedir. Atık toplama hizmeti verilen belediyelerde toplam 32,3 milyon ton atığın %88,9’u atık işleme tesislerine ve %10,9’u belediye çöplüklerine gönderilirken, %0,3’ü ise diğer yöntemlerle bertaraf edilmiştir. Belediyeler tarafından işletilen atıksu arıtma tesislerinde, 353 bin ton (kuru madde bazında) atıksu arıtma çamuru oluştuğu tespit edilmiştir. Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde işlenen 195 milyon ton atığın, 139 milyon tonu bertaraf edildi, 56 milyon tonu ise geri kazanılmıştır. Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton atık, yakma tesislerinde de 448 bin ton atık bertaraf edilmiştir. Beraber yakma (ko-jenerasyon) tesislerinde 4,7 milyon ton atık yakılarak enerji geri kazanımı gerçekleştirilmiştir. Kompost tesislerinde 124 bin ton atık geri kazanılırken diğer geri kazanım tesislerinde ise toplam 51,5 milyon ton metal, kâğıt, mineral vb. atık geri kazanılmıştır. Çevre, su, sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi önemlidir.

Environmental and water literacy is crucial in the 21st century. There is a connection between environment, water, ethics, sustainability, zero waste and the circular economy. In Türkiye, the average daily waste collected per person by municipalities in 2016 was calculated to be 1.17 kg. In our three major cities, the average daily waste collected per person was found to be 1.30 kg in Istanbul, 1.14 kg in Ankara, and 1.32 kg in Izmir. In 2017, municipalities collected 31 million tonnes of waste, but Turkish Statistical Institute (TÜİK) data shows that only 9.8% of this waste was sent for recycling. As of 2017, there are 751 licensed recycling facilities and 566 waste collection and sorting facilities in Türkiye. This number is insufficient. This is because underdeveloped infrastructure, increasing urbanization and inadequate waste management policies are causing pollution to increase. As of 2024, we use approximately 103 billion tonnes of raw materials annually worldwide, but we can only recycle 10% of this. In Türkiye, approximately 5 million tonnes of household waste ends up in landfill each year. Türkiye is improving year on year in terms of waste collection and processing. In Türkiye, the average daily waste collected per person by municipalities in 2024 is calculated to be 1.09 kg. Waste collection services are provided in 1392 of Türkiye's 1401 municipalities. In municipalities where waste collection services are provided, 88.9% of the total 32.3 million tonnes of waste is sent to waste treatment facilities, 10.9% to municipal landfills, and 0.3% is disposed of by other methods. It was determined that 353,000 tonnes (dry matter basis) of sewage sludge was generated in wastewater treatment plants operated by municipalities. Of the 195 million tonnes of waste processed in waste disposal and recovery facilities, 139 million tonnes were disposed of and 56 million tonnes were recovered. 138 million tonnes of waste were disposed of in landfill sites and 448,000 tonnes of waste were disposed of in incineration plants. Energy recovery was achieved by incinerating 4.7 million tonnes of waste in co-incineration (cogeneration) plants. While 124,000 tonnes of waste were recovered in composting plants, a total of 51.5 million tonnes of metal, paper, minerals, etc. were recovered in other recovery plants. Environment, water, sustainability and the circular economy are important.