ANNE-BABA TUTUM ÖLÇEKLERİ (4-12 YAŞ): GELİŞTİRİLMESİ, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
Öz
Ebeveynlik, anne-babaların çocukların gelişimini ve davranışlarını nasıl etkileyebildiğini ifade eden bir kavramdır. Anne-babalar, çocukların gelişimini yaşamın her döneminde etkiler. Çalışmada, 4-12 yaş çocuğa sahip anne-babaların çocuk yetiştirme tutumlarını belirlemeye yönelik bir ölçüm aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, alan yazın tarama, madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşleri alınması, ön uygulama yapılması, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları aşamaları izlenmiştir. Anne-Baba Tutum Ölçekleri (4-12 Yaş) adı verilen ölçüm aracının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları neticesinde, oluşturulan temel yapıya uygun olarak ayrık yapılardan oluşan iki alt ölçek elde edilmiştir. Bu alt ölçeklerden biri istendik tutumları, diğeri istenmeyen tutumları yansıtan maddeleri içermiştir. İstendik Anne-Baba Tutum Ölçeği 14 madde, İstenmeyen Anne-Baba Tutum Ölçeği ise 13 maddeden oluşmuştur. Geçerlik kanıtı için cinsiyet ve çocuk yaşı dış ölçütüne göre analiz yapılmış; her iki ölçek puanlarının anne veya baba olma durumu değişkeninden manidar düzeyde etkilendiği, sahip olunan çocukların yaş grubuna göre ise değişiklik göstermediği saptanmıştır. Ölçeklerin Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı, İstendik Anne-Baba Tutum Ölçeği için 0,810 ve İstenmeyen Anne-Baba Tutum Ölçeği için 0,748 olarak hesaplanmıştır. Ayrı ayrı puanlanıp değerlendirilen ölçeklerden alınan yüksek puan, o ölçeğe ilişkin tutumun baskın olduğu şeklinde yorumlanmaktadır. Çalışma bulgularına göre her iki ölçeğin geçerlik ve güvenirliğinin yüksek olduğu, 4-12 yaş çocuğa sahip ebeveynlerin istendik ve istenmeyen çocuk yetiştirme tutumlarının saptanmasında kullanılabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alisinanoğlu, F. (2003). Çocukların denetim odağı ile algıladıkları anne tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 97-107.
- Anthony, L. G., Anthony, B. J., Glanville, D. N., Naiman, D. Q. et al. (2005). The relationships between parenting stress, parenting behaviour and preschoolers' social competence and behaviour problems in the classroom. Infant and Child Development, 14(2), 133-154.
- Arslan Toker, G., ve Sözer Çapan, A. (2018). Anne baba tutumlarından kaynaklanan, ihmal ve duygusal istismara maruz kalmış çocukların en çok kullandığı savunma mekanizmaları üzerine bir literatür taraması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8, 9(16), 1794-1816.
- Banasich, A., ve Brooks-Gunn, J. (1996). Maternal attitudes and knowledge of child-rearing: associations with family and child outcomes. Child Development, 67, 1186-1205.
- Batool, S. S., ve Mumtaz, A. N. (2015). Development and validation of parenting style scale. Pakistan Journal of Psychological Research, 30(2), 225-248.
- Baumrind, D. (1996). The discipline controversy revisited. Family Relations: An Interdisciplinary Journal of Applied Family Studies, 45(4), 405–414.
- Büyüköztürk, Ş. (2003). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. 3. Baskı. Ankara: Pegem A.
- Çağdaş, A. (2012). Anne-baba-çocuk iletişimi. Ankara: Eğiten Kitap.
- Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik spss ve lisrel uygulamaları. Ankara: Pegem A.
- Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5(4), 194-197.