THE WARRİOR WOMAN ARCHETYPE İN THE TURKİSH EPİC TRADİTİON: EFRUMİYYE BANU İN THE DĀNİSHMEND GHĀZĪ EPİC
Öz
Turkish epics are among the most important narrative sources reflecting the continuity of cultural memory in terms of folk literature research. This study examines the position of the heroic woman type within the epic narrative of the Turkish epic tradition, using the example of the Dânişmend Gazi Epic. The Dânişmendname presents a multi-layered epic structure that does not limit the Turks' struggle for existence in Anatolia solely to military conquest narratives, but also shapes it around values of faith, morality, and heroism. The study primarily employs textual analysis, a qualitative research method. Focusing on the character of Efrumiyye Banu, who holds a significant place in the epic, the cultural, social, and religious dimensions of the female hero are examined. Through thematic analyses, Efrumiyye Banu's actions within the narrative, her warrior identity, strategic stance, and relationship with faith are evaluated within the epic context. The study concludes that Efrumiyye Banu is an active subject positioned on equal footing with the male heroes, influencing and directing the narrative's progression. Religious motifs such as dreams, prayers, divine intervention, and martyrdom have been observed to be among the elements determining the fate of the female hero. It has been concluded that Efrumiyye Banu represents a strong ideal of a valiant woman, shaped by faith and heroism, within the Turkish epic tradition.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
This study was conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. No experimental procedures involving human or animal subjects were carried out during the research process, and no personal data were collected. The study is based on existing written sources and a review of the relevant literature. Therefore, ethical committee approval was not required. The author declares that ethical principles were observed at all stages of the study.
Тип женщины из Альп в турецкой эпической традиции: Эфрумие Бану в эпосе Данишменда Гази.
Öz
Турецкие эпосы относятся к числу важнейших повествовательных источников, отражающих преемственность культурной памяти в контексте исследований народной литературы. В данном исследовании рассматривается положение героического женского типа в эпическом повествовании турецкой эпической традиции на примере эпоса «Дынишменд Гази». «Дынишменд Гази» представляет собой многослойную эпическую структуру, которая не ограничивает борьбу турок за существование в Анатолии исключительно повествованиями о военных завоеваниях, но также формирует её вокруг ценностей веры, морали и героизма. В исследовании преимущественно используется текстовый анализ, качественный метод исследования. Сосредоточившись на персонаже Эфрумийе Бану, занимающей важное место в эпосе, рассматриваются культурные, социальные и религиозные аспекты женской героини. С помощью тематического анализа оцениваются действия Эфрумийе Бану в повествовании, её военная идентичность, стратегическая позиция и отношение к вере в контексте эпоса. Исследование приходит к выводу, что Эфрумийе Бану — активная личность, находящаяся на равных с героями-мужчинами, влияющая на развитие сюжета и направляющая его. Было отмечено, что религиозные мотивы, такие как сны, молитвы, божественное вмешательство и мученичество, являются одними из элементов, определяющих судьбу героини. Сделан вывод, что Эфрумийе Бану представляет собой сильный идеал доблестной женщины, сформированной верой и героизмом, в рамках турецкой эпической традиции.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Данное исследование соответствует принципам научной этики и этики публикаций. Экспериментальные процедуры с участием людей или животных не проводились, и в процессе исследования не собирались персональные данные. Исследование проводилось на основе существующих письменных источников и обзора литературы. Поэтому одобрение этического комитета не требуется. Автор заявляет, что этические принципы соблюдались на всех этапах исследования.
TÜRK DESTAN GELENEĞİNDE ALP KADIN TİPİ: DÂNİŞMEND GAZİ DESTANI’NDA EFRUMİYYE BANU
Öz
Türk destanları, halk edebiyatı araştırmaları açısından kültürel hafızanın sürekliliğini yansıtan en önemli anlatı kaynakları arasında yer alır. Bu çalışma, Türk destan geleneğinde alp kadın tipinin epik anlatı içerisindeki konumunu Dânişmend Gazi Destanı örneği üzerinden ele almaktadır. Dânişmendnâme, Türklerin Anadolu’daki varlık mücadelesini yalnızca askerî fetih anlatılarıyla sınırlamayan, inanç, ahlak ve kahramanlık değerleri etrafında şekillenen çok katmanlı bir epik yapı sunmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden metin çözümlemesi esas alınmıştır. Destanda önemli bir yer tutan Efrumiyye Banu karakteri merkeze alınarak kadın kahramanın kültürel, toplumsal ve dinî boyutları incelenmiştir. Tematik çözümlemeler yapılarak Efrumiyye Banu’nun anlatı içindeki eylemleri, savaşçı kimliği, stratejik tutumu ve inançla kurduğu ilişki epik bağlam içerisinde değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda Efrumiyye Banu’nun erkek kahramanlarla eşit düzeyde konumlanan, anlatının ilerleyişini etkileyen ve yönlendiren etkin bir özne olduğu tespit edilmiştir. Rüya, dua, ilahi yardım ve şehadet gibi dinî motiflerin kadın kahramanın kaderini belirleyen unsurlar arasında yer aldığı görülmüştür. Efrumiyye Banu, Türk destan geleneğinde kadın kahramanın inanç ve kahramanlık ekseninde şekillenen güçlü bir alp kadın idealinin temsilcisi olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışmada bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur. Araştırma sürecinde insan veya hayvan denekler üzerinde herhangi bir deneysel uygulama yapılmamış, kişisel veri toplanmamıştır. Çalışma, mevcut yazılı kaynaklar ve literatür taramasına dayalı olarak yürütülmüştür. Bu nedenle etik kurul izni gerekmemektedir. Yazar, çalışmanın tüm aşamalarında etik ilkelere bağlı kalındığını beyan eder.
