İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU

Arca Begüm Bayır Oğuz; Umutcan Tarcan

İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU

Öz

Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal öznelere uygulanmasını sağlayan hukuki ölçütler, büyük ölçüde eşitlik ilkesinden beslenmektedir. Eşitlik ilkesi, tüm toplumsal öznelerin söz konusu hak ve özgürlüklerini hakkaniyetli bir şekilde kullanabilmelerini ve siyasal otoritenin bu hakkaniyet doğrultusunda hareket etme yükümlülüğüne tabi tutulmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla eşitlik ilkesi, toplumsal özneler arasında ayrımcılık yapılmasının önüne geçen hukuki sınırlamalar ile iç içedir: Ayrımcılık yasağı, eşitlik ilkesinin uygulanmasını sağlayan pratik koşulları, bir başka deyişle onun tamamlayıcı unsurunu meydana getirmektedir. Bu çalışma, eşitlik ilkesi ile ayrımcılık yasağı arasındaki hukuki ilişkinin İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) hükümleri ve İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin (İHAM) güncel içtihadı ışığında incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma, söz konusu ilişki ile ilgili teorik bir tanımlama yapmanın yanı sıra eşitlik ilkesini ve ayrımcılık yasağının, içtihat içerisinde öngörülen ölçütler ile uyumlu bir şekilde uygulanması için gereken yargısal perspektiflere de vurgu yapmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde eşitlik ilkesi ile ayrımcılık yasağına ilişkin kavramsal bir çerçeve çizilmektedir. İkinci bölümde İHAS’ın ayrımcılık yasağını düzenlemekte olan 12 Numaralı Ek Protokolü açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde ise İHAM’ın kavramlara ilişkin güncel içtihadına egemen olan ilkeler ortaya koyulmaktadır. Çalışma ile İHAM’ın özellikle eşitlik ilkesine ilişkin şekli bir yaklaşımının bulunduğu ve bu yaklaşımın, toplumsal özneler arasındaki eşitsizliklerde gözlemlenen yeni kesişim sınırları aleyhine geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağırbaşlı, Şennur (2009). Sınırlı Ayrımcılık Yasağından Genel Eşitlik İlkesine. Ankara: Seçkin Yayınları.
Avrupa Konseyi (2000). “Explanatory Report to the Protocol No. 12 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms.” Rome. https://rm.coe.int/09000016800cce48 Erişim Tarihi: 10 Şubat 2023.
Barnard, Catherine ve Bob Hepple (2003). “Substantive Equality.” The Cambridge Law Journal, 59(3), 562-585.
Blackstone, W.T. (1967). “On the Meaning and Justification of the Equality Principle.” Ethics, 77(4), 239-253.
Brown, Judith O., Wendy E. Parmet ve Phyllis T. Baumann (1987). “The Failure of Gender Equality: An Essay in Constitutional Dissonance.” Buffalo Law Review, 36(3), 573-644.
Danisi, Carmelo (2011). “How far can the European Court of Human Rights go in the fight against discrimination? Defining new standards in its nondiscrimination jurisprudence.” International Journal of Constitutional Law, 9(3-4), 793-807.
Fredman, Sandra (2001). “Combating Racism with Human Rights: The Right to Equality.” in Discrimination and Human Rights: The Case of Racism, ed. Sandra Fredman. New York: Oxford Universty Press, 9-44.
Gemalmaz, Mehmet Semih (2001). Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunun Genel Teorisine Giriş Cilt 1. İstanbul: Beta Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Arca Begüm Bayır Oğuz ^*
0000-0002-1858-9963
Türkiye

Umutcan Tarcan
0000-0001-6295-2005
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

1 Temmuz 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

8 Mart 2023

Kabul Tarihi

13 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA98XT84XY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bayır Oğuz, A. B., & Tarcan, U. (2024). İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi, 4(1), 1-12. https://izlik.org/JA98XT84XY

AMA

1.Bayır Oğuz AB, Tarcan U. İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU. UEPD. 2024;4(1):1-12. https://izlik.org/JA98XT84XY

Chicago

Bayır Oğuz, Arca Begüm, ve Umutcan Tarcan. 2024. “İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU”. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi 4 (1): 1-12. https://izlik.org/JA98XT84XY.

EndNote

Bayır Oğuz AB, Tarcan U (01 Haziran 2024) İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi 4 1 1–12.

IEEE

[1]A. B. Bayır Oğuz ve U. Tarcan, “İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU”, UEPD, c. 4, sy 1, ss. 1–12, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98XT84XY

ISNAD

Bayır Oğuz, Arca Begüm - Tarcan, Umutcan. “İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU”. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi 4/1 (01 Haziran 2024): 1-12. https://izlik.org/JA98XT84XY.

JAMA

1.Bayır Oğuz AB, Tarcan U. İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU. UEPD. 2024;4:1–12.

MLA

Bayır Oğuz, Arca Begüm, ve Umutcan Tarcan. “İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU”. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2024, ss. 1-12, https://izlik.org/JA98XT84XY.

Vancouver

1.Arca Begüm Bayır Oğuz, Umutcan Tarcan. İNSAN HAKLARI AVRUPA SÖZLEŞMESİNDE EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI: TANIMLAYICI BİR İÇTİHAT NOTU. UEPD [Internet]. 01 Haziran 2024;4(1):1-12. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98XT84XY