OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ AİLE KAVRAMINA YÖNELİK METAFORİK ALGILARI
Öz
Bu çalışmada okul öncesi öğretmen adaylarının aile konusuna yönelik altı kavramla (anne, baba, kardeş, aile, aile kurmak, çocuk sahibi olmak) ilgili metaforik algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubunda 128 okul öncesi öğretmeni adayı yer almaktadır. Bulgulara göre öğretmen adayları anne kavramına yönelik 62 metafor geliştirip, en çok güneş, melek ve öğretmen metaforlarını ifade etmiştir. Baba kavramına yönelik olarak 67 metafor üretilip en sık dağ, ağaç ve çınar metaforlarını dile getirmişlerdir. Öğretmen adayları kardeş kavramına yönelik olarak 89 metafor geliştirmiş, ilk 3 sırada da dost, ayna ve kedi yer almıştır. Aile kavramına yönelik olarak 90 metafor üretilerek en sık ev, ağaç ve nar metaforları belirtilmiştir. Aile kurmak ile ilgili olarak 95 metafor geliştirilmiş, en sık bina inşa etmek, yapboz, yeni ev metaforları ifade edilmiştir. Aile kurmak ile ilgili olarak kavramsal temalar 21 kategoride ifade edilmiş, ilk üç sırada ise riskli, geliştirici ve bütünsel bir varlık temaları belirtilmiştir. Çocuk sahibi olmak ile ilgili olarak 100 metafor geliştirilmiş olup ağaç, mutluluk, çocuk yetiştirmek ilk üç metafor içinde yer almıştır. Çocuk sahibi olmak kavramına yönelik temalarda ise 12 kategori ifade edilmiş, ilk 3 sırada şekillendirici, zor ve değerli bir varlık belirtilmiştir. Genel olarak öğretmen adaylarının altı kavramla ilgili metaforlarının çeşitlilik gösterdiği söylenebilir. Ayrıca anne ve baba ile ilgili metaforlar benzerlikler göstermektedir. Ek olarak anne, baba, kardeş, aile, aile kurmak kavramları ile ilgili az da olsa olumsuz temalar üretilmiş olup, aile kurmak ve çocuk sahibi olmak kavramlarına yönelik olarak temkinli bir bakış açısını ifade eden temaların ifade edildiği görülmektedir. Bu noktada, öğretmen adaylarının aile yaşantılarının, deneyimlerinin bakış açılarını etkilediği ifade edilebilir. Bununla birlikte özellikle son yıllardaki toplumsal değişimin ve ekonomik koşulların öğretmen adaylarının bakış açısını etkileyebileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Metafor, aile kavramı, okul öncesi öğretmen adayları, okul öncesi
Etik Beyan
Sinop Üniversitesi 30.12.2022 tarih ve 2022/248 sayılı Etik Kurul Kararı gereğince Etik Kurul İzin Belgesi
Kaynakça
- Acay Sözbir, S., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının “müzik” kavramına ilişkin metaforik algıları. The Journal of Academic Social Science, 42, 269-282.
- Akgün, E. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının “çocuk” ve “okul öncesi öğretmeni” kavramına ilişkin metaforik algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1652-1672.
- Arslan, A. (2022). Erken çocukluk döneminde çocuğun gelişiminin desteklenmesinde aile. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1676-1684.
- Atıcı, Ş., Kalkan, A., Ertekin, B. D., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının lisansüstü eğitime ilişkin metaforik algıları. International Journal of Social And Humanities Sciences Research (JSHSR), 6(37), 1257-1267.
- Atış Akyol, N, Ata Doğan, S., & Durmuşoğlu, M. (2021). Okul öncesi eğitimde öğretmenin iletişim becerilerinin önemi: aile katılımı, iş birliği ve öğretmen-çocuk ilişkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 887-899.
- Avcı, F. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim ve okul öncesi eğitim programı kavramlarına ilişkin metaforik algıları. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(45),1828-1840.
- Avcı, F. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin aile katılımı etkinliklerine ilişkin metaforik algıları. Okul Yönetimi, 2(2), 175-187.
- Aytekin, Ç. (2022). Çocuk gelişimci annelerin çocuk yetiştirme deneyimlerinin incelenmesi: nitel bir çalışma. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 9(2), 403-437.
- Başay, A., C., & Aksoy, A., B. (2017). Farklı gelişim döneminde çocuğu olan babaların çocuk, anne ve baba metaforlarının incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 6(3), 328–347.
- Bayrı, Y., & Akçacı, T. (2020). Metafor yöntemi ile temel ekonomik ve finansal kavramların algı seviyelerinin belirlenmesi: kilis örneği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 12(23), 452-473.