“KADIN” TEMATİK BAŞLIĞINDA PLAN GİBİ BAKMAK: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ON BİRİNCİ KALKINMA PLANI VE KADIN ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORUNUN ANALİZİ

II. Dünya Savaşının ekonomik sonuçlarından en önemlilerinden birisi kadın emeğine duyulan ihtiyaç olmuştur. Özellikle ülkelerin savaş sonrası sanayileşmeye verdikleri hız, ekonomilerinin yeniden inşasında kadınların işgücüne duyulan ihtiyaç, kalkınma sürecinde kadın hareketinin öne çıktığı ve hak taleplerinin daha da arttığı yıllar olmaktadır. 1970’lerden itibaren kadın hareketi, önemli bir ivme kazanmaya başlamıştır. Ancak bu dönemin diğer dikkat çeken özelliği de kalkınma sürecinde kadınların kalkınma hamlesinden büyük beklentilerine rağmen yeterince aktif aktörler olarak görül(e)memeleri olmuştur. Kalkınma sürecine tüm kesimlerin, eşitlikçi ve adil katılmalarının sağlanması gerek toplumsal refahın artması gerekse optimal kaynak dağılımının sağlanmasının belirleyici koşullarındandır. Kalkınma planlarının hazırlık sürecinin bu ilkeleri gözeterek hazırlanması planlamadan beklenen temel görevlerden birisidir. Bu çalışmada, Türkiye’nin kalkınma plan geleneği ve hazırlık süreçleri içinde yer verilen Özel İhtisas Komisyonlarının birlikte çalıştırıldığı plan hazırlık dönemi göz önüne alınarak Özel İhtisas Komisyonu çalışmalarında kadın tematik başlığı ve onun bağlı olduğu plan dönemine ilişkin bulgular ele alınmaktadır. Türkiye de ilki 1963 yılında olmak üzere günümüze kadar toplam 11 adet Kalkınma Planı hazırlanmıştır. Ancak ilk plandan son plan,On Birinci Planı dönemine kadar basılan tematik başlığı kadın olarak belirlenen Özel İhtisas Komisyonu Raporu sadece On Birinci Kalkınma Planı hazırlık sürecinde olmuştur. Bu nedenle, çalışmamızda bu koşulu sağlayan tek plan olması nedeniyle On Birinci Kalkınma Planı ve bu Planının “Kadının Kalkınmadaki Rolü “başlıklı Özel İhtisas Komisyonu raporu içerik maddeleri ve kapsamı olarak değerlendirilecektir. Bu bağlamda, kadınların kalkınma politikaları içinde devlet politikaları bağlamında nasıl gördüğü ve On Birinci Kalkınma Planına nasıl yansıtıldığı, Türkiye de kadın hareketinin temel talepleri de dikkate alınarak Toplumsal Cinsiyet Ana akımlaştırması ve Kalkınma Mekanizması içine nasıl yansıtıldığı değerlendirecektir.