Araştırma Makalesi

Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi

Cilt: 5 Sayı: 1 11 Ağustos 2022
PDF İndir
EN TR

Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi

Öz

Dinî ifadeler bize ne söyler? İnançlı kimselerin yaşamını adadığı ifadelerin epistemolojisi, kritik bir öneme haizdir. Din dilini gayri-bilişselci bir açıdan ele alan Richard Bevan Braithwaite (1900-1990), dinî ifadelerin doğrulanamayacağını ancak empirik olarak anlamlı olabileceğini düşünür. Bu anlam, ahlaki yargıların bir yaşam tarzı çizdiği gibi analojiktir. Braithwaite’e göre, dini ifadelerin bilimdeki gibi deneysel bir doğruluk değeri yoktur; dini hikâyeler, inançlının yaşam tazına psikolojik destek sağlar. Kısaca Braithwaite, dinî ifadelerin ahlaki/davranışsal yönüne eğilerek bilişsel boyutunu elimine etmektedir. Böylece doğrulama ölçütüne yakalanmadan dini anlamlı kılmaya çalışmaktadır. Braithwaite’in din dilini ahlaki yorumlayan teorisini tahlil etmeyi amaçlamaktayız. Çalışmamızın giriş bölümünde Braithwaite’in dinî inanca empirist yaklaşımının sebeplerini ortaya koymak için 1920-1955 arası dönemin hakim paradigmasını anlatacağız. Bu minvalde mantıkçı pozitivizmin temel taşı olan doğruluk ilkesini ele alacağız. Akabinde asıl konumuz, Braithwaite’in din dilinin ahlaki yorumunu iki bölümde değerlendirmeye çalışacağız. İlk olarak dinî ifadelerin doğruluk testinden neden geçemeyeceğini Braithwaite açısından cevaplamaya çalışacağız. Bunun için dinî ifadeleri sırasıyla empirik, hipotetik ve analitik kategorilerinde yer vermeme sebeplerine değinecek ve eleştirilerimizi sunacağız. İkinci bölümde dinî ifadelerin nerede yer alacağı sorusuna cevap bulacağız. Braithwaite’in dinî ifadelere işlevsel bir yön ekleyerek anlamlı kılma çabasına temas edeceğiz ve gelen eleştirileri değerlendireceğiz. Akabinde dinî ifadeler ve ahlaki ifadelerin benzerlik ve farklılıklarından bahsedecek, Braithwaite’in dinî ve ahlaki ifadeleri aynı kategoride değerlendirmesi sonucunda oluşabilecek sorunları tartışacağız. Ayrıca aynı ahlaki eyleme sahip dinleri ayrıştırmak için Braithwaite’in dini kıssalara dair tutumunu ve buna yönelik eleştirileri değerlendireceğiz. Tüm bunların sonucu olarak dinî inançların sübjektifliğini Braithwaite özelinde ortaya koyarak teizm için ortaya çıkması muhtemel sakıncaları belirteceğiz.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aydın, Mehmet. Din Felsefesi. İzmir: İzmir İlahiyat Fakültesi Vakfı, 1999.
  2. Ayer, Alfred Jules. Language Truth and Logic. London: Penguin Books, 12. Basım, 1971.
  3. Bartley III, William Warren. Morality and Religion. London: Palgrave Macmillan, 1971.
  4. Braithwaite, Richard Bevan. An Empiricist’s View of the Nature of Religious Belief. Cambridge: Cambridge University Press, 1955.
  5. Carnap, Rudolf. “The Elimination of Metaphysics Through Logical Analysis of Language”. Logical Positivism. ed. Alfred Jules Ayer. 60–82. Toronto: Collier-Macmillan, 1959.
  6. Erdem, Engin. “Ateizm ve Kanıtları”. Din Felsefesi El Kitabı. ed. Sait Reçber - Recep Kılıç. 179-181. Ankara: Grafiker, 2014.
  7. Greisch, Jean. “Basit Dilin Sınırları İçinde Din”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7 (1998), 601–641.
  8. Hempel, Carl G. “The Empiricist Criterion of Meaning”. Logical Positivism. ed. Alfred Jules Ayer. 108–133. Toronto: Collier-Macmillan, 2. Basım, 1959.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe, Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

20 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

27 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tutuk, B. N. (2022). Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi. Din ve Felsefe Araştırmaları, 5(1), 53-73. https://izlik.org/JA93JR32LA
AMA
1.Tutuk BN. Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi. Din ve Felsefe Araştırmaları. 2022;5(1):53-73. https://izlik.org/JA93JR32LA
Chicago
Tutuk, Büşra Nur. 2022. “Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi”. Din ve Felsefe Araştırmaları 5 (1): 53-73. https://izlik.org/JA93JR32LA.
EndNote
Tutuk BN (01 Ağustos 2022) Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi. Din ve Felsefe Araştırmaları 5 1 53–73.
IEEE
[1]B. N. Tutuk, “Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi”, Din ve Felsefe Araştırmaları, c. 5, sy 1, ss. 53–73, Ağu. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93JR32LA
ISNAD
Tutuk, Büşra Nur. “Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi”. Din ve Felsefe Araştırmaları 5/1 (01 Ağustos 2022): 53-73. https://izlik.org/JA93JR32LA.
JAMA
1.Tutuk BN. Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi. Din ve Felsefe Araştırmaları. 2022;5:53–73.
MLA
Tutuk, Büşra Nur. “Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi”. Din ve Felsefe Araştırmaları, c. 5, sy 1, Ağustos 2022, ss. 53-73, https://izlik.org/JA93JR32LA.
Vancouver
1.Büşra Nur Tutuk. Empirizm Merceğinden Dini İnanç Braithwaite Eleştirisi. Din ve Felsefe Araştırmaları [Internet]. 01 Ağustos 2022;5(1):53-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93JR32LA
Din ve Felsefe Araştırmaları Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Creative Commons Lisansı