Covid-19 ve İşgücü Piyasasında Dönüşüm: İstihdam, Çalışma Biçimleri ve İstifa Eğilimleri

Öz

Bu çalışma, Covid-19 pandemisinin işgücü piyasaları üzerindeki ekonomik ve yapısal etkilerini çok boyutlu bir çerçevede incelemekte ve mevcut veriler ışığında değerlendirmektedir. Elde edilen bulgular, pandeminin etkisinin yoğun olarak hissedildiği 2020 yılında işgücüne katılım ve istihdam oranlarında belirgin düşüşlerin yaşandığını; buna karşılık işsizlik oranlarında kayda değer artışların meydana geldiğini göstermektedir. Aynı dönemde ortalama çalışma sürelerinde azalma gözlenmiş, işgücü gelirlerinde ise önemli ölçüde gerileme yaşanmıştır. Pandemiye yönelik kısıtlayıcı tedbirlerin kademeli olarak gevşetilmesiyle birlikte ekonomik faaliyetlerde toparlanma süreci başlamış ve bu gelişme işgücü piyasası göstergelerine olumlu yönde yansımıştır. Bununla birlikte, pandemi süreci uzaktan çalışma ve kısa çalışma uygulamalarının yaygınlaşmasına zemin hazırlayarak işgücü piyasalarında yapısal dönüşümleri hızlandırmış; esnek istihdam biçimlerinin daha görünür ve yaygın hâle gelmesine katkı sağlamıştır. Ayrıca, pandemi sonrası dönemde çalışanların iş-yaşam dengesi ve çalışma koşullarına yönelik beklentilerindeki değişim, “Büyük istifa” ve “Sessiz istifa” gibi olguların ortaya çıkmasına ve yaygınlaşmasına zemin hazırlayarak işgücü piyasasında davranışsal dönüşümlerin de güçlenmesine neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• İşgücü Piyasası
• İstihdam
• Esnek Çalışma
• Büyük İstifa

The Covid-19 and the Transformation of the Labor Market: Employment, Work Arrangements and Resignation Trends

Öz

This study examines the economic and structural effects of the Covid-19 pandemic on labor markets within a multidimensional framework and evaluates them in light of available data. The findings reveal that in 2020, when the impact of the pandemic was most pronounced, labor force participation and employment rates declined significantly, while unemployment rates increased markedly. During the same period, average working hours decreased, accompanied by a substantial reduction in labor incomes. With the gradual easing of restrictive measures, economic activity entered a recovery phase, which was positively reflected in key labor market indicators. Furthermore, the pandemic accelerated structural transformations in labor markets by promoting the widespread adoption of remote working and short-time working arrangements, thereby enhancing the prominence of flexible forms of employment. In addition, shifts in employees’ expectations regarding work–life balance and working conditions in the post-pandemic period fostered the emergence and spread of phenomena such as the “Great Resignation” and “Quiet Quitting,” thereby reinforcing behavioral transformations in the labor market.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• Labor Market
• Employment
• Flexible Working
• Great Resignation

Kaynakça

1. Akca, M. ve Küçükoğlu, M.T (2020). Covid-19 ve İş Yaşamına Etkileri: Evden Çalışma. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, 8(1), 71-81.
2. Aydın, E. ve Azizoğlu, Ö. (2022). A New Term for an Existing Concept: Quiet Quitting-A Self-Determination Perspective. Bedriye Tunçsiper (Ed.), V. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Kritik Tartışmalar Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı, 285-295.
3. Başyiğit, Ö. (2021). Koronavirüs (Covid 19) Salgın Hastalığının Türk Çalışma Yaşamına Etkileri Bağlamında Kısa Çalışma Kavramı. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(10), 125-160.
4. Bulut, R. ve Pınar, C. (2020). Covid-19 Pandemisi Döneminde Türkiye’de İstihdam ve İşsizlik. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 217-225.
5. Çalışkan, K. (2023). Sessiz İstifa: Sonun Başlangıcı mı Yeniden Diriliş mi?. Journal of Organizational Behavior Review, 5(2), 190-204.
6. Demirkaya, H. vd. (2023). İnsan Kaynaklarında Sessizliğin Yankıları: Örgütlerde Sessiz İstifa Fenomeninin Anatomisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi, 2(2), 69-88.
7. Drela, K. (2024). The Quiet Quitting Phenomenon from a Human Capital Management Perspective. Scientific Papers of Silesian University of Technology-Organization and Management Series, (199), 109-118.
8. Erafşar, R. B. (2022). Türk İş Hukukunda Evden Çalışma. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, (1), 279-317.

9. Erel, C. (2021). Refah Devleti Sınıflandırmasına Göre Covid-19 Krizine Yönelik Olarak Uygulanan İstihdam Tedbirleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(2), 501-516.
10. Fırat, E. vd. (2021). Pandemide Değişen Yaşamlar: İş ve Gelir Kayıpları, Rol ve Sorumluluklar, Zorluklar ve Baş Etme Deneyimleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, Covid-19 Özel Sayı, 225-246.
11. Formica, S. ve Sfodera, F. (2022). The Great Resignation and Quiet Quitting Paradigm Shifts: An Overview of Current Situation and Future Research Directions. Journal of Hospitality Marketing & Management, 31(8), 899-907.
12. Hekimler, A. (2015). Federal Almanya’da Kısa Çalışma Ödeneğine İlişkin Yasal Düzenlemelerin Genel Çerçevesi, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (68), 155-185.
13. ILO (2020a). ILO Monitor: COVID-19 and the World of Work. Second Edition. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/documents/briefingnote/wcms_740877.pdf
14. ILO (2020b). Defining and Measuring Remote Work, Telework, Work at Home and Home-Based Work. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@stat/documents/publication/wcms_747075.pdf
15. ILO (2020c). Teleworking During the COVID-19 Pandemic and Beyond: A Practical Guide. International Labour Organization, Geneva.
16. ILO (2020d). An Employers’ Guide on Working from Home in Response to the Outbreak of COVID-19. International Labour Organization, Geneva.
17. ILO (2021). ILO Monitor: COVID-19 and the World of Work. Seventh Edition. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/documents/briefingnote/wcms_767028.pdf
18. ILO (2022). ILO Monitor on the World of Work. Tenth Edition. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40dgreports/%40dcomm/%40publ/documents/briefingnote/wcms_859255.pdf
19. ILOSTAT (2025a). Employment to Population Ratio by Sex and Age. https://rshiny.ilo.org/ dataexplorer81/?lang=en&segment=indicator&id=EMP_2WAP_SEX_AGE_RT_A
20. ILOSTAT (2025b). Unemployment by Sex and Age. https://rshiny.ilo.org/dataexplorer08/?lang= en&segment=indicator&id=UNE_2UNE_SEX_AGE_NB_A
21. ILOSTAT (2025c). Unemployment Rate by Sex and Age. https://rshiny.ilo.org/dataexplorer99/? lang=en&segment=indicator&id=UNE_2EAP_SEX_AGE_RT_A
22. Irawanto, D. W. et al. (2021). Work from Home: Measuring Satisfaction between Work-Life Balance and Work Stress during the COVID-19 Pandemic in Indonesia. Economies, 9(3), 1-13.
23. Kara, E. (2020). COVID-19 Pandemisi: İşgücü Üzerindeki Etkileri ve İstihdam Tedbirleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(5), 269-282.
24. Karaşin, Y. ve Öztırak, M. (2023). Sessiz İstifa Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 1443-1460.
25. Kıcır, B. (2019). Evden Çalışma: Özgürlük mü Esaret mi?. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(1), 173-196.
26. Kocakula, Ö. (2022). Karantinadaki İşletmeler: Covid-19 Küresel Salgınında Türkiye Örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(Covid-19 Özel Sayısı), 77-97.
27. Kutal, M. (1997). İstihdam Politikasının Bir Aracı: Kısa Süreli Çalıştırma. Mercek Dergisi, (6), 28-35.
28. Lee, S. Y. T. et al. (2021). Hit Harder, Recover Slower? Unequal Employment Effects of the Covid-19 Shock. NBER Working Paper Series, (28354), https://www.nber.org/system/files/working_papers/w28354/w28354.pdf
29. Murat, G. (2021). COVID-19 Salgını ve Emek Piyasaları. Hasan Çebi Bal (Ed.), COVID-19 Genel Salgın Sürecinin Sosyoekonomik Etkileri, 1. Baskı içinde (95-129), Nobel Akademik Yayıncılık, Nr. 3620, Ankara.
30. Özkan, G. (2021). Covid-19 Pandemisi ile Yoksulluğun Derinleşen Yüzü: Çalışan Yoksullar. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 8(14), 93-108.
31. Polat, Y. (2022). Covid-19 Salgını Döneminde Avrupa Birliği Ülkelerindeki Kısa Çalışma Uygulamaları. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (82), 195-221.
32. Sarpkaya, E. ve Bayraktar, O. (2023). Covid-19 Pandemi Döneminde Esnek Çalışmanın İş Performansına Etkisi: İş Özelliklerinin Aracılık Rolü. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 7(2), 367-386.
33. Sostero, M. et al. (2020). Teleworkability and the COVID-19 Crisis: A New Digital Divide?. Eurofound Working Paper, (WPEF20020), https://www.eurofound.europa.eu/system/files/ 2020-09/wpef20020.pdf
34. Tessema, M. T. et al. (2022). The Great Resignation: Causes, Consequences, and Creative HR Management Strategies. Journal of Human Resource and Sustainability Studies, 10(1), 161-178.
35. Tuna, A. A. ve Türkmendağ, Z. (2020). Covid-19 Pandemi Döneminde Uzaktan Çalışma Uygulamaları ve Çalışma Motivasyonunu Etkileyen Faktörler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 3246-3260.
36. Vitenu-Sackey, P. A. ve Barfi, R. (2021). The Impact of Covid-19 Pandemic on the Global Economy: Emphasis on Poverty Alleviation and Economic Growth. The Economics and Finance Letters, 8(1), 32-43.
37. Yıldırımalp, S. ve Tur G. (2021). Covid 19 Salgın Sürecinde Mobbing Sorunu: Evden Çalışan Beyaz Yakalılar Üzerine Bir Araştırma. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 171-186.
38. Yıldız, S. ve Özmenekşe, Y. O. (2022). Kaçınılmaz Son: Sessiz İstifa. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 7(4), 14-24.