A Comparative Analysis on the 2024 Social Studies Curriculum

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 1, 107 - 134, 30.04.2025

Refik Turan , Hatice Gedık , Gülser Kutluay

https://doi.org/10.32960/uead.1627065

Cited By: 7

https://izlik.org/JA59UN64UW

Öz

The Ministry of National Education (MoNE) announced that it will implement a new model called the Turkey Century Education Model (TCEM) in the education system in 2024 and has re-prepared the curriculum of the courses taught in primary schools, secondary schools and high schools in accordance with this new model. The 2024 Social Studies Course Curriculum (2024 SSCC) prepared within the scope of this model has been gradually implemented starting from the 5th grade of secondary schools as of the 2024-2025 academic year. The data obtained as a result of the document review were subjected to descriptive analysis and the findings were organized, presented and evaluated from a comparative perspective under the created categories and themes. As a result of the research, it was understood that eighteen specific objectives were included in the 2024 Social Studies Course Curriculum, that the curriculum was structured within the framework of six learning areas named “living together”, “our common heritage”, “our home is the world”, “the economy in our lives”, “technology and social sciences” and “our living democracy”; that the concept of learning outcome was used instead of the concept of achievement and that a total of 71 learning outcomes were included in the curriculum. In the curriculum, a large place is given to value education within the framework of “virtue-value-action” and it is envisaged that 20 values will be taught within the scope of the course. In the curriculum, which is designed as a skill-based curriculum based on the “K-12 Skills Framework: Turkey Holistic Model” to a significant extent, “field skills, “conceptual skills”, “dispositions”, “social-emotional learning skills” and “literacy skills” are given separate categories. In the curriculum, where significant place is also given to issues related to concept teaching and measurement and evaluation (learning evidence), three types of connections are included: “interdisciplinary connections”, “interskill connections” and interprogram connections”. In the 2024 SBDÖP, differentiated instruction and school-based planning are included as a basic component of the curriculum for the first time.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Century Education Model (TCEM) , 2024 social studies course curriculum , social studies education , curriculum

2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

https://izlik.org/JA59UN64UW

Öz

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) 2024 yılında eğitim sisteminde Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) olarak adlandırdığı yeni bir modeli uygulamaya soktuğunu ilan etmiş ve ilkokul, ortaokul ve liselerde okutulan derslerin öğretim programlarını bu yeni modele uygun olarak yeniden hazırlamıştır. Bu model kapsamında hazırlanan 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (2024 SBDÖP) 2024-2025 öğretim yılından itibaren ortaokulların 5. sınıflarından başlayarak kademeli bir şekilde uygulanmaya başlamıştır. Bu araştırmanın amacı 2024 SBDÖP’nı öğretim programının temel unsurları boyutuyla 2005 ve 2017 SBDÖP ile karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Nitel araştırma deseninde tasarlanan bu araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Doküman incelemesi sonucunda elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuş, elde edilen bulgular oluşturulan kategori ve temalar çerçevesinde karşılaştırmalı bir bakış açısıyla organize edilerek sunulmuş ve değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda on sekiz özel amaca yer verildiği, öğretim programının “birlikte yaşamak”, “ortak mirasımız”, “evimiz dünya”, “hayatımızdaki ekonomi”, “teknoloji ve sosyal bilimler” ve “yaşayan demokrasimiz” adlarını taşıyan altı öğrenme alanı çerçevesinde yapılandırıldığı; kazanım kavramı yerine öğrenme çıktısı kavramının kullanıldığı ve öğretim programında toplam 71 öğrenme çıktısına yer verildiği anlaşılmıştır. Öğretim programında değer eğitimine “erdem-değer-eylem” çerçevesinde geniş yer ayrılmış ve ders kapsamında 20 değerin öğretilmesi öngörülmüştür. Önemli ölçüde “K-12 Beceriler Çerçevesi: Türkiye Bütüncül Modeli temel alınarak beceri temelli olarak tasarlanan öğretim programında, “alan becerileri, “kavramsal beceriler”, “eğilimler”, “sosyal-duygusal öğrenme becerileri” ve “okuryazarlık becerilerine” ayrı kategoriler kapsamında yer verilmiştir. Kavram öğretimi ve ölçme değerlendirme (öğrenme kanıtları) ile ilgili hususlara da önemli yer ayrılan öğretim programında “disiplinler arası ilişkilendirme”, “beceriler arası ilişkilendirme” ve “programlar arası ilişkilendirme” olmak üzere üç türlü ilişkilendirmeye yer verilmiştir. 2024 SBDÖP’nda yine ilk defa farklılaştırılmış öğretime ve okul temelli planlamaya öğretim programının temel bir bileşeni olarak yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) , 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programı , sosyal bilgiler eğitimi , öğretim programı

Etik Beyan

“2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz” başlıklı makalede doküman incelemesi yöntemi kullanıldığından ve araştırma tamamen yazılı dokümanlar üzerinde gerçekleştirildiğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

• Barr, R., Barth, J. L., & Shermis, S. S. (2013). Sosyal bilgilerin doğası (C. Dönmez, Çev. Ed.). Anı Yayınevi.
• Bektaş, Ö. (2019). Sosyal bilimler ve sosyal bilgiler. R. Turan & T. Yıldırım (Edt.), Sosyal Bilgilerin Temelleri içinde (ss. 1-29). Anı Yayıncılık.
• Bektaş, Ö. & Turan, R. (2022). Sosyal bilgiler öğretim programları: içerik, kapsam ve örüntü. Ö. Bektaş & R. Turan (Eds.), Türkiye’de Sosyal Bilgiler Öğretim Programları içinde (ss. 1-20). Pegem Akademi Yayınevi.
• Can, B. (2019). 2005 ve 2018 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Balıkesir Üniversitesi. YÖK Tez Merkezi.
• Çakmak, Z., Kaçar, T. & Akgün, İ. H. (2023). Sosyal bilgiler öğretim programına ilişkin sosyal bilgiler alan eğitimcilerinin görüşleri: bir q metot analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 666-689. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1290854
• Çoban, O., & Akşit, İ. (2018). 2005 ve 2017 sosyal bilgiler öğretim programlarının öğrenme alanı, kazanım, kavram, değer ve beceri boyutları açısından karşılaştırılması. Journal of History Culture and Art Research, 7(1), 479-505. http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i1.1395
• Demirel, Ö. (2012). Öğretim ilke ve yöntemleri öğretme sanatı (19. Baskı). Pegem Yayınları.
• Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 77-96.
• Ersoy, A. F., & Kaya, E. (2009). Sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2004 uygulama sürecine ilişkin öğrenci görüşleri. Kastamonu Education Journal, 17(1), 71-86.
• Esen Aygün, H. (2019). Sosyal bilgiler öğretim programının sosyal-duygusal öğrenme becerileri açısından incelenmesi. Eğitim ve Teknoloji, 1(1), 82-99.
• Gömleksiz, M. N., & Cüro, E. (2011). Sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan değerlere ilişkin öğrenci tutumlarının değerlendirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 95-134.
• Hotaman, D. (2008). Yeni ilköğretim programının kazandırmayı öngördüğü temel becerilerin öğretmen, veli ve öğrenci algıları doğrultusunda değerlendirilmesi [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi. YÖK Tez Merkezi.
• İnan, S. (2014). Sosyal bilgiler eğitimi: nedir, ne zaman ve neden? Tanımlar, tarihi kökleri ve açıklamalar. S. İnan (Ed.), Öğretmen ve Öğretmen Adayları İçin Sosyal Bilgiler Eğitimine Giriş içinde (ss. 1-21). Anı Yayıncılık.
• Karakuş, S., & Akbaş, Y. (2024, Mayıs). 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ile 2024 Taslak Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’nın karşılaştırılması [Bildiri sunumu]. XI. International Eurasian Educational Research Congress. Kocaeli, Türkiye.
• Karasu Avcı, E., & Turan, S. (2025). 2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programında disiplinlerarasılık. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, (2025), 16(1), 1-30. https://doi.org/10.51460/baebd.1566959
• Kılınç, E., Çoban, O. & Akşit, İ. (2015). Sosyal bilgiler ders kitaplarında bazı tarihsel kavramların kullanımının değerlendirilmesi. Turkish Studies, 10(3), 633-652.
• Kök, T. (2020). 2005-2017 Sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması: Olgubilimsel bir çalışma, [Yüksek Lisans Tezi], Amasya Üniversitesi. YÖK Tez Merkezi.
• Köksal, H. (2019). İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. R. Turan & T. Yıldırım (Edt.), Sosyal Bilgilerin Temelleri içinde (ss. 39-66). Anı Yayıncılık.
• Kurtdede Fidan, N. (2013). Sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi: Nitel bir araştırma. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(3), 361-388.
• Memişoğlu, H. (2012). İlköğretim 4-5 sosyal bilgiler ders programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 66-81.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2004). İlköğretim sosyal bilgiler (4 ve 5. sınıf) dersi öğretim programının kabulü hakkında Talim ve Terbiye Kurulu’nun 12.7.2024 Tarih ve 118 sayılı kararı. Tebliğler Dergisi, 2563 (Ağustos 2004), s. 709.
• Millî Eğitim Bakanlığı (1998). İlköğretim okulu sosyal bilgiler dersi öğretim programının kabulü. Tebliğler Dergisi, 61(2487), 531-568
• Millî Eğitim Bakanlığı (2005). İlköğretim okulu sosyal bilgiler programı. MEB Yayınları.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine: Ankara, 18 Temmuz 2017. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar) https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2023428142532575-2023_sosyal_bilgiler.pdf adresinden erişilmiştir.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. https://mufredat.meb.gov.tr/ adresinden erişilmiştir (Erişim Tarihi: 20.08.2024).
• Millî Eğitim Bakanlığı (2024b). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/ adresinden erişilmiştir (Erişim Tarihi: 20.08.2024).
• Millî Eğitim Bakanlığı (2024c). Sosyal bilgiler dersi (4, 5, 6 ve 7. Sınıflar) öğretim programı’nın kabulü ve yürürlük tarihine ilişkin TTK kararı. https://mufredat.meb.gov.tr/ adresinden erişilmiştir (Erişim Tarihi: 08.3.2025).
• Mutluer, C. (2013). Sosyal bilgiler programlarında yer alan beceriler hakkında sosyal bilgiler öğretmen görüşleri (İzmir Menemen örneği). Turkish Studies, 8(7), 355-362.
• Naylor, S. & Keogh, B. (1999). Constructivism in classroom: Theory into practice. Journal of Science Teacher Education, 10(2), 93-106.
• NCSS (2024). National Curriculum Standards for Social Studies: A Framework for Teaching, Learning, and Assessment. https://www.socialstudies.org/standards/national-curriculum-standards-social-studies
• Novak, J. D. & Gowin, D. B. (1984). Learning how to learn? Cambridge University.
• Ornstein, A. C. (1987). The Field of Curriculum: What Approach? What Definition? The High School Journal, 70(4), 208–216. http://www.jstor.org/stable/40364981
• Önger, S. & Duman, S.N. (2024). 2018, 2023 ve 2024 sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 1308-1339. https://doi.org/10.51460/baebd.1450941
• Öztürk, C., & Kafadar, T. (2020). 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’nın değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 112-126. https://doi.org/10.24315/tred.550508
• PISA. (2016). PISA 2015 Ulusal Raporu. http://pisa.meb.gov.tr/wp-content/uploads/2014/11/PISA2015_Ulusal-Rapor.pdf (Erişim tarihi: 18.08.2024).
• Ross, E. W. (2006). The struggle for the social studies curriculum. The Social Studies Curriculum: Purposes, Problems, And Possibilities, 3, 17-36.
• Selvi, H. (2018). Sosyal Bilgiler Dersi 2005 ve 2018 Öğretim Programlarının karşılaştırılması, [Yüksek Lisans Tezi], Kütahya Dumlupınar Üniversitesi. YÖK Tez Merkezi.
• Şahin, E. N., & Çelik, H. (2024). Sosyal bilimler alan becerilerinin 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı alan becerileri bölümünde yer alma durumu. International Journal of Values in Education and Society, 2(3).
• Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Macmillan.
• Taş, H., & Kıroğlu, K. (2017). İlkokul sosyal bilgiler dersi öğretim programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Elementary Education Online, 17(2), 697-716.
• Tomlinson, C. A. (2001). How to differentiate instruction in mixed-ability classrooms. (2nd Ed.). Alexandria, Va. :Association for Supervision and Curriculum Development.
• Tonga, D. (2019). “2005 ve 2017 sosyal bilgiler öğretim programı: Benzerlikler ve farklılıklar”, Diyalektolog Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 83-100.
• Tosun, A., & Gökçe, N. (2024). 2018 ve 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından incelenmesi. The Journal of International Educational Sciences, 11(40), 249-283.
• Turan, R. (2018a). 2017 İlkokul ve ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programı üzerine genel bir değerlendirme. Diyalektolog-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 295-328.
• Turan, R. (2018b). 2017 İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretim Programında 2018 yılında gerçekleştirilen güncelleme üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Akşemseddin İnsan, Toplum ve Spor Bilimleri Sempozyumu (12-16 Eylül 2018) Bildiriler Kitabı, ss. 620-629, Çorum, Türkiye.
• Turan, R. (2020). 2017 Sosyal bilgiler dersi öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri (Aksaray ili örneği). Mavi Atlas, 8(2), 256-277.
• Turan, R. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. R. Turan & T. Yıldırım (Edt.), Sosyal Bilgilerin Temelleri içinde. (ss. 30-63). Anı Yayıncılık.
• Turan, S., & Akhan, O. (2024). 2024 sosyal bilgiler öğretim programında okuryazarlıklar: MAXQDA ile tematik bir analiz. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 57-72.
• Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. University of Chicago Press.
• Uğur, A., Keskin, S. C., & Şenel, T. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’na yönelik görüşleri. Öğretmen Eğitimi ve Öğretim, 3(1), 17-37.
• Ülgen, G. (2004). Kavram geliştirme, kuram ve uygulamalar. (4. Baskı). Nobel.
• Ünal, Ç., & Başaran, Z. (2010). Yeni program çerçevesinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin sorunları (Erzurum). Milli Eğitim Dergisi, 40(186), 291-309.
• Yalçın, A., & Tural, A. (2023). 21. Yüzyıl becerileri ışığında sosyal bilgiler öğretim programının incelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 1-9.
• Yapıcı, M., & Demirdelen, C. (2007). İlköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. İlköğretim Online, 6(2), 204-212.
• Yazıcı, M. (2014). Değerler ve toplumsal yapıda değerlerin yeri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 209-223.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2003). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi.
• Yıldırım, Y. & Çalışkan, A. (2024). 2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırılmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 8(1), 108-142.
• Yıldız, V. A. & Kılıç, D. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarına ilişkin öğretmen görüşleri: bir meta-sentez çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 2115-2127.