DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE İHRACAT İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN ARDL SINIR TESTİ YAKLAŞIMI / Foreign Direct Capital Investments And Export Relationship: ARDL Bound Testing Approach For The Turkish Economy

Öz

Bu çalışmada Türkiye ekonomisi için 1980-2020 dönemi yıllık verileriyle, doğrudan yabancı yatırım girişleri ile ihracat arasındaki ilişki ARDL Sınır Testi Yaklaşımıyla test edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirleyebilmek için kurulan modele; bağımlı değişken olarak ihracat, bağımsız değişken olarak ise doğrudan yabancı yatırım girişleri kullanılmıştır. Ayrıca kontrol değişkeni olarak reel efektif döviz kuru, dışa açıklık ile Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı 20 ülkenin kişi başına GSYH ortalamaları modele dâhil edilmiştir. Bulgulara göre; uzun dönemde doğrudan yabancı yatırımlar, reel efektif döviz kuru, dış dışa açıklık ve en çok ihracat yapılan ülkelerin GSYH’larının, ihracatı pozitif yönde ve istatistiki olarak anlamlı bir şekilde etkilediği görülmektedir. Bu sonuca ek olarak doğrudan yabancı yatırımlardaki %1’lik bir değişmenin Türkiye ihracatında % 0.21’ lik bir değişime neden olduğu görülmektedir. Ayrıca kurulan hata düzeltme modelinde ise bir dönemde ortaya çıkan sapmaların yaklaşık %39.4’ ünün bir sonraki dönemde dengeye geldiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İhracat
• Doğrudan Yabancı Yatırımlar
• ARDL Sınır Testi Yaklaşımı

FOREIGN DIRECT CAPITAL INVESTMENTS AND EXPORT RELATIONSHIP: ARDL BOUND TESTİNG APPROACH FOR THE TURKISH ECONOMY / Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları Ve İhracat İlişkisi: Türkiye Ekonomisi İçin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı

Abstract

In this study, the relationship between foreign direct investment inflows and exports was tested with the ARDL Bound Test Approach, with the help of annual data for the 1980-2020 period for the Turkish economy. In the model established to determine the relationship between the variables, exports were used as the dependent variable and foreign direct investment inflows were used as the independent variable. In addition, the real effective exchange rate, openness and per capita GDP averages of the 20 countries to which Turkey exports the most are included in the model as control variables. According to the findings; in the long run, foreign direct investments, real effective exchange rate, openness to foreign trade, and the GDPs of the most exported countries affect exports in a positive and statistically significant way. In addition to this result, it is seen that a 1% change in foreign direct investments causes a 0.21% change in Turkey's exports. In addition, in the error correction model established, it has been determined that approximately 39.4% of the deviations that occur in one period are stabilized in the next period.

Keywords

• Exports
• Foreign Direct Investments
• ARDL Bound Testing Approach

Kaynakça

1. AbuAl-Foul, B. M. ve Soliman, M. (2008). Foreign Direct Investment and LDC Exports: Evidence from the MENA Region. Emerging Markets Finance and Trade, 44 (2), 4-14.
2. Alper, E. ve Öniş, Z. (2001). Finansal Küreselleşme, Demokrasi Açığı ve Yükselen Piyasalarda Yaşanan Sürekli Krizler: Sermaye Hareketlerinin Liberalleşmesi Sonrasında Türkiye Deneyimi. Doğu Batı Dergisi, 4 (17), 203-225.
3. Altıntaş, H. (2009). Türkiye'de Doğrudan Yabancı Sermaye Girişi ve Dış Ticaret Arasındaki İlişkinin Ekonometrik Analizi: 1996-2007. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 64 (2), 1-29.
4. Babu, A. (2018). Causality Between Foreign Direct İnvestments and Exports in India. Theoretical & Applied Economics, 4 (617), 135-144.
5. Balassa, B. (1978). Exports and Growth: Further Evidence. Journal of Development Economics, 5 (2), 181-189.
6. Baliamoune-Lutz, M. (2004). Does FDI Contribute to Economic Growth?. Business Economics, 39 (2), 49-56.
7. Basılgan, M. ve Akman, A. S. (2019). Doğrudan Yabancı Yatırımların Türkiye’nin İhracatı Üzerindeki Etkisi: Ampirik Bir İnceleme. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 11 (2), 168-208.
8. Bouras, H. ve Raggad, B. (2015). Foreign Direct Investment and Exports: Complementarity or Substitutability an Empirical Investigation, International Journal of Economics and Financial Issues, 5 (4), 933-941.

9. Bozdağlıoğlu, E. Y. ve Özpınar, Ö. (2011). Türkiye'ye Gelen Doğrudan Yabancı Yatırımların Türkiye’nin İhracat Performansına Etkilerinin VAR Yöntemi İle Tahmini. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13 (3), 39-63.
10. Çetin, M. ve Seker, F. (2013). Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İhracat İlişkisi: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Nedensellik Analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8 (1), 121-142.
11. Coşkun, H. ve Eygü, H. (2020). Ar–Ge Harcamaları ve İhracat İlişkisinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (1), 233-242.
12. Çubukcu, F. , Türkmen, A. ve Emsen, Ö. S. (2021). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının İhracata Yönelik veya İthal İkameci Etkileri - Türkiye Tekstil Sektörü Üzerine Bir Araştırma. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (4) , 1647-1668.
13. Cunda, G. ve Hatırlı, S. A. (2019). Doğrudan Yabancı Yatırımların Türkiye’nin İhracat Ürün Çeşitliliği Üzerine Etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11 (30), 867-885.
14. Darvas, Z. (2012). Real Effective Exchange Rates for 178 Countries: A New Database. Working Paper. Erişim adresi: https://www.bruegel.org/ publications/datasets/real-effective-exchange-rates-for-178-countries-a-new-database/
15. Do, D. A., Song, Y., Do, H. T., Tran, T. T. H. ve Nguyen, T. T. (2022). The Effect of Foreign Direct Investment Inflow on Exports: Evidence from Vietnam. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 9 (2), 325-333.
16. Doğanay, M. A. ve Değer, M. K. (2017). Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İhracat İlişkisi: Panel Veri Eşbütünleşme Analizleri (1996-2014). Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7 (2), 127-145.
17. Ekanayake, E. (1999). Exports and Economic Growth in Asian Developing Countries: Cointegration and Error-Correction Models. Journal of Economic Development, 4 (2), 43-56.
18. Enimola, S. S. (2011). Foreign Direct Investment and Export Growth in Nigeria. Journal of Economics and International Finance, 3(11), 586-594.
19. Gebremariam, T. K. ve Ying, S. (2022). The Foreign Direct Investment-Export Performance Nexus: An ARDL Based Empirical Evidence from Ethiopia. Cogent Economics & Finance, 10(1), 1-15.
20. Girma, S., Greenaway, D. ve Wakelin, K. (2001). Who Benefits from Foreign Direct Investment in the UK?. Scottish Journal of Political Economy, 48 (2), 119-133.
21. Göçer, İ., Bulut, Ş. ve Dam, M. M. (2012). Doğrudan Yabancı Yatırımların Türkiye'nin İhracat Performansına Etkileri: Ekonometrik Bir Analiz. Business and Economics Research Journal, 3(2), 21-40.
22. Greenaway, D., Sousa, N. ve Wakelın, K. (2004). Do Domestic Firms Learn To Export From Multinationals?. European Journal of Political Economy, 20 (4), 1027- 1043.
23. Hailu, Z. A. (2010). Impact of Foreign Direct Investment on Trade of African Countries. International Journal of Economics and Finance, 2 (3), 122-133.
24. Hassan, H. E. ve Abd-Elmotaal, A. A. (2021). Impact of Foreign Direct Investment on Agricultural Exports in Arab countries: An Empirical Analysis. Indian Journal of Economics and Business, 20 (4), 335-347.
25. Helpman, E. (1984). A Simple Theory of International Trade with Multinational Corporations. Journal of Political Economy, 2 (3), 451–71.
26. Helpman, E. ve P. Krugman (1985). Market Structure and Foreign Trade. UK: The MIT Press.
27. Jawaid, S. T., Raza, S. A., Mustafa, K. ve Karim, M. Z. A. (2016). Does Inward Foreign Direct İnvestment Lead Export Performance in Pakistan?. Global Business Review, 17 (6), 1296-1313.
28. Jayakumar, A., Kannan, L. ve Anbalagan, G. (2014). Impact of Foreign Direct Investment, Imports and Exports. International Review of Research in Emerging Markets and the Global Economy, 1 (1), 51-58.
29. Karagöz, M. ve Karagöz, K. (2006). Türk Ekonomisinde İhracat Ve Doğrudan Yabancı Yatırım İlişkisi: Bir Zaman Serisi Analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2 (1), 117-126.
30. Kösekahyaoğlu, L. (2006). A Comparative Analysis of FDI in Turkey and the CEECs: Is There any Link between FDI and Trade?. Journal of Business Economics and Management, 7 (4), 183-200.
31. Kotil, E. (2020). Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Dış Ticaret Arasındaki İlişki. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25 (4), 417-426.
32. Liu, X., Wang, C. ve Wei, Y. (2001). Causal Links between Foreign Direct Investment and Trade in China. China Economic Review, 12 (2-3), 190-202.
33. Mahmoodi, M. and Mahmoodi, E. (2016). Foreign Direct Investment, Exports and Economic Growth: Evidence from Two Panels of Developing Countries. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 29 (1), 938-949.
34. Markusen, J. R. (1983). Factor Movements and Commodity Trade as Complements. Journal of International Economics. 14(3-4), 341–56.
35. Markusen, J. R. (1984). Multinationals, Multi-plant Economies and the Gains from Trade. Journal of International Economics, 16(3-4), 205–26.
36. Mijiyawa, A. G. (2017). Does Foreign Direct Investment Promote Exports? Evidence from African Countries. The World Economy, 40 (9), 1934-1957.
37. Mukhtarov, S., Alalawneh, M. M., Ibadov, E. ve Huseynli, A. (2019). The Impact of Foreign Direct Investment on Exports in Jordan: An Empirical Analysis. Journal of International Studies, 12 (3), 38-47.
38. Mundell, R. A. (1957). International Trade and Factor Mobility. American Economic Review, 47, 321–335.
39. Pacheco‐López, P. (2005). Foreign Direct Investment, Exports and Imports in Mexico. World Economy, 28 (8), 1157-1172.
40. Ram, R. (1985). Exports and Growth: Some Additional Evidence. Economic Development and Cultural Change, 33(2), 415-425.
41. Samsu, S. H., Derus, A. M., Ooi, A. Y. ve Ghazali, M. F. (2008). Causal Links between Foreign Direct Investment and Exports: Evidence from Malaysia. International Journal of Business and Management, 3 (12), 177-183.
42. Sandalcılar, A. R. (2012). Türkiye’de Tarımsal İhracat, Tarım Dışı İhracat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Nedensellik Analizi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 49 (570), 65-76.
43. Selimi, N., Sadiku, D. S. L. ve Reçi, M. K. (2016). The Impact of Foreign Direct Investment on the Export Performance: Empirical Evidence for Western Balkan Countries. ILIRIA International Review, 6 (1), 57–66.
44. Şen, A. ve Karagöz, M. (2005). Türkiye’deki Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Büyüme ve İhracata Etkisi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 50, 1063-1076.
45. Sezer, S. (2018). Dış Ticaret ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Arası İlişki: BRICS Ülkeleri ve Türkiye Üzerine Bir Analiz. Turkish Studies (Elektronik), 13 (18), 1171-1189.
46. Tapşin, G. (2016). The Relationship between Foreign Direct Investment, Export and Economic Growth in Turkey. Journal of Business Management and Economics, 4 (5), 1-6.
47. TCMB (2022). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi. Erişim adresi: https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?
48. Temiz, D. ve Gökmen, A. (2011). Foreign Direct Investment (FDI) and Export Relation in Turkey: 1991–2010. Journal of Transnational Management, 16(3), 157-180.
49. TUİK (2021). Türkiye İstatistik Kurumu Veri Dağıtım Sistemi. Erişim adresi: https://www.tuik.gov.tr/
50. Uğur, B. ve Taş, S. (2022). Doğrudan Yabancı Yatırım Girişlerinin İhracat Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 6 (1),1869-1889.
51. Vernon, R. (1966). International Investment and International Trade in the Product Cycle. Quarterly Journal of Economics, 80, 190–207.
52. World Bank (2021). World Bank Open Data. Erişim adresi: https://data.worldbank.org/
53. Xiong, T. ve Sun, H. (2021). Structure and Dynamics of Global Capital and International Trade: Analysis of the Relationship between Exports and Foreign Direct Investment (FDI) from 2001 to 2006. International Journal of Finance & Economics, 26 (1), 542-559.
54. Xuan, N. T. ve Xing, Y. (2008). Foreign Direct Investment and Exports the Experiences of Vietnam. Economics of Transition, 16 (2), 183-197.
55. Yalcinkaya, O. ve Dastan, M. (2018). The Effects of Foreign Direct İnvestment İnwards and Outwards on Economic Growth: Evidence from the Top 20 Largest Economies in the World (1992-2016). Journal of Economics, Finance and Accounting, 5(1), 108-126.
56. Yılmazer, M. (2010). Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Dış Ticaret ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir Deneme. Celal Bayar Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (1), 241-260.