BRIAN FRIEL’IN MOLLY SWEENEY OYUNUNDA KÖRLÜK VE KİMLİĞİN ELEŞTİREL ENGELLİLİK KURAMI BAĞLAMINDA OKUNMASI

Öz

Molly Sweeney (1994) körlüğü tıbbi bir durum, anlama, kimlik ve toplumsal kodların kesişiminde konumlanan karmaşık bir olgu olarak ele almaktadır. Oyun Molly, eşi Frank ve göz doktoru Dr. Rice aracılığıyla engellilik etrafında şekillenen kültürel söylemleri ve körlüğün normalleştirilmesine yönelik tartışmaları ele almaktadır. Friel körlüğü sadece bir tıbbi sorun olarak göstermek yerine, onu güç ilişkilerinde düzenleyici normlar tarafından biçimlendirilen toplumsal olarak inşa edilmiş bir durum olarak sunmaktadır. Bu yönüyle oyun, izleyiciyi engelliliğin geleneksel olarak yorumlandığı yönleriyle yeniden değerlendirmeye sevk ederken, körlüğün bir engellilik biçimi olarak içerdiği sorunları açığa çıkarmaktadır. Bu çalışma ayrıca Molly’nin durumunun normalliğin temel göstergesi olarak görme duyusuna atfedilen ayrıcalıklı konumun bireyler üzerindeki kısıtlayıcı ve zorlayıcı etkilerini ortaya koyarak, engelliliğin baskın tıbbi söylemini sorguladığını ileri sürmektedir. Ameliyat sonrasında kazandığı geçici görme yetisi, beklenenin aksine bir iyileşme ya da mutluluk sağlamaktan ziyade parçalanmaya yol açmıştır. Çünkü Molly çevresindeki nesneleri tanımlama ve anlamlandırma yetisini yitirmektedir. Aynı zamanda oyun, Engellilik Kuramı çerçevesinde tıbbi müdahalenin sınırlarını tartışarak normallik anlayışına ilişkin kabul gören kıstaslara meydan okumaktadır. Bu bağlamda makale, Molly’nin körlüğünün toplumsal olarak inşa edilmiş ve ideolojik olarak desteklenen bir uygulama olarak nasıl işlediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Brian Friel
• Molly Sweeney
• Eleştirel Engellilik Kuramı
• Körlük
• Kimlik.

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Yok

Teşekkür

Yok

A CRITICAL DISABILITY READING OF BLINDNESS AND IDENTITY IN BRIAN FRIEL’S MOLLY SWEENEY

Öz

Molly Sweeney (1994) demonstrates blindness as a medical situation and as a complicated case in which comprehension, identity and social codes come together. The play discusses the cultural concepts surrounding disability and the ultimate ambition to normalize blindness through Molly, her husband Frank, and ophthalmologist Mr. Rice. Instead of reflecting blindness as a medical problem, Friel presents it as a communally constructed condition formed by power relations and regulating notions of ability. In this way, the play leads the audience to reconsider the hegemonic contexts via which disability has conventionally been interpreted, and it uncovers the challenging considerations of blindness. This study claims that Molly’s situation undermines the prevailing medical model of disability by revealing the difficulties imposed by the people who give importance to sight as the first signifier of normalcy. Her temporary vision after the operation causes fragmentation rather than happiness since she loses her ability to identify items around her. In this respect, this article aims to show how Molly’s blindness acts as a socially established and ideologically facilitated practice while the play reveals the borders of medical intervention and defies some expectations about the norms of normalcy through Critical Disability Theory.

Anahtar Kelimeler

• Brian Friel
• Molly Sweeney
• Critical Disability Theory
• Blindness
• Identity.

Destekleyen Kurum

No

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

No

Teşekkür

No

Kaynakça

1. Adar, E. (2017). From Irish Philosophy to Irish Theatre: The Blind (Wo)man Made to See. Estudios Irlandeses, 12(1), 1–11. https://doi.org/10.24162/EI2017-6750
2. Bertha, C. (2006). Brian Friel as Postcolonial Playwright. A. Roche (Ed.), The Cambridge Companion to Brian Friel (pp. 154–165). Cambridge University Press.
3. Brown, T. (2010). The Literature of Ireland: Culture and Criticism. Cambridge University Press.
4. Friel, B. (1999). Molly Sweeney. Brian Friel: Plays 2. Faber and Faber.
5. Garland-Thomson, R. (2005). Disability and Representation. PMLA, 120(2), 522–527. Hagood, T. (2010). Disability Studies and American Literature. Literature Compass, 7(6), 387–396. https://doi.org/10.1111/j.1741-4113.2010.00716.x
6. Linton, S. (1998). Claiming Disability: Knowledge and Identity. New York University Press.
7. McGrath, F. C. (1999). Brian Friel’s (Post)colonial Drama: Language, Illusion, and Politics. Syracuse University Press.
8. McMullan, A. (2006). Performativity, Unruly Bodies and Gender in Brian Friel’s Drama. A. Roche (Ed.), The Cambridge Companion to Brian Friel (pp. 143–158). Cambridge University Press.

9. Meekosha, H., & Shuttleworth, R. (2009). What’s so ‘Critical’ about Critical Disability Studies? Australian Journal of Human Rights, 15(1), 47–75. https://doi.org/10.1080/1323238X.2009.11910861
10. Niel, R. (2006). Disability as Motif and Meaning in Friel’s Drama. D. E. Morse, C. Bertha, & M. Kurdi (Eds.), Brian Friel’s Dramatic Artistry: The Work has Value (pp. 205–227). Carysfort Press. ç
11. Rioux, M. (2003). On Second Thought: Constructing Knowledge, Law, Disability, and Inequality. S. Herr, L. Gostin, & H. Koh (Eds.), The Human Rights of Persons with Intellectual Disabilities: Different but Equal (pp. 287–317). Oxford University Press.
12. Thomas, C. (2004). How is Disability Understood? An Examination of Sociological Approaches. Disability & Society, 19(6), 569–583. https://doi.org/10.1080/0968759042000252506
13. Thomson, R. G. (1997). Extraordinary Bodies: Figuring Physical Disability in American Culture and Literature. Columbia University Press.
14. Tøssebro, J. (2004). Introduction to The Special Issue: Understanding Disability. Scandinavian Journal of Disability Research, 6 (1), 3-7. https://doi.org/10.1080/15017410409512635
15. Vehmas, S., & Watson, N. (2014). Moral Wrongs, Disadvantages, and Disability: A Critique of Critical Disability Studies. Disability & Society, 29(4), 638–650. https://doi.org/10.1080/09687599.2013.831751
16. Williams, G. (2001). Theorizing Disability. G. L. Albrecht, K. D. Seelman, & M. Bury (Eds.), Handbook of Disability Studies (pp. 123–144). Sage.