KITAY-GOROD: A MINIATURE MODEL OF CHANGING RUSSIA IN THE LATE 19TH CENTURY

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 604 - 618, 30.06.2025

Lada Aksüt

https://doi.org/10.37999/udekad.1649578

Öz

Pyotr D. Boborykin who took his first step on his literary journey in the 1960s, during a period of rapid capitalist transformation in Russia, had created his works with the most striking feature of their in-depth exploration of Russia’s social and cultural changes. In this respect, his most well-known novel, Kitay-gorod (1882), serves as a remarkable example. Boborykin chose the location of the the novel as Kitay-gorod, Moscow’s historic commercial center, vividly depicting the district’s dynamic structure and unique atmosphere. Through the novel’s characters, he illustrates the rapidly evolving social structure and emerging societal trends of the time, and in this way he emphasized the beginning of a new era in Russia. Kitay-gorod, where capitalism was developing particularly rapidly, stands out as a small model of the transformation taking place in Moscow and even across Russia. The novel not only achieves literary success but also serves as a valuable historical source by providing important information and details about the socio-cultural structure of the period. Although he was recognized as one of Russia’s leading writers in the second half of the 19th century, Boborykin was later accepted as a figure who glorified the bourgeoisie class of people after the October 1917 Revolution and therefore because of his ideological incompatibility with the Soviet regime, he was gradually tended to be forgotten. This study aims to examine the historical context of the novel, the social structure of the period, and the unique atmosphere of the time by also benefiting from expressions of contemporary people of the period.

Anahtar Kelimeler

Boborykin , Kitay-gorod , Moscow , Capitalism

KİTAY-GOROD: XIX. YÜZYILIN SONUNDA DEĞİŞEN RUSYA’NIN MİNYATÜR MODELİ

Öz

Yazarlık yolculuğuna 1960’lı yıllarda Rusya’daki kapitalist düzenin hızla şekillendiği dönemde adım atan Pyotr D. Boborıkin’in eserlerinin en dikkat çekici özelliği, Rusya’daki toplumsal ve kültürel değişimleri derinlemesine ele almasıdır. Boborıkin’in en bilinen eseri olan “Kitay-gorod” (1882) romanı bu açıdan oldukça çarpıcı bir örnek oluşturur. Yazar romanın mekânı olarak Moskova’nın tarihsel ticaret merkezi Kitay-gorod’u seçer. Boborıkin bu bölgenin canlı yapısını ve kendine has atmosferini ayrıntılı bir şekilde tasvir eder. “Kitay-gorod” romanının kahramanları aracılığıyla dönemin hızla değişen toplumsal yapısını ve yeni toplumsal eğilimleri ortaya koyar, böylece Rusya’da yeni bir çağın başladığını vurgular. Kapitalizmin özellikle yoğun ve hızlı bir şekilde geliştiği Kitay-gorod bölgesi dönüşüm geçiren Moskova’nın ve hatta tüm Rusya’nın küçük bir modeli olarak dikkat çeker. Roman yalnızca edebi bir başarı ortaya koymakla kalmaz, aynı zamanda dönemin sosyo-kültürel dokusuna dair önemli bilgiler ve detaylar sunarak tarihsel açıdan değerli bir kaynak işlevi görür. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Rusya’nın önde gelen yazarlarından biri olarak tanınan Boborıkin, Ekim 1917 devriminden sonra burjuva sınıfını yücelten bir figür olarak görülmüş ve Sovyet rejimiyle ideolojik olarak uyumsuz olduğu için zamanla unutulmaya yüz tutmuştur. Bu çalışma dönemin çağdaşlarının anlatımlarından da yararlanarak romanın tarihsel bağlamını, dönemin toplumsal yapısını ve döneme özgü olan atmosferi incelemeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Boborıkin , Kitay-gorod , Moskova , Kapitalizm

Kaynakça

• Aksüt, L. (2022, Mart 4-6). Rus natüralizmin temsilcisi: Pyotr Boborıkin [Konferans sunum özeti]. Uluslararası Toplumsal Araştırmalar Kongresi, Erzurum.
• Andreyeva, A. (2017). Natsionalnoye svoyeobraziye russkogo romana vtoroy polovinı XIX veka [Yayımlanmamış doktora tezi]. Kostromskoy gosudarstvennıy universitet. http://www.dslib.net/russkaja-literatura/nacionalnoe-svoeobrazie-russkogo-romana-vtoroj-poloviny-hix-veka.html
• Aşukin, N. (1957). Predisloviye. N. Aşukin (Ed.), Kitay-gorod içinde (ss. 5-8). Gosudarstvennoye isdaniye hudojestvennoy literaturı.
• Boborıkin, P. (1957). Kitay-gorod. Gosudarstvennoye isdaniye hudojestvennoy literaturı.
• Boborıkin, P. (1965). Vospominaniya v dvuh tomah. Tom pervıy. Hudojestvennaya literatura.
• Boborıkin, P. (2000). Pisma o Moskve. http://az.lib.ru/b/boborykin_p_d/text_1881_pisma_o_moskve1.shtml
• Bogatıryov, P. (1989). Moskovskaya starina. Yu. Aleksandrova (Ed.), Moskovskaya starina. Vospominaniya moskviçey proşlogo stoletiya içinde (ss. 95-171). İzdatelstvo “Pravda”.
• Çuprinin. S. (1977) Çehov i Boborıkin. Opulskaya, L., Papernıy, Z., Şatalov. S. (Ed.), Çehov i ego vremya içinde (138-157). İzdatelstvo “Nauka”.
• Davıdov, N. (1989). Moskva. Pyatidesyatıye i şestidesyatıye godı XIX stoletiya. Yu. Aleksandrova (Ed.), Moskovskaya starina. Vospominaniya moskviçey proşlogo stoletiya içinde (ss. 25-86). İzdatelstvo “Pravda”.
• Esen, P. (2023). Rusya’da toprak köleliği sistemi. İDİL Sanat ve Dil Dergisi, 103, 280-291. 10.7816/idil-12-103-01.
• Galinskaya, İ. (2013). P. D. Boborıkin. Kulturologiya-Daydjest, 2 (25), 206-207.
• Ilıca, S. (2023). Tip oyevropeivşegosya dvryanina v povesti “Poumnel” P. D. Boborıkina, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9 (72), 3634-3643. http://dx.doi.org/10.29228/smryj.70345
• İyezuitova, L. (1984). O “Naturalistiçeskom” romane v russkoy literatüre kontsa XIX- naçala XX v. G. Makogonenko, V. Markoviç, M. Rev (Ed.), Problemı Poetiki russkogo realizma içinde (ss. 228-265). İzdatelstvo leningradskogo universiteta.
• Kondratyev, İ. (1999). Sedaya starina Moskvı (İzd. 2-oye). Tsitadel.
• Koni, A. (1989). Vospominaniya o pisatelyah. İzdatelsvo “Pravda”.
• Linin, A. (1935). K istorii burjuaznogo stilya v russkoy literatüre (tvorçestvo P.D. Boborıkina). Rostov-Don.
• Minjurenko, A. (2020, Mayıs 5). Reforma 1861 goda: rezkiy tolçok k rostu burjuazii, RAPSİ, https://rapsinews.ru/incident_publication/20200505/305778319.html
• Minjurenko, A. (2023, Ağustos 22). Otmena krepostnogo prava, RAPSİ, https://rapsinews.ru/historical_memory_publication/20230822/309143289.html
• Mojayev, A. (2022). Velikiy posad Moskvı. Podlinnaya istoriya Kitay-goroda. Eksmo.
• Muratova, K. (1983). İstoriya russkoy literaturı. Literatura kontsa XIX- naçala XX veka (1881-1917). Nauka.
• Olcay, T. (2003). Rus Edebiyatında Doğalcı Okul. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
• Petrova, M. (2002). Letopis literaturnıh sobıtiy v Rossii kontsa XIX – naçala XX b. (1891- oktyabr 1917) (Vıpusk 1). İMLİ RAN.
• Smolitskaya, G. (1985). İstoriya formirovaniya toponimii Moskvı. Ye. Pospelov (Ed.), Geografiçeskiye nazvaniya Moskvı içinde (ss. 12-23). Moskva “Mısl”.
• Vengerov, S. (1895). Kritiko-biografiçeskiy slovar russkih pisateley i uçyonıh. Semyonovskaya Tipo-litografiya (İ. Efrona).
• Vişnyakov, N. (1989). İz kupeçeskoy jizni. Yu. Aleksandrova (Ed.), Moskovskaya starina. Vospominaniya moskviçey proşlogo stoletiya içinde (ss. 25-86). İzdatelstvo “Pravda”.