Z Kitap Kullanımının Akademik Başarı, Tutum ve Motivasyon Üzerine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı; Fen bilimleri dersi “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi” ünitesinde Z kitap kullanımının 8. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, derse yönelik tutumlarına ve motivasyonlarına etkisini incelemektir. Araştırmada ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. 2020-2021 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını Van’ın Muradiye ilçesindeki iki ortaokulda öğrenim gören 60 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Deney grubu 32 öğrenciden, kontrol grubu ise 28 öğrenciden oluşmaktadır. Toplamda 6 hafta (24 ders saati) süren ünite deney grubuna Z kitap kullanımıyla yürütülürken kontrol grubunda fen bilimleri ders kitabı kullanılmıştır. Araştırmada “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi Başarı Testi”, “Fen Bilimleri Dersi Tutum Ölçeği”, “Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği” olmak üzere 3 farklı ölçek kullanılmıştır. Verilerin analizinde kullanılan bağımsız örneklemler t testi sonucunda kontrol ve deney grubu arasında akademik başarı yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilirken tutum ve motivasyon açısından bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlarda öğrencilerin pandemi döneminden kaynaklı kaygılarının yüksek olması, araştırmanın süresinin bir üniteyle sınırlı olmasının etkili olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akademik başarı
• Fen bilimleri dersi
• Motivasyon
• Tutum
• Z kitap

Investigating the Effect of Using an Interactive e-Book on Academic Achievement, Attitude and Motivation

Öz

This study aims to investigate the effect of using an interactive e-book in teaching the “Energy Conversions and Environmental Science” unit of the science course on the academic achievement, attitudes, and motivations of 8th-grade students. The study used a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group. The participants of the research, which was carried out in the 2020-2021 academic year, consisted of 60 secondary school students studying in two secondary schools in the Muradiye district of Van. There were 32 students in the experimental and 28 in the control group. The unit, which lasted six weeks (24 lesson hours), was taught using an interactive e-book for the experimental group, while a science textbook was used for the control group. The “Energy Conversions and Environmental Science Achievement Test”, “Science Attitude Scale”, and “Motivation Scale toward Science Learning” were the three different data collection tools used in the study. The data were analyzed using an unpaired t-test, and it was found that while there was no difference in attitude or motivation between the experimental and control groups, there was a statistically significant difference in academic achievement. These findings are thought to be the result of the students’ anxiety because of the pandemic and the fact that the research was only conducted for one unit.

Anahtar Kelimeler

• Academic achievement
• Attitude
• Interactive e-book
• Motivation
• Science course

Kaynakça

1. Akıllı Defter / Z kitap Öğretmen İçerik Destek Portalı. (b.t.). https://www.akillidefter.com.tr/?a=frontpage
2. Akkaya, S. (2020). Plicker uygulamasının 7. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi akademik başarılarına ve derse yönelik tutumlarına etkisi (Yayın No. 633774) [Yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr/
3. Akpınar, E., Aktamış, H., & Ergin, Ö. (2005). Fen bilgisi dersinde eğitim teknolojisi kullanılmasına ilişkin öğrenci görüşleri. The Turkish Online Journal of Educational Technology, TOJET, 4(1), 93–100. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jedus/issue/16127/168725
4. Akyürek, M. İ. (2020). Uzaktan eğitim: Bir alanyazın taraması. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mead/issue/56310/711904
5. Asrowi, Hadaya, A., & Hanif, M. (2019). The impact of using the interactive e-book on students’ learning outcomes. International Journal of Instruction, 12(2), 709-722. https://doi.org/10.29333/iji.2019.12245a
6. Ballıel Ünal, B. (2017). Web tabanlı uzaktan eğitimin fen bilimleri konularında öğrenci başarısına etkisi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. UTEB, 5(9), 481–490. https://dergipark.org.tr/tr/pub/goputeb/issue/34356/381085
7. Bozkurt, A. (2020). Koronavirüs (Covid-19) Pandemi süreci ve pandemi sonrası dünya’da eğitime yönelik değerlendirmeler: Yeni normal ve yeni eğitim paradigması. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 6(3), 112–142. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auad/issue/56247/773769
8. Bozkurt, A., & Bozkaya, M. (2013). Etkileşimli e-kitap: dünü, bugünü ve yarını. https://ab.org.tr/ab13/kitap/eski/125.pdf

9. Budiyar, S. (2018). Fatih projesi kapsamındaki z-kitap uygulamasının 7. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutum, motivasyon ve başarısına etkisi [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. YÖK. http://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/handle/11630/5819
10. Büyüköztürk, Ş., Çokluk Bökeoğlu, Ö., & Köklü, N. (2011). Sosyal bilimler için istatistik (7. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
11. Can, E. (2020). Coronavirüs (Covid-19) Pandemisi ve pedagojik yansımaları: Türkiye’de açık ve uzaktan eğitim uygulamaları. AUAd, 6(2), 11–53. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auad/issue/55662/761354
12. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2000). Research methods in education (5th Edition). Taylor Francis. https://doi.org/10.4324/9780203224342
13. Cumaoğlu, Z. T., & Özdemir Şimşek, P. (2019). Uluslararası sınavlarda fen bilimleri derslerinden alınan sonuçların iyileştirilmesine yönelik fen bilimleri öğretmen görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1–26. https://doi.org/10.16986/HUJE.2019053058
14. Cüez, T. (2006). İlköğretim 8. sınıflarda fen bilgisi dersinde web tabanlı öğretim desteğinin öğrenci başarısına etkisi (Yayın No. 189839) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK. http://hdl.handle.net/20.500.12397/7446
15. Çınar, D. (2017). İngilizce öğretiminde arttırılmış gerçeklik destekli ders kitabının öğrencilerin başarı ve tutumlarına etkisi. (Yayın No. 503226) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr/
16. Dede, Y., & Yaman, S. (2008). Fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(1), 19–37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/balikesirnef/issue/3366/46483
17. Göktürk, M. (2015). Fen ve teknoloji dersinde tga stratejisi ile zenginleştirilmiş animasyon destekli öğretimin akademik başarıya, tutuma ve kalıcılığa etkisinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi]. YÖK. https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/22859/yokAcikBilim_10084156.pdf?sequence=1&isAllowed=y
18. Gömleksiz, M. N., & Fidan, E. K. (2013). Fen ve teknoloji dersinde bilgisayar destekli zihin haritası tekniğinin öğrencilerin akademik başarısına, tutumlarına ve kalıcılığa etkisi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(3), 403–426. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/223256
19. Güven, G., & Sülün, Y. (2012). Bilgisayar destekli öğretimin 8.sınıf fen ve teknoloji dersindeki akademik başarıya ve öğrencilerin derse karşı tutumlarına etkisi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 9(1), 68–79. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/137614/
20. Hakkari, F., Yeloğlu, T., Tüysüz, C., & İlhan, N. (2017). Development of an instructional material for an enriched book relating to “interactions between chemical types” unit in the ninth grade chemistry curriculum and investigation its effects. Egitim ve Bilim, 42(192), 327–348. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2017.6690
21. Harjono, A., Gunawan, G., Adawiyah, R., & Herayanti, L. (2020). An interactive e-book for physics to improve students’ conceptual mastery. İJET, 15(5). https://doi.org/10.3991/ijet.v15i05.10967
22. İşman, A. (2011). Uzaktan eğitim. (4. Baskı). Pegem Akademi.
23. Kadirhan, M. & Korkmaz, Ö. (2020). The effects of learning blended with eba content on students’ academic achievement and attitudes toward science course. Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 64-75. https://dspace.trakya.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/trakya/7409/7409.pdf?sequence=1&isAllowed=y
24. Kara, H. (2018). 5E modeli destekli etkileşimli defterin öğrencilerin karışımlar konusundaki başarısına, motivasyon ve tutuma etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
25. Kara, M., & Keş, Y. (2016). Bir öğrenme aracı olarak etkileşimli e-kitap. Art-E Sanat Dergisi, 9(17), 189-209. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduarte/issue/24696/261173
26. Kocayiğit, A., & Uşun, S. (2020). Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan öğretmenlerin uzaktan eğitime yönelik tutumları (Burdur ili örneği). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(23), 285–299. https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/56783/662503
27. Laili, M. I., & Novita, D. (2014). The assessment result of mind mapping in implementation of bilingual interactive e-book media through mind mapping strategy on chemical bonding. Unesa Journal of Chemical Education, 3(1), 83–87.
28. LGS Çıkmış Sorular ve Cevapları .(2021). https://www.unirehberi.com/lgs-cikmis-sorular/
29. Maynard, S., & Cheyne, E. (2019). Can electronic textbooks help children to learn? Loughborough’s Research Repository, 2–30. https://hdl.handle.net/2134/3624
30. 8. Sınıf fen bilimleri dersi kazanım testleri (2021). Milli Eğitim Bakanlığı. 6.pdf (eba.gov.tr) Erişim tarihi: 02.11.2022
31. Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937-FEN%20B%C4%B0L%C4%B0MLER%C4%B0%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI2018.pdf
32. Moll, R., & Milner-Bolotin, M. (2009). The effect of interactive lecture experiments on student academic achievement and attitudes towards physics. Canadian Journal of Physics, 87(8), 917–924. https://doi.org/10.1139/P09-048
33. O’Mahony, N. (2014). Cognitive learning and motivation of first year secondary school students using an interactive and multimedia-enhanced e-book made with ibook author. Irish Journal of Academic Practice, 3(1). https://doi.org/10.21427/D79424
34. Ormancı, Ü. (2018). Araştırma-sorgulama yaklaşımına uygun web destekli fen materyalinin etkililiğinin değerlendirilmesi: Z-kitap örneği. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. http://hdl.handle.net/11452/1211
35. Ormancı, Ü., & Çepni, S. (2020). Views on interactive e-book use in science education of teachers and students who perform e-book applications. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 11(2), 247–279. https://doi.org/10.17569/tojqi.569211
36. Öğreten, B. & Sağır, Ş. U. (2013). 4. sınıf fen ve teknoloji dersinde interaktif öğretimin akademik başarıya ve tutuma etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(7), 1-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baebd/issue/3336/46215
37. Özekinci, O., & Öztay, E.S. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin etkileşimli e-kitap kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Van YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 131-154. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1068091
38. Özenç, E. G., & Özmen, Z. K. (2014). Akıllı tahtayla işlenen fen ve teknoloji dersinin öğrencilerin başarısına ve derse karşı tutumlarına etkisi. TSA, 18(2), 137–151. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/21492/230393
39. Öztürk, E., & Can, İ. (2013). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin elektronik kitap okumaya ilişkin görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 171(171), 137-153. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/21497/230493
40. Pabrua Batoon, M.V., Glasserman Morales, L.D., & Yanez Fıgueroa, J.A. (2018). Instructional design to measure the efficacy of interactive e-books in a high school setting. Turkish Online Journal of Distance Education, TOJDE, 19(2). https://doi.org/10.17718/tojde.415641
41. Pamuk, S., Ergun, M., Çakır, R., Yılmaz, H. B., & Ayas, C. (n.d.). The use of tablet pc and interactive board from the perspectives of teachers and students: Evaluation of the FATİH project. Educational Sciences: Theory & Practice, 13(3), 1815–1822. https://doi.org/10.12738/estp.2013.3.1734
42. Robson, C. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri: Gerçek Dünya araştırması. Anı Yayıncılık.
43. Şener, N., & Taş, E. (2016). Öğrencilerin fen bilimlerine ilişkin tutumlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 278–300. https://dergipark.org.tr/tr/pub/odusobiad/issue/27560/289972
44. Susar Kırmızı, F. (2009). Türkçe dersinde yaratıcı drama yöntemine dayalı yaratıcı yazma çalışmalarının yazmaya yönelik tutuma etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 4(7), 52-67. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ydrama/issue/23803/253662
45. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson. https://lccn.loc.gov/2017040173
46. Taş, E., & Çepni, S. (2011). Web tasarımlı fen materyali derse tutum başarı alan yazın. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 93–115. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uefad/issue/16693/173509
47. Tekdal, M., Taşkın, T. (2021), Dinamik ve etkileşimli bilgisayar destekli fen ve teknoloji öğretiminin akademik başarıya etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(2), 101-112. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil
48. Tercan, İ. (2012). Akıllı tahta kullanımının öğrencilerin fen ve teknoloji dersi başarı, tutum ve motivasyonuna etkisi (Yayın No. 321243) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK. https://acikerisim.erbakan.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12452/982
49. Varol, F., Özer, S., & Türel, Y. K. (2014). ARCS motivasyon modeline yönelik tasarlanan z-kitaplara ilişkin görüşler. Journal of Instructional Technologies & Teacher Education, 3(3), 1–8. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/231322
50. z-kitap Nedir? (2021). https://www.z-kitap.com/z-kitap-nedir/ Erişim tarihi: 15.05.2022.