THE EXISTENTIALIST CONCEPTION OF FREEDOM IN SUHAIL IDRIS'S NOVEL ASÂBI‘UNÂ ALLATÎ TAHTARIQU

Öz

One of the leading representatives of existentialism in modern Arabic literature, Suhail Idris’s reflects the fundamental principles of existentialist thought in his novels through individual and social problems arising from Westernization and the social, political, and military crises of the Arab world. Seeking to convey existentialism -generally regarded as a philosophical movement- through literary expression rather than abstract philosophical discourse, Idriss established a distinctive position in modern Arabic literature. Based on the existentialist premise that human beings are endowed with absolute freedom, his novel Asâbi‘unâ allatî Tahtariqu (Our Burnt Fingers) explores the alienation of the individual from the self and society resulting from the abandonment of this freedom. This study examines Suhail Idris’s conception of freedom in the novel through the protagonist, Sâmî, focusing on the limits of individual and moral freedom, existential anxiety, and the sense of responsibility that prevents freedom from degenerating into social disorder.

Anahtar Kelimeler

• Modern Arabic Literature
• Westernization
• Existentialism
• Suhail Idriss
• Asâbi‘unâ allatî tahtariqu.

Destekleyen Kurum

ATATÜRK ÜNİVERSİYT

Proje Numarası

SDK-2024-13918

Etik Beyan

This manuscript is an original research article and does not violate any publication ethics or editorial policies.

SÜHEYL İDRÎS’İN ESÂBİ‘UNÂ ELLETÎ TAHTERİKU ADLI ROMANINDA VAROLUŞÇU ÖZGÜRLÜK ANLAYIŞI

Öz

Modern Arap edebiyatında varoluşçuluğun önde gelen temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Süheyl İdrîs’in romanlarında, Batılılaşma eğilimleri ve Arap dünyasında yaşanan sosyal, siyasi ve askerî krizlerin etkisiyle ortaya çıkan bireysel ve toplumsal sorunlar ekseninde varoluşçu düşüncenin temel ilkeleri görülmektedir. Daha çok felsefi bir akım olarak kabul edilen varoluşçuluğu karmaşık bir üslup yerine edebî bir anlatımla okuyucuya aktarmayı amaçlayan yazar, eserleriyle önemli bir çıkış noktası yakalamıştır. Varoluşçuluğun insanın mutlak özgürlükle donatıldığı savından hareket eden yazarın Esâbi‘unâ elletî Tahteriku adlı romanı, bu özgürlükten uzaklaşmasının sonucu olarak bireyin kendisine ve topluma yabancılaşması olgusu üzerinden Arap toplumunda varoluşçu özgürlüğün yer edinmesine zemin hazırlamıştır. Bu çalışma, Süheyl İdrîs’in romandaki özgürlük anlayışını, yazarın mutlak özgürlüğünden ödün vermeyen ana karakter Sâmî üzerinden; bireysel ve ahlaki özgürlüğün sınırları, varoluşsal kaygı ve özgürlüğün toplumsal düzensizliğe dönüşmesini engelleyen sorumluluk bilinci çerçevesinde değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

• Modern Arap Edebiyatı
• Batılılaşma
• Varoluşçuluk
• Süheyl İdrîs
• Esâbi’unâ elletî tahteriku.

Destekleyen Kurum

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ

Proje Numarası

SDK-2024-13918

Etik Beyan

Bu makale araştırma makalesi olup hiç bir yayın kuralını ihlal etmemektedir.

Kaynakça

1. Abdel‘azîz Kemâl, H. (2024). et-Teşkîlu’r-Rivâîyyi fî Rivâyeti Esâbiʿunâ elletî Tahteriku li’l-Kâtibi’l-Lübnânîyyi Süheyl İdrîs. Mecelletu Evrâk Sekâfiyye, 34, 69-89. https://www.awraqthaqafya.com/wp-content/uploads [Erişim Tarihi: 08.09. 2025]
2. Andersûn U, E. (2004). Menâhicu’n-Nakdi’l-Edebî (Çev. et-Tâher Mekkî). Dâru’l-Ma‘rife.
3. Azût, C. (1989). Süheyl İdrîs fî Kısasihi ve Mevâkıfihi’l-Edebiyye. Dâru’l-Âdâb.
4. Bağdâdî, Ş. (2008). Süheyl İdrîs ellezî A‘rifuhu, el-Âdâb, 56, 17-18. https://al-adab.com/sites/default/files/aladab_2008_v56_01-03_0006_0065.pdf [Erişim Tarihi: 07.11.2025]
5. Bedevî, A. (1980). Dirâsât fi’l-Felsefeti’l-Vücûdiyye. el-Mü’essesetü’l-‘Arabiyye li’d-Dirâsât.
6. Bedevî, A. (1984). Mevsûʿatü’l-Felsefe (C. 2). el-Mü’essesetü’l-‘Arabiyye li’d-Dirâsât.
7. Bennîs, M. (2008). Süheyl İdrîs lem Yuhlif me‘a’l-Hürrîyeti Mev‘iden, el-Âdâb, 56, 12-14. https://al-adab.com/sites/default/files/aladab_2008_v56_01-03_0006_0065.pdf [Erişim Tarihi: 07.11.2025]
8. Dâvûd, H. H. (1969). Târîhu’l-Edebi’l-Hadîs. Dâru’t-Tibâʿati’l-Muhammediyye.

9. Ebû’n-Nidâl, N. (2006). et-Tehavvülât fi’r-Rivâyeti’l-ʿArabiyye. el-Mü’essesetü’l-‘Arabiyye li’d-Dirâsât ve’n-Neşr.
10. ed-Dîdî, A. (1985). el-İtticâhâtu’l-Muʿâsira fi’l-Felsefeti. el-Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-‘Âmme.
11. el-Emîr, Y. (2000). Süheyl İdrîs: Tecdîdü’r-Risâle ve’l-Ahlâm. Mecelletü’l-Âdâb, 9(10), 4-17.
12. el-Hatîb, H. (1991). Sebîlü’l-Mü’essirâti’l-Ecnebiyye ve Eşkâlihâ fi’l-Kıssati’s-Sûriyye. Metâbiʿü’l-İdâreti’s-Siyâsiyye.
13. el-Huveydî, Y. (1993). Kıssatu’l-Felsefeti’l-Ğarbiyye. Dâru’s-Sekâfeti li’n-Neşr ve’t-Tevzî‘.
14. el-Mansûrî, A. C. (2000). en-Nakdü’l-Edebî el-Hadîs. Dâru ‘Ammâr.
15. el-Yesû‘î, R. K. (2000). A‘lâmu’l-Edebi’l-‘Arabîyyi’l-Mu‘âsır, (C. 1). Merkezü’d-Dirâsât li’l-‘Âlemi’l-‘Arabî.
16. en-Nessâc, S. H. (1980). Bânûrâma er-Rivâyeti’l-‘Arabiyyeti’l-Hadîse. Dâru’l-Meârif.
17. es-Saʿâfîn, İ. (1987). Tatavvuru’r-Rivâyeti’l-ʿArabiyyeti’l-Hadîse fî Bilâdi’ş-Şâm 1870-1967. Dâru’l-Menâhil.
18. eş-Şemlî, S. (1998). el-Batalu fî Sülâsiyyeti Süheyl İdrîs. Dâru’l-Âdâb.
19. Ferhât, A. (1967). et-Tefsîru’l-Vücûdî li’n-Nidâl. Mecelletü’l-Fikri’l-Muʿâsır, 33, 1-18.
20. Hekimoğlu, S. & Tekşan, M. (2026). Samet Ağaoğlu’nun hikâyelerinde varoluş kaygısı ve metafizik isyan. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 9 (2), 405-423. DOI: https://doi.org/10.37999/udekad.1864396
21. Hûrî, İ. (2008). Sadîkî ile’l-Ebed, el-Âdâb, 56, 8-10. https://al-adab.com/sites/default/files/aladab_2008_v56_01-03_0006_0065.pdf [Erişim Tarihi: 07.11.2025]
22. İdrîs, S. (1957). Muhâdarât ʿani’l-Kıssati fî Lübnân. Maʿhadu’d-Dirâsâti’l-ʿArabiyyeti.
23. İdrîs, S. (1963). Müzekkirât Rivâʾî. Mecelletü’l-Âdâb, 11(3), 103-112.
24. İdrîs, S. (1967). Esâbiʿunâ elletî tahteriku. Dâru’l-Âdâb.
25. İdrîs, S. (2002). Zikrayâtü’l-Edeb ve’l-Hub. Dâru’l-Âdâb.
26. İsmet, R. (2010). Hadâse ve Asâle. Dâru’l-Fikr.
27. Mâkûrî, J. (1982). el-Vücûdiyye (Çev. İmâm ʿAbdülfettâh İmâm). Dâru’s-Sekâfeti li’n-Neşr.
28. Reslân, Y. F. (1995). el-Vücûdiyye fi’t-Tenzîri ve’s-Sülûk. Mecelletü’l-Maʿrife, 378, 11-45.
29. Salîbâ, C. (1982). el-Muʿcemü’l-Felsefî (C. 2). Dâru’l-Kitâbi’l-Lübnânî.
30. Sartre, J.-P. (1964). el-Vücûdiyye Mezhebün İnsânî (Çev. Abdülmunʿim el-Hafnî). ed-Dâru’l-Mısriyye li’t-Tıbâʿati ve’t-Tercemeti ve’n-Neşr.
31. Sartre, J.-P. (2022). Varoluşçuluk (Çev. Asım Bezirci). Say Yayınları.
32. Saydâvî, R. R. (t.y.). er-Rivâyetu’l-Lübnâniyyetu ilâ Eyne. Cerîdetü’n-Nehâr. https://www.annahar.com/arabic/article/274328 [Erişim Tarihi: 10.10.2015]
33. Şeyyâ, M. Ş. (1986). fi’l-Edebi’l-Felsefî. Müessesetü Nûfel.
34. Şükrî, G. (1991). Ezmetü’l-Cins fi’l-Kıssati’l-ʿArabiyye. Dâru’ş-Şurûk.
35. Tâhâ Bedr, A. M. (1971). er-Rivâʾiyyu ve’l-Ardu. el-Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-ʿÂmme.
36. Tarâbîşî, C. (1982). ʿUkdetü Ûdîb fi’r-Rivâyeti’l-ʿArabiyye (C. 1). Dâru’t-Talîʿa li’t-Tıbâʿati.
37. Vâdî, T. (2002). er-Rivâyetü’s-Siyâsiyye. Dâru’n-Neşri li’l-Câmiʿâti’l-Mısriyye.
38. Zâzâ, M. R. (1997). Medhal ilâ Menâhici’n-Nakdi’l-Edebî. Silsiletü ʿÂlemi’l-Maʿrife, 221, 49-95. https://dn720602.ca.archive.org/0/items/ebw02/221.pdf [Erişim Tarihi: 20.01.2025]