Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kültürel Zekâ Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Öz

Küreselleşmenin, her alanda olduğu gibi eğitim alanında da etkisini göstermesi ile birlikte bireylerin eğitim için başka ülke ve kültürleri tercih etme eğilimleri giderek artmaktadır. Farklı kültürel ortamlara eğitim amacıyla geçiş yapan bireyler, farklı kültürel zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Bu doğrultuda kültürel farklılıkların en iyi biçimde yönetilmesine bireylerin ve örgütlerin yararlarına en uygun şekilde kullanılmasına farklı kültürel ortamlara uygun davranışlar sergilemesine katkı sağlayan kültürel zekâ kavramı karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, uluslararası üniversite öğrencilerinin beş faktör kişilik özeliklerinin kültürel zekâ üzerine etkisi ampirik bir araştırma deseninde açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca beş faktör kişilik özellikleri boyutlarının kültürel zekâ üzerindeki etkisi incelenmiştir. Anket tekniği ile Mardin Artuklu Üniversitesi’nin farklı fakülte ve bölümlerinde eğitimlerine devam eden 585 uluslararası öğrenciden geçerli geri dönüş sağlanmıştır. Araştırma neticesinde, beş faktör kişilik özelliklerinin kültürel zekâyı pozitif ve anlamlı bir şekilde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca beş faktör kişilik özellikleri boyutlarının (dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve nevrotiklik) kültürel zekânın boyutlarının (bilişsel, üstbilişsel, motivasyonel ve davranışsal) üzerinde anlamlı etkileri olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Beş faktör Kişilik Özellikleri
• Kültürel Zeka
• Uluslararası Öğrenciler

Examining the Effect of Five-Factor Personality Traits on Cultural Intelligence

Öz

With the impact of globalization in the field of education as in every area, the tendency of individuals to prefer other countries and cultures for education has increased. Individuals who move to different cultural environments for educational purposes face different cultural challenges. In this regard, cultural intelligence (CI) emerges, which contributes to managing cultural differences in the best way, using them in the most appropriate way for the benefit of individuals and organizations, and exhibiting appropriate behaviors in different cultural environments. This study aims to determine the effect of five-factor personality traits (FFPT) on the cultural intelligence (CI) of international university students through an experimental research design. Further, the effect of five factor personality trait dimensions on cultural intelligence was examined. Valid responses were obtained from 585 international students continuing their education in different faculties and departments of Mardin Artuklu University. The data were analyzed with the structural equation modelling (SEM) AMOS package program. Result of the analysis, it was seen that FFPT have a positive and significant effect on CI. In addition, positive significant effects of the FFPT dimensions (extraversion, agreeableness, conscientiousness, openness, and neuroticism) on the dimensions of CI (cognitive, meta-cognitive, behavioral, and motivational) were observed.

Anahtar Kelimeler

• Five-Factor Personality Trait
• Cultural Intelligence
• International Students

Kaynakça

1. Aksoy, Z. (2015). Kültürel Zekâ-CQ-Kültürlerarası İletişim ve Yönetimde Çağdaş Bir Yaklaşım. İstanbul: Beta Yayıncılık.
2. Altunişik, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. and Yildirim, E. (2007). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
3. Ang, S., and Van Dyne, L. (2015). Conceptualization of Cultural Intelligence: Definition, Distinctiveness, and Nomological Network Handbook of Cultural Intelligence (pp. 21-33), UK:Routledge.
4. Ang, S., Van Dyne, L. and Rockstuhl, T. (2015). Cultural Intelligence: Origins, Conceptualization, Evolution, And Methodological Diversity. In Gelfand, M.J., Chiu, C.Y. and Hong, Y.Y. (eds), Handbook of Advances in Culture and Psychology. New York: Oxford University Press.
5. Ang, S., Van Dyne, L., and Koh (2006). Personality Correlates of the Four Factor Model of Cultural Intelligence. Group and Organization Management, 31(1), 100-123.
6. Ang, S., Van Dyne, L., Koh, C., Ng, K.Y., Templer, K.J., Tay, C., and C, N.A. (2007). Cultural Intelligence: Its Measurement and Effects On Cultural Judgment and Decision Making, Cultural Adaptation and Task Performance. Management and Organization Review, 3(3), 335-371.
7. Arbuckle, J. L., and Wothke, W. (1999). Amos 4.0 User's Guide. Chicago, IL, USA: Marketing Department, SPSS Incorporated.
8. Aslan, S., and Aslan, Ö. (2015). İstanbul'daki 5 Yıldızlı Otellerde Kültürel Zekâ Ölçeğine İlişkin Bir Uygulama. Ekonometri Ve İstatistik Dergisi, 23, 34-61.

9. Atkinson, R.L., Atkinson, R. C., Smith, E.E., Bem, D.J., and Hoeksema, S.N. (2006). Psikolojiye Giriş. Ankara: Arkadaş Yayınları.
10. Baltacı, A. (2017). Erteleme Davranışı Eğilimi Ve Beş Faktörlü Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişkiler: Okul Yöneticileri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 56-80.
11. Benet-Martinez, V., and John, O. P. (1998). Los Cinco Grandes Across Cultures and Ethnic Groups: Multitrait-Multimethod Analyses of the Big-Five in Spanish and English. Journal of Personality and Social Psychology, 75(3), 729-750.
12. Bezirgan, M., Mercan, N., and Alamur, B. (2015). Turizm Çalışanlarının Kişilik Özelliklerinin Kültürel Zekâları Üzerindeki Etkisi: Edremit Körfezi Örneği. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 16-29.
13. Borgatta, E. F. (1964). The Structure of Personality Characteristics. Behavioral Science, 9(1), 8-17.
14. Butkovic, A., Brkovic, I., and Buretic, I. (2024). The Role of Openness and Cultural Intelligence in Students' Intention to Study Abroad. Journal of Applied Research in Higher Education, 16(1), 236-245.
15. Byrne, B. M. (2016). Structural Equation Modelling with AMOS: Basic Concepts, Applications, And Programming. UK: Routledge.
16. Çetin, Ç. K. (2014). Kültürel Zekâ: Uzakyol Kaptanları ve Uzakyol Birinci Zabitleri Üzerinde Bir Araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 134-155.
17. Çetin, S. A. and Şahin, B. (2019). Aşçıların Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Bireysel İnovasyon Algıları Ve Bireysel İnovasyon Davranışları Arasındaki İlişkiler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(1), 706-719.
18. Chedru, M., and Ostapchuk, M. (2023). The Effect of Study Abroad and Personality On Cultural Intelligence: A Deeper Understanding Using the Expanded Model of Cultural Intelligence. International Journal of Intercultural Relations, 92, 101737.
19. Compton, D. M. (2021). Effects of Perceived Racism, Cultural Intelligence, And Personality: Student Characteristics and Views at an Evangelical Christian University, Psychology, 12(10), 1642-1677.
20. Costa Jr, P. T., and McCrae, R. (1992). The Five-Factor Model of Personality and Its Relevance to Personality Disorders. Journal of Personality Disorders, 6(4), 343-359.
21. Deniz, A. and Erciş A. (2010). Kişilik Özellikleri, Hedonik Ve Rasyonel Fayda, Marka Duygusu Ve Marka Bağlılığı Arasındaki İlişkilerin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 141-165.
22. Doğan, T. (2013). Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ve Öznel İyi Oluş. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14(1), 56-64.
23. Earley, P. C., and Peterson, R. S. (2004). The Elusive Cultural Chameleon: Cultural Intelligence as A New Approach to Intercultural Training for The Global Manager. Academy of Management Learning & Education, 3(1), 100-115.
24. Earley, P. C., and Ang, S. (2003). Cultural Intelligence: Individual Interactions Across Cultures. USA: Stanford University Press.
25. Earley, P. C., and Mosakowski, E. (2004). Cultural Intelligence. Harvard Business Review, 82(10), 139-146.
26. Earley, P. C., and Peterson, R. S. (2004). The Elusive Cultural Chameleon: Cultural Intelligence as A New Approach to Intercultural Training for The Global Manager. Academy of Management Learning & Education, 3(1), 100-115.
27. Earley, P.C., Ang, S., and Tan, J.S. (2006). Developing Cultural Intelligence at Work. USA: Stanford University Press.
28. Evans, E. H. (2012). Expatriate Success: Cultural Intelligence and Personality as Predictors for Cross-Cultural Adjustment. (Unpublished Master's Thesis). The University of Tennessee at Chattanooga, USA.
29. Girgin, B. (2007). Beş Faktör Kişilik Modelinin İşyerinde Duygusal Tacize (Mobbing) Etkileri. (Unpublished Master's Thesis). Dumlupınar University, Kütahya.
30. Goldberg, L. R. (1990). An Alternative Description of Personality: The Big-Five Factor Structure. Journal of Personality and Social Psychology, 59, 1216-1229.
31. Gürbüz, S. and Şahin, F. (2016). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe-Yönetim-Analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
32. Hair, J., Anderson, R., Black, B. and Babin, B. (2016). Multivariate Data Analysis. Pearson Education.
33. Huff, K. C., Song, P., and Gresch, E. B. (2014). Cultural Intelligence, Personality, And Cross-Cultural Adjustment: A Study of Expatriates in Japan. International Journal of Intercultural Relations, 38, 151-157.
34. İslamoğlu, A. H. and Alnıaçık, Ü. (2019). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, (6. Baskı). İstanbul: Beta Yayıncılık.
35. İşleyen, F., and Doğan, E. (2020). Kültürel Zekâ: Beş Büyük Kişilik Modeli Bağlamında Bir Araştırma. Ekoist: Journal of Econometrics and Statistics, 33, 65-82.
36. John, O. P., and Srivastava, S. (1999). The big-five trait Taxonomy: History, measurement, and theoretical perspectives, L. Pervin and O. John (Ed.), Handbook of Personality: Theory and Research içinde (Second Ed., ss. 101-138). Guilford Publications.
37. Jyoti, J., and Kour, S. (2015). Assessing The Cultural Intelligence and Task Performance Equation: Mediating Role of Cultural Adjustment. Cross-cultural Management: An International Journal, 22 (2), 236-258.
38. Karagöz, Y. (2016). SPSS ve AMOS23 Uygulamalı İstatistiksel Analizler. Ankara: Nobel Yayıncılık.
39. Kebabcı, V. (2016). Kişilik Ve Kültürel Zekâ Arasındaki İlişki: Havayolu Çalışanları Üzerine Bir Çalışma. (Unpublished Master's Thesis). Beykent University, İstanbul.
40. Kement, Ü., Çavuşoğlu, S. and Uslu, A. (2019). Turizm Eğitimi Gören Öğrencilerin Kişilik Özelliklerinin Kültürel Zekâ Düzeylerine Etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 30(1), 57-58.
41. Kour, S., and Sharma, S. (2017). Examining The Impact of Personality Traits On Cultural Intelligence. Pacific Business Review International, 10(6), 77-84.
42. Kumar, N., Rose, R.C., and Subramaniam, R. (2008). The Effects of Personality and Cultural Intelligence On International Assignment Effectiveness: A Review. Journal of Social Science, 4(4), 320-328.
43. Kurnaz, G. and İraz, R. (2021). Kültürel Zeka. Sağır, M., Erat, L., Aydın, A.U. (Ed.) Örgüt içi Davranışsal Psikoloji. Ankara: Beta yayınları.
44. Li, M., Mobley, W. H. and Kelly, A. (2016). Linking Personality to Cultural Intelligence: An Interactive Effect of Openness and Agreeableness, Personality and Individual Differences, 89, 105-110.
45. Livermore, D. (2011). The Cultural Intelligence Difference: Master The One Skill You Can’t Do Without in Today’s Global Economy. American Management Association. Access address: https://culturalq.com/wp-content/uploads/2016/06/CQ-Difference-Chapter-1.pdf
46. Livermore, D. (2015). Leading with Cultural Intelligence: The Real Secret to Success. AMACOM. Access address: https://davidlivermore.com/wp-content/uploads/2015/02/Chapter-1_Leading-with-CQ_Livermore.pdf
47. Mayers, A. (2013). Introduction to Statistics and SPSS in Psychology. NJ: Pearson.
48. McCrae, R., and Costa, P. T. (1985). Updating Norman's "Adequacy Taxonomy": Intelligence and Personality Dimensions in Natural Language and in Questionnaire. Journal of Personality and Social Psychology, 49(3), 710.
49. McCrae, R., and Costa, P. T. (1989). The Structure of Interpersonal Traits: Wiggins's Circumplex and The Five-Factor Model. Journal of Personality and Social Psychology, 56(4), 586.
50. McCrae, R., and Costa, P. T. (2006). A Five-Factor Theory Perspective On Traits and Culture. Psychologie Française, 51, 227-244.
51. McCrae, R., and Costa, P.T. (1992). Four Ways Five Factors Are Basics. Personality and Individual Differences, 13(6), 653-665.
52. Mercan, N. (2016). Çok Kültürlü Ortamlarda Kültürel Zekânın Kültürler Arası Duyarlılık İle İlişkisine Yönelik Bir Araştırma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 1-13.
53. Meydan, C, H. and Şeşen, H. (2015). Yapısal Eşitlik Modellemesi AMOS Uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
54. Mount, M. K., and Barrick, M. R. (1998). Five Reasons Why The “Big Five” Article Has Been Frequently Cited: The Big Five Personality Dimensions and Job Performance: A Meta‐Analysis. Personnel Psychology, 51(4), 849-857.
55. Mount, M. K.Barrick, M. R.Scullen, S. M., and Rounds, J. (2005). Higher Order Dimensions of the Big Five Personality Traits and The Big Six Vocational Interest Types. Personnel Psychology, 58(2), 447-478.
56. Ng, K. Y., Van Dyne, L., and Ang, S. (2009). From Experience to Experiential Learning: Cultural Intelligence as A Learning Capability for Global Leader Development. Academy of Management Learning & Education, 8(4), 511-526.
57. Ng, K. Y., Van Dyne, L., and Ang, S. (2012). Cultural Intelligence: A Review, Reflections, And Recommendations for Future Research. In Ryan, A. M., F. T. L. Leong, & F. Oswald (Eds.), Conducting Multinational Research Projects in Organizational Psychology (pp. 29–58). Washington, DC: American Psychological Association.
58. Norman, W. T. (1963). Toward an Adequate Taxonomy of Personality Attributes. Journal of Abnormal and Social Psychology, 6(66), 574-583.
59. Ott, D. L., and Michailova, S. (2018). Cultural Intelligence: A Review and New Research Avenues. International Journal of Management Reviews, 20(1), 99-119.
60. Pelit, E., Kabakulak, A., and Ateş, M. (2020). Turist Rehberi Adaylarının Kişilik Özellikleri İle Kültürel Zekâ Düzeyleri Ve Mesleki Tutumları Arasındaki İlişki: Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğrencilerin Üzerine Bir Araştırma, Journal Of Tourism & Gastronomy Studies, 8, (Special Issue 4), 30-50.
61. Robbins, S. P., and Judge, T. A. (2013). Örgütsel Davranış. (Çev. Ed.: İnci ERDEM). Ankara: Nobel Yayıncılık.
62. Şahin, F., and Gürbüz, Y. D. D. S. (2012). Kültürel Zekâ Ve Öz-Yeterliliğin Görev Performansı Ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerinde Etkisi: Çokuluslu Örgüt Üzerinde Bir Uygulama. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 14(2), 123-140.
63. Şahin, F., Gurbuz, S., and Koksal, O. (2013). Cultural Intelligence (CQ) In Action: The Effects of Personality and International Assignment On the Development of CQ. International Journal of Intercultural Relations, 39, 152-163.
64. Shu, F., McAbee, S. T., and Ayman, R. (2017). The HEXACO Personality Traits, Cultural Intelligence, and International Student Adjustment, Personality and Individual Differences, 106, 21-25.
65. Solmuş T. (2004). İş Yaşamı, Denetim Odağı Ve Beş Faktör Kişilik Modeli, Türk Psikoloji Bülteni. 10(34), 196-205.
66. Somer, O., and Goldberg, L. R. (1999). The Structure of Turkish Trait-Descriptive Adjectives. Journal of Personality and Social Psychology, 76(3), 431-450.
67. Soysal, A. (2008). Çalışma Yaşamında Kişilik Tipleri: Bir Literatür Taraması. Çimento İşveren Dergisi, 22(1), 4-19.
68. Tabachnick, B.G., and Fidell L.S (2013). Using Multivariate Statistics (Sixth Ed.). Boston: Pearson.
69. Thomas, D. C., and Inkson, K. C. (2017). Cultural Intelligence: Surviving and Thriving in the Global Village. (3d edition). Berrett-Koehler Publishers, Inc.
70. Thomas, D. C., Elron, E., Stahl, G., Ekelund, B. Z., Ravlin, E. C., Cerdin, J. L., and Lazarova, M. B. (2008). Cultural intelligence: Domain and assessment. International Journal of Cross Cultural Management, 8(2), 123-143.
71. Thomas, D.C., and Inkson, K. (2003). People Skills for Global Business: Cultural Intelligence. San Francisco. CA: Berrett-Koehler.
72. Turhan, Ö. (2019). Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin İş Tatmini Üzerindeki Etkisinde Depresyonun Aracılık Rolü, IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 4(3), 468-480.
73. Van Dyne, L. Ang, S., and Livermore, D. (2010). Cultural Intelligence: A Pathway for Leading in A Rapidly Globalizing World. Leading Across Differences, 131-138. Access address: https://soonang.com/wp-content/uploads/2011/04/2010_VanDyne_CCL-CQ.pdf
74. Van Dyne, L., Ang, S., Ng, K. Y., Rockstuhl, T., Tan, M. L., and Koh, C. (2012). Sub-Dimensions of the Four Factor Model of Cultural Intelligence: Expanding the Conceptualization and Measurement of Cultural Intelligence. Social and Personality Psychology Compass, 6(4), 295–313.
75. Yeke, S., and Semerciöz, F. (2016). Relationships Between Personality Traits, Cultural Intelligence and Intercultural Communication Competence. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 23(5), 313-319.
76. Yelboğa, A. (2006). Kişilik Özellikleri Ve İş Performansı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. ISGUC the Journal of Industrial Relations and Human Resources, 8(2), 196-217.
77. Yıldırım, B.I. (2014). Çalışanların Beş Faktör Kişilik Özellikleri İle İş Tatminleri Arasındaki İlişki: Alanya’daki Beş Yıldızlı Oteller Üzerine Bir Uygulama. (Unpublished Doctoral Thesis). Akdeniz University, Antalya.
78. Yılmaz, G. Ö. and Kaya, G. D. (2015). Turizm Sektöründe Kültürel Zekânın Önemi: Konaklama İşletmelerinde Bir Araştırma. Turizm Akademik Dergisi, 2(2), 29-44.