Örgün Eğitimdeki Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Türkçe Öğrenme Süreci: Bir Durum Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 38 Sayı: 1, 155 - 178, 30.04.2025

Esra Malkoç , Cenk Akay

https://doi.org/10.19171/uefad.1533639

Cited By: 1

Öz

Bu çalışmanın amacı, örgün eğitimde yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçlerini derinlemesine inceleyerek süreçte karşılaşılan sorunları tespit etmek ve çözüm önerileri sunmaktır. Durum çalışması modelinde yürütülen çalışmada iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Veriler 2023-2024 öğretim yılında, bir ilin merkez ilçelerindeki ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki okullarda öğrenim gören 15 yabancı uyruklu öğrenci ve 15 ebeveyn, 5 Türkçe öğretmeni, 5 okul yöneticisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler ve Türkçe öğretmenleriyle yapılan odak grup görüşmeleri aracılığıyla toplanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenirken odak grup görüşmelerinde ifadeler olduğu gibi yansıtılmıştır. Bulgularda, öğrenciler kendilerini ifade ederken duyuşsal sorunlar yaşadıklarını ortaya koyarken, ebeveynler dil bilgisi kurallarının anlaşılamadığını ve aile desteğinin yetersiz olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler, öğrencilerin kelime dağarcığının yetersizliğine, yöneticiler ise okul-aile iş birliğinin sağlanamamasına dikkat çekmiştir. Süreçte yaşanan sorunları aşmak için dil seviyelerine göre sınıf dağılımı, Türkçe öğretimini destekleyici uygulamaların güncellenmesi ve ailelere yönelik Türkçe kurslarının düzenlenmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkçe öğretimi , Yabancı uyruklu öğrenciler , Dil öğrenme süreci , Türkçe öğrenme süreci , Durum çalışması

International Students’ Experiences in Learning Turkish in Formal Education: A Case Study

Öz

This study aims to identify the Turkish language learning processes of international students in formal education, the issues encountered in the process and provide solutions. The study used a case study model and an embedded single-case study design. Data were collected in the 2023-2024 academic year with the participation of 15 international students, 15 parents, five Turkish language teachers, and five school administrators from primary and secondary schools in the central districts of a province in Türkiye. The data was gathered from the students, parents, Turkish teachers and school administrators through semi-structured interviews and focus group interviews with Turkish teachers to describe the Turkish learning process. Data from semi-structured interviews were analyzed using content analysis, while focus group discussions were transcribed verbatim. Findings revealed that students experienced affective issues when expressing themselves, while parents reported difficulties understanding grammatical rules and insufficient family support. Teachers highlighted the inadequacy of students' vocabulary, and administrators pointed out the lack of school-family cooperation. Recommendations to address the issues encountered in the process include class distribution according to language proficiency levels, updating supportive practices for Turkish language teaching, and organizing Turkish courses for families.

Anahtar Kelimeler

Turkish teaching , International students , Language learning process , Turkish learning process , Case study

Kaynakça

• Akarçay, A., ve Direkci, B. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi. Journal of Education and New Approaches, 5(2), 284-300.
• Akay, C., ve Uzun, N. B. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe’nin öğrenme sürecinde dil becerileri açısından duyulan kaygı. Electronic Turkish Studies, 13(19). http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14062.
• Aktaş, Ş. (2020). Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı. Pegem Akademi.
• Albayrak, F. (2016). Moğolistan’da Türkçe Öğretiminin Geçmişi, Bugünü ve Geleceği. Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yöntem ve Uygulamalar 1, 2.
• Ateş, E., ve Aytekin, H. (2020). Küreselleşen dünyada çokkültürlülük ve yabancı dil eğitimi. OPUS International Journal Of Society Researches, 15(26), 4563-4579.
• Aykaç, N. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin genel tarihçesi ve bu alanda kullanılan yöntemler. Electronic Turkish Studies, 10(3).
• Aytekin, H., ve Ateş, E. (2022). Küreselleşme ekseninde kültür ve dil olgusu. The Journal Of Academic Social Science, 129(129), 14-26.
• Biçer, N., Çoban, İ., ve Bakır, S. (2014). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin karşılaştığı sorunlar: Atatürk üniversitesi örneği. Journal Of International Social Research, 7(29).
• Boylu, E., ve Çal Işık, P. (2020). Suriyeli mültecilerin yoğun olarak yaşadığı illerde Türkçe öğrenme süreçleri üzerine öğretmen görüşleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 1113-1128.
• Büyükaslan, A. (2007). Yabancı dil Türkçenin öğretilmesinde yeni yöntemler: Bilişim uygulamaları, çözüm önerileri. Department D‟ etudes Turques Turcologue u-strasbourg, Strasbourg, 30(05), 2015.
• Doğan, S., ve Özdemir, Ç. (2019). Sivas ilinde öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin okul iklimine etkisinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(69), 124-141.
• Güngör, F., ve Şenel, E. A. (2018). Yabancı uyruklu ilkokul öğrencilerinin eğitim–öğretiminde yaşanan sorunlara ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 8(2), 124-173.
• İbragiç, İ. (2017). Bosna Hersek’te ilköğretimde yabancı dil olarak Türkçe A düzeyinde yazma sorunları. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Karabulut, N. G., ve Akın Karabulut, B. (2021). Türkiye'de eğitim gören yabancı öğrencilerin dil ihtiyaçlarının öğretmen görüşleri üzerinden belirlenmesi: Ankara örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 2(5), 45-62.
• Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
• Koçoğlu, A., ve Yelken, T. Y. (2018). Suriyeli öğrencilere Türkçe dil becerileri kazandırma sürecinde ilkokul Türkçe dersi öğretim programları ile ilgili öğretmen görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 131-160.
• Kumar, M., & Moledina, A. (2017). Mobility studies: An inclusive interdisciplinary approach to understanding migration. Challenging Borders.
• Levent, F., ve Çayak, S. (2017). Türkiye'de Suriyeli öğrencilerin eğitimine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. HAYEF Journal of Education, 14(1), 21-46.
• Maden, S., ve İşcan, A. (2015). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Amaç ve Sorunlar (Hindistan Örneği). Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 3(5), 23-37.
• Melanlıoğlu, D. (2012). Yabancılara Türkçe öğretenlerin hâl eklerinin öğretimine ilişkin görüşleri: .nitel bir araştırma. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 7(4b), 2401-2411. https://trdizin.gov.tr/publication/show/pdf/paper/TWprMk1ESTNOdz09.
• Mercan Uzun, E., ve Bütün, E. (2016). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki Suriyeli sığınmacı çocukların karşılaştıkları sorunlar hakkında öğretmen görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(1), 72-83.
• Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Los Angeles, CA: Sage Publications.
• Mistry, R. S., Vandewater, E. A., Huston, A. C., & McLoyd, V. C. (2002). Economic well‐being and children's social adjustment: The role of family process in an ethnically diverse low-income sample. Child Development, 73(3), 935-951.
• Moralı, G. (2018). Suriyeli mülteci çocuklara Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde karşılaşılan sorunlar. OPUS International Journal of Society Researches, 8(15), 1426-1449.
• Özer, S., ve Akay, C. (2022). Ortaokul öğrencilerinin İngilizce öğrenme zorlukları: Bir durum çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1), 711-747.
• Özer, Y. Y., Komsuoglu, A. ve Ateşok, Z. Ö. (2016). Türkiye’deki Suriyeli Çocukların eğitimi: Sorunlar ve çözüm önerileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 76-110.
• Pan, L. V., ve Akay, C. (2015). Eğitim fakültesinde yabancı dil dersi alan öğrencilerin yabancı dil dersine yönelik tutumlarının ve sınıf kaygılarının incelenmesi, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(55), 79-97.
• Sevim, O., ve Yılmaz, D. (2024). 2023 tarihli Türkçe dersi sınav uygulamalarındaki değişikliğe ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (39), 148-167.
• Turan, Ö., ve Solak, Ö. (2023). Yabancılara Türkçe öğretimi kapsamında Piktes’in değerlendirilmesi: Bursa ili örneği. Aydın TÖMER DİL Dergisi, 8(2), 331-358.
• Yin, R. K. (2009). Case Study research: Design and methods. Sage Publications.
• Yörüsün, S., Kardaş, M.D., ve Erdoğan, T. (2016). Kosova’da Türkçe öğretimi, karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri. H. Develi, Ş. Ateş, Ş.Çobanoğlu, M. Balcı, İ.Gültekin, N. Temur, R. Ademi, M.Kurt, İ.Erdem,H.Karatay, D. Melanlıoğlu, O. Mert, S. Bilav, M. Ülker (Ed.) Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yöntem ve Uygulamalar (349-382). Kültür Sanat Basımevi.
• Zencirkıran, M. (2016). Sosyoloji. Dora Yayıncılık.