DIGITAL TRANSFORMATION IN EARTHQUAKE EDUCATION: CURRENT EDUCATIONAL PRACTICES AND VIRTUAL REALITY OPPORTUNITIES

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 3, 172 - 185, 31.12.2025

Ümit Demir , Bora Uğurlu

https://doi.org/10.47714/uebt.1805847

Öz

Earthquakes, due to their high destructive potential and large-scale impacts, are among the priority risk factors in disaster management. Earthquake education is a critical component in increasing society's preparedness for disasters, and the quality of studies conducted in this field directly affects social resilience. Existing literature indicates that while traditional methods employed in earthquake education are effective to a certain extent in transferring knowledge, they are limited in terms of facilitating applied learning, promoting permanent behavioral changes, and developing appropriate responses in times of disaster. In this context, the integration of developing technologies into educational processes is gaining increasing importance. With virtual reality, one of these technologies, individuals have the opportunity to create environments that they cannot achieve in real life by transferring them to a virtual environment. Virtual reality (VR)-based approaches offer a high level of realism and interactivity, allowing participants to experience disaster scenarios in a safe environment. Natural disasters also require people to react with quick reflexes. Minimizing the possibility of error in such situations is important for minimizing material, moral, and health losses. In this review, the current status of earthquake education is systematically examined. The potential contributions, strengths, and current limitations of VR in this area are discussed. The findings suggest that VR-based applications can be an innovative and effective tool for raising disaster awareness and reinforcing appropriate behaviours during disasters.

Anahtar Kelimeler

Virtual Reality , Disaster Education , Earthquake Education , Instructional Technology

Proje Numarası

FBA-2024-4726

DEPREM EĞİTİMİNDE DİJİTAL DÖNÜŞÜM: MEVCUT EĞİTİM UYGULAMALARI VE SANAL GERÇEKLİK FIRSATLARI

Öz

Depremler, yüksek yıkıcılık potansiyeli ve geniş ölçekli etkileri nedeniyle afet yönetimi alanında öncelikli risk unsurları arasında yer almaktadır. Toplumun afetlere hazırlık düzeyinin artırılmasında deprem eğitimi kritik bir bileşen olup, bu alanda yürütülen çalışmaların niteliği doğrudan toplumsal dirençliliği etkilemektedir. Mevcut literatür, deprem eğitiminde kullanılan geleneksel yöntemlerin bilgi aktarımında belirli ölçüde etkili olmakla birlikte, uygulamalı öğrenme, kalıcı davranış değişikliği ve afet anındaki doğru tepkilerin geliştirilmesinde sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu bağlamda, gelişen teknolojilerin eğitim süreçlerine entegrasyonu giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu teknolojilerden birisi olan sanal gerçeklik ile bireyler gerçek hayatta elde edemeyeceği ortamları sanal ortama taşıyarak oluşturma imkânı bulmaktadırlar. Sanal gerçeklik (SG) tabanlı yaklaşımlar, yüksek düzeyde gerçekçilik ve etkileşim sunarak katılımcılara güvenli bir ortamda afet senaryolarını deneyimleme olanağı sağlamaktadır. Doğal afet durumları da kişilerin hızlı refleksler üreterek tepki (yanıt) vermeleri gereken durumlardır. Yaşanılan bu durumda hata ihtimalinin en az olması yaşanan durumdan en az maddi, manevi ve sağlık yönünden kayıplar yaşanması açısından önemlidir. Bu çalışmada, deprem eğitimine ilişkin mevcut durum sistematik olarak incelenmekte; sanal gerçekliğin bu alandaki potansiyel katkıları, güçlü yönleri ve mevcut sınırlılıkları tartışılmaktadır. Bulgular, SG tabanlı uygulamaların afet farkındalığını artırmada ve afet anında doğru davranışların pekiştirilmesinde yenilikçi ve etkili bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sanal Gerçeklik , Afet Eğitimi , Deprem Eğitimi , Öğretim Teknolojisi

Destekleyen Kurum

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

FBA-2024-4726

Teşekkür

Bu çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimince Desteklenmiştir. Proje Numarası: FBA-2024-4726. Çalışmaya katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

• AFAD. (2022). 2022 Afet Tatbikat Yılı Değerlendirme Raporu. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
• AFAD (2023). Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) Uygulama Raporu. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
• Ahmadi, M., Yousefi, S., & Ahmadi, A. (2024). Exploring the most effective feedback system for training people in earthquake emergency preparedness using immersive virtual reality serious games. International Journal of Disaster Risk Reduction, 110, 104630.
• Akbaş, E., & Dursun, S. (2021). Deprem eğitimi ve farkındalık çalışmaları üzerine bir inceleme. Afet ve Risk Dergisi, 4(2), 45–58.
• Çavas, B., Çavas, P. H., & Can, B. T. (2004). Eğitimde sanal gerçeklik. TOJET: The Turkish Online Journal of Educational Technology, 3(4), 110-116.
• Chompunud, S. (2025). Virtual Reality Based Earthquake Preparedness Training. Health Emergency and Disaster Nursing, 12(1), 98-98.
• Cutter, S. L., Boruff, B. J., & Shirley, W. L. (2003). Social vulnerability to environmental hazards. Social science quarterly, 84(2), 242-261.
• Çınar, N. (2021). İyi bir sistematik derleme nasıl yazılmalı?. Online Turkish Journal of Health Sciences, 6(2), 310-314.
• Duruel, M. (2023). Sivil Toplum Kuruluşlarının Afet Yönetimindeki Rolü: 6 Şubat Depremi Hatay Örneği. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 9(2), 1-18.
• Feng, Z., González, V. A., Trotter, M., Spearpoint, M., Thomas, J., Ellis, D., & Lovreglio, R. (2020a). How people make decisions during earthquakes and post-earthquake evacuation: Using Verbal Protocol Analysis in Immersive Virtual Reality. Safety science, 129, 104837.
• Feng, Z., González, V. A., Amor, R., Spearpoint, M., Thomas, J., Sacks, R., ... & Cabrera- Guerrero, G. (2020b). An immersive virtual reality serious game to enhance earthquake behavioral responses and post-earthquake evacuation preparedness in buildings. Advanced Engineering Informatics, 45, 101118.
• Feng, Z., González, V. A., Mutch, C., Amor, R., & Cabrera-Guerrero, G. (2023). Exploring spiral narratives with immediate feedback in immersive virtual reality serious games for earthquake emergency training. Multimedia Tools and Applications, 82(1), 125-147.
• Gürpınar, C. (2017). Fen bilimleri öğretiminde eğitsel oyun destekli öğretim uygulamalarının öğrenme ürünlerine etkisi (Master's thesis, Kırıkkale Üniversitesi).
• Kadıoğlu, M. (2008). Modern, Bütünleşik Afet Yönetiminin Temel İlkeleri. M. Kadıoğlu ve E. Özdamar (Ed), Afet Zararlarını Azaltmanın Temel İlkeleri içinde (s. 1-34). Ankara: JICA Türkiye Ofisi Yayınları.
• Kadıoğlu, M. (2019). Türkiye’de afet yönetimi ve eğitim politikaları. Afet ve Risk Dergisi, 2(1), 45–60.
• Kafes, A. Y., Çiller, A., & Şakiroğlu, M. (2024). Virtual reality supported intervention program for trauma symptoms of individuals who experienced an earthquake: an effectiveness study. Archives of Neuropsychiatry, 61(1), 15-23.
• Kaya, E., & Tekeli-Yesil, S. (2022). Türkiye’de afet farkındalığı ve eğitim politikaları. Toplum ve Hekim, 37(1), 15–28.
• Li, C., Liang, W., Quigley, C., Zhao, Y., & Yu, L. F. (2017). Earthquake safety training through virtual drills. IEEE transactions on visualization and computer graphics, 23(4), 1275- 1284.
• Lovreglio, R., Gonzalez, V., Feng, Z., Amor, R., Spearpoint, M., Thomas, J., ... & Sacks, R. (2018). Prototyping virtual reality serious games for building earthquake preparedness: The Auckland City Hospital case study. Advanced engineering informatics, 38, 670-682.
• Maragkou, V., Rangoussi, M., Kalogeras, I., & Melis, N. S. (2023). Educational seismology through an immersive virtual reality game: design, development and pilot evaluation of user experience. Education Sciences, 13(11), 1088.
• M.E.B. (2020). Afet ve Acil Durum Eğitim Yılı Genelgesi. Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara.
• Mitsuhara, H., Tanioka, I., & Shishibori, M. (2021). Observing evacuation behaviours of surprised participants in virtual reality earthquake simulator. In International Conference on Computers in Education.
• Mitsuhara, H. (2024). Metaverse-Based Evacuation Training: Design, Implementation, and Experiment Focusing on Earthquake Evacuation. Multimodal Technologies and Interaction, 8(12), 112.
• Musaoğlu, S. (2022). Zihin yetersizliği olan öğrencilere deprem güvenliği becerilerinin öğretiminde video modelle öğretimin etkililiği (Master's thesis, Anadolu Üniversitesi- Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
• Mutlu, A., & Karancı, A. N. (2017). Deprem tatbikatlarının çocukların afet hazırlık davranışları üzerindeki etkisi. Türk Psikoloji Yazıları, 20(40), 56–69.
• Özmen, F., & Aksoy, B. (2020). Öğrencilerin deprem farkındalık düzeyleri: Türkiye örneği. Eğitim ve Bilim, 45(202), 55–72.
• Özmen, A., & Çakırer, H. (2023). Okullarda afet farkındalığı: Eğitim programlarının değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(235), 211–235.
• Radianti, J., Majchrzak, T. A., Fromm, J., & Wohlgenannt, I. (2020). A systematic review of immersive virtual reality applications for higher education. Computers & Education, 147, 103778.
• Rajabi, M. S., Taghaddos, H., & Zahrai, S. M. (2022). Improving emergency training for earthquakes through virtual reality. Buildings, 12(11), 1850.
• Ronan, K. R., Alisic, E., Towers, B., Johnson, V. A., & Johnston, D. M. (2016). Disaster preparedness for children and families: A critical review. Current Psychiatry Reports, 18(7), 1–9.
• Shiwaku, K., & Shaw, R. (2008). Proactive co-learning: A new paradigm in disaster education. Disaster Prevention and Management, 17(2), 183–198.
• Shu, Y., Huang, Y. Z., Chang, S. H., & Chen, M. Y. (2019). Do virtual reality head-mounted displays make a difference? A comparison of presence and self-efficacy between headmounted displays and desktop computer-facilitated virtual environments. Virtual Reality, 23(4), 437-446.
• Sudiarno, A., & Wahyuni P, A. D. (2020). Analysis of human factors and workloads in earthquake disaster evacuation simulations using virtual reality technology. In IOP Conference Series: Materials Science and Engineering (Vol. 1003, No. 1, p. 012082). IOP Publishing.
• Sukirman, S., Reza, W. A., & Sujalwo, S. (2019). Media Interaktif Berbasis Virtual Reality untuk Simulasi Bencana Alam Gempa Bumi dalam Lingkungan Maya. Khazanah Informatika: Jurnal Ilmu Komputer dan Informatika, 5(1), 99-107.
• Takahashi, K., Inomo, H., Shiraki, W., Isouchi, C., & Takahashi, M. (2017). Experience-based training in earthquake evacuation for school teachers. Journal of Disaster Research, 12(4), 782-791.
• Toprak, E. (2025). Öğretmenlerin afete hazırlık bilinç düzeyleri ile okullardaki afete hazırlık çalışmalarına yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi (Master's thesis, Bartın Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
• Yamashita, T., Pal, M. K., Matsuzaki, K., & Tomozawa, H. (2017). Development of a Virtual Reality Experience System for Interior Damage Due to an Earthquake–Utilizing E-Defense Shake Table Test– Journal of Disaster Research, 12(5), 882-890.
• Yılmaz, G., & Demirtaş, A. (2022). Afet eğitiminin davranışsal etkileri: Sistematik bir inceleme. Afet Araştırmaları Dergisi, 6(2), 75–92.
• Zhang, E. H., & Chi, J. (2024). Interactive Real-Time Earthquake Simulation In Virtual Reality For Enhanced Disaster Preparedness. (Erişim Adresi: https://files.osf.io/v1/resources/v8waj/providers/osfstorage/66eb21f54098a2665dec9b59? format=pdf&action=download&direct&version=1)