ВАНСКОЕ ОЗЁРНОЕ ЧУДОВИЩЕ И ЛОХ-НЕССКОЕ ЧУДОВИЩЕ: СРАВНИТЕЛЬНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ЦИФРОВОГО ФОЛЬКЛОРА, КУЛЬТУРНОЙ ПАМЯТИ И ЭТИКИ ТУРИЗМА

Öz

В исследовании сопоставляются цифровые репрезентации Ванского озёрного чудовища и Лох-Несского чудовища; примеры Сторшёна, Чемпа и Огопого рассматриваются как дополнительный контекст. Сформированный посредством целенаправленного отбора корпус включает 14 общедоступных цифровых документов: шесть новостных или аналитических материалов, одно видео на YouTube и одну публикацию в X, опубликованные в 2019–2025 годах, а также шесть туристических или институциональных веб-страниц, к которым обращались 22 сентября 2026 года. Данные исследованы с помощью открытого кодирования и сравнительного анализа документов. Выявлены три основных результата. Нарратив о Ванском чудовище распространяется эпизодически и фрагментарно, через заявления о доказательствах, сомнения и реконтекстуализацию. Напротив, нарратив о Лох-Несском чудовище сохраняет институциональную непрерывность благодаря архивам, веб-камерам с прямой трансляцией, центру посетителей и туристическим страницам. Туристическая коммерциализация может приводить к утрате контекста, если не учитываются прозрачность источников, права местного сообщества на нарратив и этика отношения к воде. На основе этих результатов предлагается модель цифрового фольклора, учитывающая контекст и опирающаяся на прозрачность источников, контекстуализированную видимость, локальную память и принципы этичного туризма.

Anahtar Kelimeler

• Ванское озёрное чудовище
• Лох-Несское чудовище
• цифровой фольклор
• современная легенда
• сравнительная фольклористика
• этика туризма

Destekleyen Kurum

Данное исследование не было поддержано какой-либо организацией или учреждением.

Etik Beyan

Данное исследование не включает сбор данных от участников с использованием анкетирования, интервью, фокус-групп, наблюдения, эксперимента или аналогичных методов. В исследовании не проводились экспериментальные или клинические процедуры с участием людей или животных, а также не использовались персональные данные. Поскольку работа основана на качественном документальном анализе опубликованных академических источников и общедоступных цифровых материалов, разрешение этического комитета не требуется.

Teşekkür

В рамках данного исследования заявление о благодарности отсутствует.

VAN GÖLÜ CANAVARI VE LOCH NESS CANAVARI: DİJİTAL FOLKLOR, KÜLTÜREL BELLEK VE TURİZM AHLAKI AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, Van Gölü Canavarı anlatısının dijital temsillerini Loch Ness Canavarı’yla karşılaştırmakta; Storsjön, Champ ve Ogopogo örneklerini tamamlayıcı bağlamlar olarak ele almaktadır. Amaçlı örneklemle oluşturulan veri kümesi, 2019-2025 yılları arasında yayımlanan altı haber/analiz metni, bir YouTube videosu, bir X paylaşımı ve erişim tarihi 22 Eylül 2026 olan altı turizm/kurum sayfası olmak üzere 14 kamusal dijital belgeden oluşmaktadır. Veriler açık kodlama ve karşılaştırmalı doküman analiziyle incelenmiştir. Analiz üç temel bulgu ortaya koymuştur. Van anlatısı kanıt iddiası, kuşku ve yeniden bağlamlama arasında olay temelli ve parçalı biçimde dolaşıma girmektedir. Loch Ness anlatısı ise arşiv, canlı kamera, deneyim merkezi ve destinasyon sayfaları aracılığıyla kurumsal bir süreklilik kazanmaktadır. Turistik metalaştırma, kaynak şeffaflığı, yerel topluluğun anlatı üzerindeki hakkı ve su etiği gözetilmediğinde bağlam kaybına yol açabilmektedir. Bu bulgulardan hareketle çalışma, kaynak şeffaflığı, bağlamlandırılmış görünürlük, yerel bellek ve etik turizm ilkelerine dayanan bağlama duyarlı bir dijital folklor modeli önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Van Gölü Canavarı
• Loch Ness Canavarı
• dijital folklor
• modern efsane
• karşılaştırmalı folklor
• turizm ahlakı

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma; anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney veya görüşme teknikleriyle katılımcılardan veri toplanmasını içermemektedir. İnsan ya da hayvanlar üzerinde deneysel veya klinik bir uygulama yapılmamış, kişisel veri kullanılmamıştır. Çalışma, yayımlanmış akademik kaynaklar ve kamusal erişime açık dijital içerikler üzerinden yürütülen nitel doküman analizi niteliğinde olduğundan etik kurul izni gerektirmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma kapsamında teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

THE LAKE VAN MONSTER AND THE LOCH NESS MONSTER: A COMPARATIVE STUDY OF DIGITAL FOLKLORE, CULTURAL MEMORY, AND TOURISM ETHICS

Öz

This study compares digital representations of the Lake Van Monster with those of the Loch Ness Monster, while treating Storsjön, Champ, and Ogopogo as contextual cases. The purposively selected dataset comprises 14 publicly accessible digital documents: six news or analysis articles, one YouTube video, one X post published between 2019 and 2025, and six tourism or institutional webpages accessed on 22 September 2026. The data were examined through open coding and comparative document analysis. Three main findings emerged. The Lake Van narrative circulates episodically and fragmentarily through claims of evidence, doubt, and recontextualization. By contrast, the Loch Ness narrative maintains institutional continuity through archives, live webcams, a visitor center, and destination webpages. Tourism commodification may also strip context when source transparency, community rights over the narrative, and water ethics are not respected. On this basis, the study proposes a context-sensitive digital folklore model grounded in source transparency, contextualized visibility, local memory, and ethical tourism.

Anahtar Kelimeler

• Lake Van Monster
• Loch Ness Monster
• digital folklore
• modern legend
• comparative folklore
• tourism ethics

Destekleyen Kurum

This study was not supported by any institution or organization.

Etik Beyan

This study does not involve data collection from participants through surveys, interviews, focus groups, observations, experiments, or similar techniques. No experimental or clinical procedure was conducted on humans or animals, and no personal data were used. Since the study is based on qualitative document analysis of published academic sources and publicly accessible digital materials, ethics committee approval is not required.

Teşekkür

There is no acknowledgement statement for this study.

Kaynakça

1. Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511996306
2. Bauman, R. (1984). Verbal art as performance. Waveland Press.
3. Beydiz, M. G. (2022). İdea ve gerçeklik dikotomisinde canavar ikonografisinden “Van Gölü Canavarı”nın mitsel paradigmasına. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 15(40), 1356-1371. https://doi.org/10.12981/mahder.1187155
4. Çınarın Sesi. (2020, 13 Ağustos). Van Gölü Canavarı kameraya takıldı [Video]. https://www.cinarinsesi.com/van-golu-canavari-kameraya-takildi-220475h.htm
5. de Seta, G. (2020). Digital folklore. In J. Hunsinger, M. M. Allen, & L. Klastrup (Eds.), Second international handbook of internet research (pp. 167-183). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-024-1555-1_36
6. Dendle, P. (2006). Cryptozoology in the medieval and modern worlds. Folklore, 117(2), 190-206. https://doi.org/10.1080/00155870600707888
7. Dünya Turizm Örgütü. (1999). Global code of ethics for tourism. https://www.unwto.org/global-code-of-ethics-for-tourism
8. Eren, M. (2025). Van Gölü Havzası sözlü kültüründe Van Gölü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 70, 152-164. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1659297

9. Ergöz, R. (2023). Van Gölü Havzası halk inanışlarında kapı ve eşik. Folklor Akademi Dergisi, 6(3), 1208-1230. https://doi.org/10.55666/folklor.1383977
10. Fotoğraflarla Bitlis. (2025, 13 Ağustos). Tatvan sahili açıklarında... Sizce canavar mı, yoksa bir tür balık mı? [X gönderisi]. Malumatfuruş'ta arşivlenen gönderi. https://www.malumatfurus.org/van-golu-canavari/
11. Gillespie, T. (2014). The relevance of algorithms. In T. Gillespie, P. J. Boczkowski, & K. A. Foot (Eds.), Media technologies: Essays on communication, materiality, and society (pp. 167-194). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/9042.003.0013
12. Güler, S. (2021, 12 Mart). Van Gölü Canavarı: Bir medya fenomeninin 'inanılmaz' hikâyesi. Journo. https://journo.com.tr/van-golu-canavari
13. Händén-Svensson, S. (2025). The lake and its monster: Communicating connections with landscape, belonging and sense of place with Great Lake Monster narratives. Arv: Nordic Yearbook of Folklore, 81, 112-129. https://doi.org/10.61897/arv.81.48343
14. Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York University Press. https://doi.org/10.18574/nyu/9780814743683.001.0001
15. Karapınarlı, S. (2025, 18 Ağustos). Videonun Tatvan Sahili'nde görülen Van Gölü Canavarı'nı gösterdiği iddiası. Teyit. https://teyit.org/analiz/videonun-tatvan-sahilinde-gorulen-van-golu-canavarini-gosterdigi-iddiasi
16. Król, K., & Hernik, J. (2022). Digital folklore of rural tourism in Poland. Sustainability, 14(3), Article 1165. https://doi.org/10.3390/su14031165
17. Kuğu, E. (2019, 23 Ocak). Van Gölü Canavarı: Efsane mi gerçek mi? Teyit. https://teyit.org/ekipten/bir-canavar-efsanesinin-anatomisi
18. MacCannell, D. (1973). Staged authenticity: Arrangements of social space in tourist settings. American Journal of Sociology, 79(3), 589-603. https://doi.org/10.1086/225585
19. Malumatfuruş. (2025, 15 Ağustos). Van Gölü Canavarı efsanesi ve Van Gölü Canavarı olduğu iddiasıyla paylaşılan video. https://www.malumatfurus.org/van-golu-canavari/
20. Moir, J. (2015). Of monsters, myths and marketing: The case of the Loch Ness Monster. Analyses/Rereadings/Theories: A Journal Devoted to Literature, Film and Theatre, 3(1), 12-19. https://doi.org/10.18778/2353-6098.3.02
21. Okanagan Nation Alliance. (2024). siwłkw (water) curriculum. https://syilx.org/wp-content/uploads/2025/02/ARCHIVE_ONA-Syilx-Water-Curriculum-2024_PP.pdf
22. Okanagan Nation Alliance. (2025, 29 Haziran). nxaʔxʔitkw song. Syilx 101. https://learn.syilx.org/n%CC%93xa%CA%94x%CA%94itk%CA%B7-song/
23. Ong, W. J. (2002). Orality and literacy: The technologizing of the word. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203328064
24. Önay, Y. (2013). Akdamar efsanesi ve varyantları üzerine bir inceleme. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25, 33-47. https://avesis.yyu.edu.tr/yayin/3741e067-a20b-4fb6-aa1b-7e3af89f8850/akdamar-efsanesi-ve-varyantlari-uzerine-bir-inceleme
25. Önay, Y. (2018). Van efsaneleri. Van Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
26. Philip, L. J. (2024). Selling the nation: The commodification of monstrous, mythical and fantastical creatures. Scottish Geographical Journal, 140(3-4), 474-489. https://doi.org/10.1080/14702541.2024.2363780
27. Puglia, D. J. (2024). The (mostly) unseen world of cryptids: Legendary monsters in North America. Humanities, 13(1), Article 1. https://doi.org/10.3390/h13010001
28. Serdar146. (2024, 3 Şubat). Van Gölü Canavarı: Dosyası efsane mi, gerçek mi? [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=O-XdKcLsX0M
29. The Loch Ness Experience. (t.y.). The tour. 22 Eylül 2026 tarihinde https://lochness.com/whats-on/the-tour/ adresinden erişildi.
30. The Official Loch Ness Monster Sightings Register. (t.y.). Home. 22 Eylül 2026 tarihinde https://www.lochnesssightings.com/ adresinden erişildi.
31. TRT Haber. (2025, 16 Temmuz). İranlı heykeltıraş hurda demirlerden 'Van Gölü Canavarı' yaptı [Foto galeri]. https://www.trthaber.com/foto-galeri/iranli-heykeltiras-hurda-demirlerden-van-golu-canavari-yapti/72614.html
32. UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://ich.unesco.org/en/convention
33. Vermont Lake Monsters. (t.y.). About Champ. https://vermontlakemonsters.com/about-champ/
34. Visit Inverness Loch Ness. (t.y.). The Loch Ness Monster. 22 Eylül 2026 tarihinde https://www.visitinvernesslochness.com/the-lochness-monster adresinden erişildi.
35. VisitScotland. (t.y.). The Loch Ness Monster: Is Nessie real? 22 Eylül 2026 tarihinde https://www.visitscotland.com/places-to-go/loch-ness/things-to-do/nessie adresinden erişildi.
36. Wang, N. (1999). Rethinking authenticity in tourism experience. Annals of Tourism Research, 26(2), 349-370. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(98)00103-0
37. Yen, D. A., Jang, J., Wei, L., Morgan, N., & Pritchard, A. (2025). Leveraging folklore and fantasy to promote small destinations: The case of Visit Wales. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 17(3), 736-750. https://doi.org/10.1080/19407963.2023.2263860