EBU’L-KASIM EŞ-ŞÂBBÎ’NİN İRÂDETU’L-HAYÂT ŞİİRİNDE MİLLÎ MÜCADELE SÖYLEMİNİN EDİMBİLİMSEL DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışma, Ebu’l-Kâsım eş-Şâbbî’nin “İrâdetu’l-Hayât” adlı şiirini edimbilimsel bir bakış açısıyla inceleyerek millî mücadele, özgürlük ve direniş temalarının dilsel araçlarla nasıl yapılandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Edimbilim, dilin yalnızca anlam ileten bir araç olmadığını; aynı zamanda sosyal bağlamda eylem üreten ve toplumsal etkiler doğuran bir güç olduğunu vurgular. Bu doğrultuda şiirde yer alan kelime ve ifadeler, sözlük anlamlarının ötesinde bağlam içindeki işlevleri, okuyucu üzerindeki etkileri ve oluşturduğu çağrışımlar bakımından analiz edilmiştir. Çalışmada edimbilimsel analiz yöntemi kullanılarak şiirdeki dilsel unsurların toplumsal farkındalık oluşturma, halkı bilinçlendirme ve direnişe çağırma işlevleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışmada şiir, Arapça metnin Türkçeye çevrilmesi ve kelimelerin bağlam içindeki anlamlarının çözümlenmesi yoluyla, edimbilimsel olarak bağlam analizi ve çıkarımsal anlamlandırma çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, eş-Şâbbî’nin dil kullanımının estetik bir anlatımın ötesine geçerek özgürlük bilincini güçlendiren güçlü bir söylem oluşturduğunu göstermektedir. Bu yönüyle “İrâdetu’l-Hayât”, Tunus halkının sömürge karşıtı mücadelesinin sembolü hâline gelmiş ve Arap dünyasında bağımsızlık düşüncesinin önemli simgelerinden biri olmuştur. Sonuç olarak çalışma, dilin toplumsal dönüşüm ve direniş bilincinin oluşumundaki etkisini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ebu’l-Kasım eş-Şâbbî
• İrâdetu’l-Hayât
• Edimbilim
• Tunus Şiiri
• Millî Mücadele.

PRAGMATIC EVALUATION OF THE DISCOURSE OF NATIONAL STRUGGLE IN ABŪ AL-QĀSIM AL-SHĀBBĪ'S IRĀDAT AL-ḤAYĀT POEM

Öz

Bu çalışma, Ebu’l-Kâsım eş-Şâbbî’nin “İrâdetu’l-Hayât” adlı şiirini edimbilimsel bir bakış açısıyla inceleyerek millî mücadele, özgürlük ve direniş temalarının dilsel araçlarla nasıl yapılandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Edimbilim, dilin yalnızca anlam ileten bir araç olmadığını; aynı zamanda sosyal bağlamda eylem üreten ve toplumsal etkiler doğuran bir güç olduğunu vurgular. Bu doğrultuda şiirde yer alan kelime ve ifadeler, sözlük anlamlarının ötesinde bağlam içindeki işlevleri, okuyucu üzerindeki etkileri ve oluşturduğu çağrışımlar bakımından analiz edilmiştir. Çalışmada edimbilimsel analiz yöntemi kullanılarak şiirdeki dilsel unsurların toplumsal farkındalık oluşturma, halkı bilinçlendirme ve direnişe çağırma işlevleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışmada şiir, Arapça metnin Türkçeye çevrilmesi ve kelimelerin bağlam içindeki anlamlarının çözümlenmesi yoluyla, edimbilimsel olarak bağlam analizi ve çıkarımsal anlamlandırma çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, eş-Şâbbî’nin dil kullanımının estetik bir anlatımın ötesine geçerek özgürlük bilincini güçlendiren güçlü bir söylem oluşturduğunu göstermektedir. Bu yönüyle “İrâdetu’l-Hayât”, Tunus halkının sömürge karşıtı mücadelesinin sembolü hâline gelmiş ve Arap dünyasında bağımsızlık düşüncesinin önemli simgelerinden biri olmuştur. Sonuç olarak çalışma, dilin toplumsal dönüşüm ve direniş bilincinin oluşumundaki etkisini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Aboul-Qacem Echebbi
• Irādat al-Ḥayāt (The Will of Life)
• Pragmatics
• Tunisian Poetry
• National Struggle.

Прагматическая оценка дискурса национальной борьбы в стихотворении Абуль-Касима аш-Шабби «Ирадат аль-Хаят»

Öz

Цель данного исследования — выявить, как темы национальной борьбы, свободы и сопротивления структурируются с помощью лингвистических инструментов, на примере стихотворения Абу аль-Касима аш-Шабби «Ирадатуль-Хаят» с прагматической точки зрения. Прагматика подчеркивает, что язык — это не просто инструмент для передачи смысла; это также сила, которая порождает действия и вызывает социальные эффекты в социальном контексте. Соответственно, слова и выражения в стихотворении анализируются с точки зрения их функций в контексте, их воздействия на читателя и ассоциаций, которые они создают, выходя за рамки их словарного значения. Используя метод прагматического анализа, исследование подробно рассматривает функции лингвистических элементов в стихотворении в формировании социального сознания, просвещении общественности и призыве к сопротивлению. Стихотворение анализируется прагматически посредством контекстного анализа и выводного смыслообразования, путем перевода арабского текста на турецкий язык и анализа значений слов в их контексте. Результаты исследования показывают, что использование языка аль-Шабби выходит за рамки эстетического выражения, создавая мощный дискурс, укрепляющий сознание свободы. В этом отношении «Ирадат аль-Хаят» стал символом антиколониальной борьбы тунисского народа и одним из важных символов идеи независимости в арабском мире. Следовательно, исследование подчеркивает влияние языка на социальные преобразования и формирование сознания сопротивления.

Anahtar Kelimeler

• Абуль-Касим аш-Шабби
• Ирадат аль-Хаят
• литературоведение
• тунисская поэзия
• национальная борьба.

Kaynakça

1. Alalı, A. (2025). El-Bârûdî: Gelenek ve Yenilik Arasında: Şiirinde Üslup, Yapı ve İslami Özelliklerin Analitik İncelemesi. İlahiyat, 15, 281-315. https://doi.org/10.62188/ilahiyat.1806257
2. Arslan, A. (2017). Klasik’ten Modern’e Arap Edebiyatında Değişmeyen Tema: Fani Dünya. Social Sciences Studies Journal, 3(11), 1796–1804.
3. Avcı, G. (2021). Göstergebilimsel Bir Analiz: Ebü’l Kâsım Eş-Şâbbî’nin “Çoban Türküleri” Şiiri. Mîzânü’l-Hak: İslami İlimler Dergisi, 13, 433–458. https://izlik.org/JA44TH97FS
4. Ayyıldız, E. (2021). Ahmet Şevki’nin Mısır İstiklalinin Müdafaası İçin Sömürge Yöneticisine Hitaben Nazmettiği Lâmiyye’sinin Tahlili. A. H. Can & İ. Doğru (Ed.), Arap Edebiyatında Vatan Ve Bağımsızlık Mücadelesi, 1–26. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
5. Buharî, Fatıma. Z. (2016). El-Bu‘du’l-Vatanî Fi’ş-Şi‘ri Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Burbaş, N. (2017). El-İltizâmu Fi’ş-Şi‘ri’s-Sevrî: Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî Enmûzecen (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
7. El-Meseddî, A. (1993). Kırâ’at Me‘a Eş-Şâbbî ve El-Mutenebbî ve El-Câhiz ve İbni Haldûn. Kuveyt: Dâr Suâd Subah.
8. Ferruh, Ö. (1954). Şâ‘irân Mu‘âsirân İbrâhîm Tûkân ve Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî. Beyrut: El-Mektebetu’l-‘İlmiyye.

9. Hasen, A. (2009). Er-Rûmensiyye fi’ş-Şi’iri’l-Arabiyyi’l-Muâsır. Kahire: Mektebetu’l Âdâb.
10. Kansu-Yetkiner, N. (2009). Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine. İzmir: İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları.
11. Kavas, A. (2012). Tunus. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 41, 388–393. İstanbul: TDV Yayınları.
12. Kerrû, E. K. M. (1954). Eş-Şâbbî: Hayâtuhû ve Şi‘ruhû. Beyrut: El-Mektebetu’l-İlmiyye.
13. Köroğlu, R. (2019). Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî: Hayatı ve Şiirleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
14. Lekahl, E. (2016). El-Eb‘âdu’l-İbdâ‘Iyye Fî Şi‘ri Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî: Dîvân El-Eğânî Enmûzecen (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. Lukâyîşî, A. (1980). Mezâhiru’l-İbdâi’l-Fennî Fî Şi’ri Ebi’l-Kâsım Eş-Şâbbî (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konstantiniye Üniversitesi Edebiyat Enstitüsü.
16. Mehmetali, B., & Gökgöz, T. (2020). Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî’nin Şiirlerinde Halk. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(2), 1065–1087. https://doi.org/10.46353/K7auifd.757125
17. Parıldı, M. (2011). İşgal Dönemi Tunus Şiirinde Avangard Bir Romantik: Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî. Avrasya Etütleri, 40(2), 325–354. https://izlik.org/JA86NS97AD
18. Sağlam, H. (2026). Sapmalar ışığında Turgut Uyar şiiri. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 9(1), 240–260. https://doi.org/10.37999/udekad.1865186
19. Şeybani, F., & Türkî, S. (2020). El-Ene ve’l-Âharu Fi’ş-Şi‘ri Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
20. Tırâd, M. (1994). Dîvânu Ebi’l-Kâsım Eş-Şâbbî ve Resâ’iluhu. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî.
21. Türk, O. (2023). Mehmet Akif Ersoy’un Şiirlerinde Millî Değerleri İçeren Söz Varlığının Edimbilim Açısından Değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 307–326. https://doi.org/10.54282/inijoss.1359260
22. Yazıcı, H. (2002). Tunus’ta Modern Arap Edebiyatı ve Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî. Nüsha Dergisi, 5, 51–69.
23. Yener, A., & Müezzin, Ahmet D. (2024). Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî’nin “Ey Gece” Adlı Şiiri Üzerine Eleştirel ve Edebî Bir İnceleme. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 56, 155–184. https://doi.org/10.17120/omuifd.1437318
24. Yılmaz, E. (2020). Edim Bilimine Giriş: Kavram–Kuram–Uygulama. Ankara: Pegem Akademi. https://izlik.org/JA98ND62BR