From Epic to Theory: Traces of Behavioral Leadership in Dede Korkut Stories

Öz

The main objective of this study is to determine whether behavioral leadership characteristics are present in the work "Hanım Hey" by Dede Korkut. It is observed that the number of leadership studies that address the issue within a national context is limited in leadership literature. The study considers the examination of behavioral leadership within a national context to be important. One of the most important limitations of the research is the examination of a single work by Dede Korkut. The work examined in this study is "Hanım Hey" by Dede Korkut. Whether behavioral leadership characteristics exist in Dede Korkut's work was addressed using document analysis and tested with content analysis. The fundamental values that Dede Korkut aims to convey regarding behavioral leadership characteristics are essentially: These behavioral values include listening skills, participatory decision-making style, motivation, honesty, organizational knowledge (common sense and consultative culture), interpersonal communication skills (intelligence), political acumen (pre-war agreement and negotiation culture), delegation of authority (the upbringing of sons by the Khans), justice, courage, and good prioritization skills (knowledge of the art of war, respect for lineage, challenging on the battlefield).

Anahtar Kelimeler

• Behavioral Leadership
• Dede Korkut
• Epic
• Content Analysis
• Document Analysis Method.

Destandan Teoriye: Dede Korkut Hikâyelerinde Davranışsal Liderliğin İzleri

Öz

Çalışmanın temel amacı, Dede Korkut-Han’ım Hey eserinde davranışsal liderlik özelliklerinin mevcut olup olmadığını ortaya koymaktır. Liderlik literatüründe milli bağlam ile ele alındığından liderlik çalışmalarının sayısının sınırlı olduğu görülmektedir. Çalışmada davranışsal liderliğin milli bağlam ile ele alınması önemli görülmektedir. Araştırmanın en önemli sınırlılıklarından biri, Dede Korkut’a ait bir eserinin incelenmesidir. Dede Korkut’a ait bu çalışmada incelenen eser Han’ım Hey’dir. Dede Korkut’a ait eserde davranışsal liderlik özelliklerinin var olup olmadığı, doküman analizi yöntemi ile ele alınmış ve içerik analizi ile test edilmiştir. Dede Korkut’a ait eserde yer alan davranışsal liderlik özelliklerine ilişkin anlatılmak istenilen temel değerler özü itibarı ile; dinleme becerisi, katılımcı karar verme tarzı, motivasyon, dürüstlük, örgütsel bilgi (ortak akıl ve istişare kültürü), kişiler arası iletişim becerisi (istihbarat), politika bilmek (savaş öncesi anlaşma ve pazarlık kültürü), yetki devri (Han’ların oğullarını yetiştirmesi), adalet, cesaret, iyi bir önceliklendirme becerisidir (savaş sanatını bilme, soya hürmet, savaş alanında meydan okuma) gibi davranışsal değerlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Davranışsal Liderlik
• Dede Korkut
• Destan
• İçerik Analizi
• Dokuman Analizi Yöntemi.

Kaynakça

1. Bass, B. M. (1985). Leadership and Performance Beyond Expectations. New York: The Free Press, 191.
2. Bass, B. M. ve Bass, R. (2008). The Bass handbook of Leadership: Theory, Research, and Managerial Applications (4th ed.). New York: Free Press.
3. Bass, B. M. ve Riggio, R. E. (2006). Transformational Leadership. Lawrence Erlbaum Associates.
4. Başkale, H. (2016). Nitel Araştırmalarda Geçerlik, Güvenirlik ve Örneklem Büyüklüğünün Belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
5. Baysal, H. ve Göktaş, P. (2015). Dede Korkut Hikâyelerinin Liderlik Özellikleri Üzerine Bir Araştırma. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1 (2), 439-452.
6. Blake, R. R. ve Mouton, J. S. (1964). The Managerial Grid. Gulf Publishing.
7. Blake, R. R. ve Mouton, J. S. (1985). The Managerial Grid III: A Newlook At The Classic That Has Boosted Productivity and Profits for Thousands of Corporations World Wide, Houston, TX: Gulf Publishing Company.
8. Bolden, R., Gosling, J., Marturano, A. ve Dennison, P. (2003). A Review Of Leadership Theory And Competency Frame Works. Centrefor Leadership Studies, University of Exeter.UK.

9. Burns, J. M. (1978). Leadership. Harper & Row.
10. Çakır, H. (2020). Yönetim ve Liderlik Bağlamında Kaotik Bir Çözümleme: Dede Korkut Hikâyeleri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3 (1), 25-44.
11. Dayanan Uğur, İ. ve Saylık, A. (2025). Nitel verilerin analizinde kavram bunalımı: Teorik bir çözümleme. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 299-316.
12. Deshwal, V. ve Mohd. A. A. (2020). A Systematic Review of Various Leadership Theories. Shanlax International Journal of Commerce, 8 (1), 38-43.
13. Duymaz, A. (2009). Ömer Seyfettin’in Kaleme Aldığı Destanlar Üzerine Bir Değerlendirme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (21), 413-421.
14. Freedman, A. M. (2016). The Wiley-Blackwell Handbook Of The Psychology Of Leadership, Change And Organizational Development. John Wiley & Sons.
15. Gedikli, Y. (2020). Dede Korkut Adının Köken ve Anlamı. Türk Dünyası Araştırmaları, 126 (248), 151-158.
16. Genç, İ., Kılıç, A. ve Aksoyak, İ. H. (2014). Dede Korkut Kitabı: Han’ım Hey, Erbay, H. (Ed.), Ankara: TOBB, Özyurt Matbaacılık.
17. Goleman, D. (1998). Whatmakes a Leader?, Harvard Business Review, 76 (6), 93-102.
18. Hackman, J. R. ve Oldham, G. R. (1980). Workredesign, Reading, MA: Addison-Wesley.
19. Hakkoymaz, S. ve Uygun, N. (2017). Dede Korkut Hikâyelerindeki Üstün Yetenekli Çocuklar. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3 (2), 22-34.
20. Hersey, P. ve Blanchard, K. H. (1969). Life Cycle Theory Of Leadership. Training & Development Journal, 23 (5), 26-34.
21. Hersey, P., Blanchard, K. H. ve Johnson, D. E. (2008). Management of Organizational Behavior: Laeding Human Resource (9th ed.), Pearson Prentice Hall.
22. Horner, M. (1997). Leadership Theory: Past, Present And Future. Team Performance Management: An International Journal, 3 (4), 270-287. https://doi.org/10.1108/13527599710195402.
23. Işık İnan, Ö. ve Serinkan, C. (2020). Liderlik Yaklaşımları ve Spor Yönetiminde Liderlik. Pamukkale University Journal of Business Research, 7 (2), 308-332.
24. Judge, T. A., Piccolo, R. F. ve Ilies, R. (2004). The Forgotten Ones? The Validity Of Consideration And Initiating Structure in Leadership Research. Journal of Applied Psychology, 89 (1), 36-51. https://doi.org/10.1037/0021-9010.89.1.36.
25. Kaplan, M. (2004). Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar I. İstanbul:Dergâh Yayınları.
26. Kıral, B. (2020). Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189.
27. Koçel, T. (2023). İşletme Yöneticiliği. İstanbul: Beta Basım Yayım.
28. Kuşakcı, S. (2023). Türk Yönetim Anlayışının İzinde Dede Korkut Kitabı: Babacan Bir Lider Olarak Oğuz Beyi. İş Ahlakı Dergisi, 16 (1), 137-173.
29. Kyngäs, H., Elo, S., Pölkki, T., Kääriäinen, M. ve Kanste, O. (2011). Sisällönanalyysi Suomalaisessa Hoitotieteellisessä Tutkimuksessa [The Use Of Content Analysis in Finnish Nursing Science Research], Hoitotiede, 23 (2), 138-148.
30. Lewin, K., Lippit, R. ve White, R. K. (1939). Patterns of Aggresive Behaviour in Experimentally Created Social Climates. The Journal of Social Psychology, 10, 271-199.
31. Lincoln, Y. ve Guba, E. (1985). Naturalistic inquiry: Establishing Trustworthiness. Beverly Hills.
32. Memişoğlu, S. P. ve Yılmaz, Ö. (2019). Eğitim Fakültesi Öğretim Elemanlarının Lider ve Liderlik Kavramlarına İlişkin Metaforik Algıları. The Journal of Academic Social Science Studies, 75, 1-15.
33. Mosley, A. L. (1998). A Behavioral Approach to Leadership: Implications for Diversity in Today’s Organisations. The Journal of Leadership Studies, 5 (1), 38-50.
34. Narşap, M. (2019). Türk Kültür Tarihinde Dede Korkut Hikâyelerinin Yeri ve Önemi. Genç Kalemler Tarih Araştırmaları Dergisi, 5 (6), 66-69.
35. Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and Practice. Sage Publications.
36. Oyinlade, A. O. (2006). A Method of Assessing Leadership Effectiveness Introducing the Essential Behavioral Leadership Qualities Approach. Performance Improvement Quarterly, 19 (1), 25- 40.
37. Özkan, A. R., Kamalova, F. B. ve Söylemez, O. (2023). Kazakistan’daki Kaynaklara Göre Türk Halklarının Ortak Mirası: Dede Korkut. Journal of Islamic Research, 34 (3), 783-796.
38. Özkan, B. U. (2023). Doküman İnceleme Yönteminde Geçerlik ve Güvenirlik: Eğitim Bilimleri Araştırmaları Bağlamında Kuramsal Bir İnceleme. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 823-848.
39. Schaufeli, W. B. ve Bakker, A. B. (2004). Job demands, Job Resources, And Their Relationship With Burnout And Engagement: A Multi-Samplestudy. Journal of Organizational Behaviour, 25 (3), 293-315. https://doi.org/10.1002/job.248.
40. Severinsson, E. (2003). Moral Stress and Burnout: Qualitative Content Analysis. Nursing and Health Sciences, 5, 59- 66.
41. Sivaruban, S. (2021). A Critical Perspective Of Leadership Theories. Business Ethicsand Leadership, 5(1), 57–65. https://doi.org/10.21272/bel.5.
42. Stajkovic, A. D. ve Luthans, F. (1997). A Meta-Analysis Of The Effects Of Organizational Behaviour Modification On Task Performance 1975-95. Academy of Management Journal, 40, 1122-1149.
43. Stogdill, R. M. (1974). Handbook of Leadership: A Survey Of Theory And Research. Free Press.
44. Şahin, A. ve Yavaş, T. (2022). Dede Korkut Kitabı’nda Geçen Bazı Değerlerin Okul Ortamında İncelenmesi: Lise Müdür ve Öğretmen Görüşleri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 8, 963-988.
45. Şimşek, H. (2009). Methodical Problem in The Researches of Educational History. Journal of Faculty of Educational Sciences, 42 (1), 33-51.
46. Veren, E. (2021). Türkiye’de 2020 Yılında Yapılan Dede Korkut Kitabı Merkezli Çalışmalar. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 351-380.
47. Yaman, E., Bayburtlu, F. İ., Tekir, B. ve Kırman, S. (2015). Dede Korkut Çizgi Filminde Yer Alan Değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 13 (29), 245-269.
48. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
49. YÖK (2024).https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp, Erişim Tarihi: 18.10.2024.
50. Yukl, G. (2013). Leadership in Organizations (8th ed.). NJ: Pearson.