SÜRGÜNÜN İZİNDE TERKEDİLEN OYUNCAKLAR

Öz

Bu çalışma, Maryam Madjidi’nin Marx ve Oyuncak Bebek adlı eserindeki oyuncakların hangi işlevlerle kullanıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Göçmen edebiyatı bağlamında değerlendirilen eserde, oyuncak bebek sembolü aracılığıyla başkahraman Maryam’ın yaşadığı içsel çatışmalar, aidiyet duygusu ve kimlik mücadelesi derinlemesine ele alınmıştır. İran’daki siyasi baskılar sonucu göç etmek zorunda kalan Maryam, bu süreçte hem çocukluğunu hem de köklerini ardında bırakarak kendisine yeni bir yaşam kurmaya çalışmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, eserdeki oyuncak sembollerinin işlevlerini belirlemek için nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Bu analizde, oyuncak sembolü iki ana tema altında değerlendirilmiştir: “Geçmiş ve aidiyetin sembolü” ile “dil ve kültürün sembolü.” Bu temalar çerçevesinde, Maryam’ın oyuncaklarıyla kurduğu bağın onun içsel dünyasında ne tür anlamlar taşıdığı ve bu sembollerin kimlik arayışını nasıl etkilediği analiz edilmiştir. Sonuçlar, Maryam’ın oyuncaklarıyla kurduğu bağın, onun çocukluk masumiyeti ve İran’daki geçmişine duyduğu aidiyeti simgelediğini ortaya koymaktadır. Oyuncak bebekler, bir yandan Maryam’ın çocukluk anıları ve kimliği ile bağlantısını temsil ederken, diğer yandan göçün getirdiği zorluklar karşısında ayakta kalma ve yeni bir kimlik inşa etme çabasını simgelemektedir. Ayrıca, Maryam’ın ana dilini reddetmesi, geçmişin acı hatıralarından uzaklaşma ve yeni bir kimliğe yönelme arzusunu yansıtmaktadır. Çalışma, Maryam’ın deneyimlerinden yola çıkarak göçmen bireylerin kimlik ve aidiyet arayışlarının çok katmanlı yapısını anlamaya katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Göçmen Edebiyatı
• Oyuncak sembolizmi
• Kimlik çatışması
• Aidiyet
• Kültürel Uyum

ABANDONED TOYS IN THE PATH OF EXILE

Öz

This study aims to examine the functions of toys in Maryam Madjidi’s work, Marx and the Doll. In the context of migrant literature, the study employs dolls as symbols to explore Maryam’s inner conflicts, sense of belonging, and identity struggles. Forced to emigrate due to political oppression in Iran, Maryam leaves her childhood and roots behind and attempts to establish a new life. Content analysis, a qualitative research method, is used to investigate the symbolic functions of toys. Based on the two main themes, “symbol of the past and belonging” and “symbol of language and culture,” the study examines the symbolic significance of Maryam’s relationship with her toys, exploring how they function in her inner world and impact her identity formation. The results reveal that Maryam’s connection with her toys symbolizes her childhood innocence and attachment to her roots. The dolls link her to childhood memories and identity while symbolizing her resilience and struggle to construct a new identity during migration. Furthermore, Maryam’s rejection of her mother tongue reflects her desire to escape painful memories and to seek a new identity. Thus, this study contributes to understanding the multi-layered nature of identity and belonging among migrant individuals.

Anahtar Kelimeler

• Migrant Literature
• Toy Symbolism
• Identity Conflict
• Belonging
• Cultural Adaptation.

Kaynakça

1. Adak Özdemir A., & Ramazan, O. (2012). Oyuncağa çocuk, anne ve öğretmen bakış açısı. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1-16. https://izlik.org/JA59JL69GA
2. Adhami Moghaddam, B., Ghafouri, A., & Jafhari Kadagr, S. (2022). Le reflet de la dualité entre la patrie et le territoire d’autrui dans Marx et la poupée. Recherches en Langue et Littérature Françaises, 16 (29), 70-86. https://doi.org/10.22034/rllfut.2022.51370.1363
3. Atagün, H. & Güler, E. (2025). 21. Yüzyıl moda reklamlarında kullanılan kadın imgesinin görsel göstergebilimsel çözümlenmesi. H. Arapgirlioğlu & M. Yönsel (Eds.),Güzel sanatlar alanında uluslararası akademik araştırma ve çalışmalar (ss. 43-63). Serüven Yayınevi.
4. Benjamin, W. (2000). Je déballe ma bibliothèque. Rivages.
5. Berry, J. W. (1980). Acculturation as varieties of adaptation. A. M. Padilla (Ed.), Acculturation: Theory, models and findings (pp. 9-25). Westview Press.
6. Berry J.W. (1997). Immigration, acculturation and adaptation. Applied Psychology, 46, 5-68.
7. Berry, J.W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697-712. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2005.07.013
8. Bhabha, H. K. (1994).The location of culture. Routledge. Brah, A. (2005). Cartographies of diaspora: Contesting identities. Routledge.

9. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
10. Cebeci, M. (2015). Sosyolojik açıdan göç ve göçmenlerin sosyal kültürel entegrasyonları: Kavramsal bir çalışma. K.Canatan, M. Birinci, İ. Çağlar, Y. Kryvenko, S. Öksüz, & F. Altun (Eds.), Disiplinler Arası Göç ve Göç Politikaları Sempozyumu (s.135-158). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Yayınları.
11. Claretie, L. (1894). Les jouets: histoire, fabrication. Ancien Maison Quentin.
12. Cooke, D. (2022). Entretien avec Maryam Madjidi sur Marx et la poupée et Pour que je m’aime encore. Contemporary French and Francophone Studies, 26(2), 217-225. https://doi.org/10.1080/17409292.2022.2038913
13. Egemen, A., Yılmaz, Ö., & Akil, İ. (2004). Oyun, oyuncak ve çocuk. ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 5(2), 39-42. https://izlik.org/JA32NG36HM
14. El Enany, R. M. H. (2022). L'écriture multiforme à travers la multi identité (Franco-Iranienne) et la notion de l’émancipation de la femme dans "Marx et la poupée" de Maryam Madjidi. International Journal of Humanities and Educational Research, 4(1), 293-301. DOI: 10.47832/2757-5403.12.21
15. Günay, D. (2012). Görsel göstergebilim ve imgenin anlamlandırılması. D. Günay & A. Parsa (Eds.), Görsel göstergebilim (ss. 11-54). Es Yayınları.
16. Hall, S. (1990). Cultural identity and diaspora. J. Rutherford (Ed.), Identity: Community, culture, difference (pp. 222-237). Lawrence & Wishart.
17. Kaya, A. (2024). Edebiyatta Öteki’nin Bakışı. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, 286-296. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1384568
18. Keser, N. (2018). Sanat metodolojileri sanat tarihi ve eleştirisi. Ütopya Yayınları.
19. Madjidi, M. (2017). Marx ve Oyuncak Bebek. (B. Tut, Çev.). Profil Kitap.
20. Moran, B. (2008). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İletişim Yayınları.
21. Rıfat, M. (2000). XX. Yüzyılda dilbilim ve göstergebilim kuramları. Om Yayınevi.
22. Sakallı, C. (2018). Göçmen edebiyatı: "Ara dilde" yazmak. Monograf, 9, 10-26.
23. Stewart, S. (2003). On longing: Narratives of the miniature, the gigantic, the souvenir, the collection. Duke University Press.
24. Yılmaz, A. (2014). Uluslararası göç: Çeşitleri, nedenleri ve etkileri. Electronic Turkish Studies, 9(2), 1685-1704. http://dx.doi.org/10.7827/Turkishstudies.6274
25. Zdrada-Cok, M. (2022). Exil et reconstruction identitaire dans les romans de Maryam Madjidi (“Marx et la poupée”) et Negar Djavadi (“Désorientale”). Lublin Studies in Modern Languages and Literature, 46,111-121. https://doi.org/10.17951/lsmll.2022.46.1.111-121