YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİNDE PARAMETRELERİN KLASİK TEST KURAMI VE MADDE TEPKİ KURAMINA GÖRE SINIRLANDIRILMASININ UYUM İNDEKSLERİNE ETKİSİ
Öz
Ölçme aracının gözlenen puanlarına ilişkin güvenirlik ve geçerliğinin belirlenebilmesi, ölçme hatalarının kestirilebilmesi amacıyla doğrulayıcı faktör analizi hesaplanmaktadır. Doğrulayıcı faktör analizi çok değişkenli bir istatistik olduğundan çeşitli varsayımlara dayanmaktadır. Bu varsayımların incelenmesinin ardından modelin hesaplanması ve model-veri uyum indekslerinin değerlendirilmesi aşamasına geçilmektedir. Ancak ölçme aracının geliştirme ve uyarlama çalışmalarında model hesaplaması değerlendirilmeden ya da yeterince raporlanmadan uyum indekslerine geçildiği belirlenmiştir. Bu durum sonuçların yanlı olmasında neden olmaktadır. Bu çalışmada doğrusallık ve örneklem büyüklüğü varsayımları üzerinde durulmuştur. Doğrusallık varsayımını karşılamayan göstergelerin modelden çıkarılması ya da parametre sınırlandırma yoluna gidilmesi gerekmektedir. Parametre sınırlandırmasında faktör yükü en yüksek maddelerle en düşük maddelerin parametreleri sınırlandırılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Sınırlandırma değeri olarak 1, KTK ve MTK’den kestirilen değerler kullanılmıştır. Bu doğrultuda örneklem büyüklüğü (4) x parametre kestirim yöntemi (3) x parametre sınırlandırma veya çıkarma (7) olmak üzere toplam 84 durum üzerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Hesaplamalar sonucunda doğrusallık ve örneklem büyüklüğü varsayımlarının karşılanmadığı durumda modelin yanlı kestirimler gerçekleştirdiği belirlenmiştir. Doğrusallık varsayımının karşılamayan maddelerin modelden çıkarılmadan uyum indekslerinin yorumlanmaması gerektiği görülmüştür. Parametre sınırlandırmasında yüksek faktör yük değerine sahip maddelerin KTK’den elde edilen değerlere sınırlandırılabileceği tespit edilmiştir.
Kaynakça
- Andrews, D. W. K. (1999). Estimation when a parameter is on a boundary. Econometrica, 67(6), 1341-1383.
- Andrews, D. W. K. (2001). Testing when a parameter is on the boundary of the maintained hypothesis. Econometrica, 69(3), 683-734.
- Baker, F. B. (2001). The basics of item response theory. Eric Clearinghouse on Assessment and Evaluation.
- Bentler, P.M. (1990). Comparative fit indexes in structural models. Psychological Bulletin, 107(2), 238-246.
- Crocker, L. M. & Algina, L. (1986). Introduction to classical and modern test theory. New York: Holt, Rinehart and Winston.
- Çerezci, E.T. (2010). Yapısal eşitlik modelleri ve kullanılan uyum iyiliği indekslerinin karşılaştırılması. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Davidian, M. (2005). Simulation studies in statistics, ST810A.
- Embretson, S. E. & Reise, S. (2000). Item response theory for psychologists. Mahwah, NJ: Erlbaum Publishers.
- Fan, X., Felsovályi, Á., Sivo, S. & Keenan, S. (2002). SAS for monte carlo studies a guide for quantitative researchers. SAS Institute Inc., Cary, NC, USA.
- Fan, X., Thompson B. & Wang, L. (1999). Effects of sample size, estimation methods, and model specification on structural equation modeling fit indexes. Structural Equation Modeling, 6(1), 56-83.