The Effect of Human Capital on Economic Growth: A Johansen Cointegration Analysis for Türkiye

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 1, 19 - 42, 22.04.2025

Musa Keskin

https://doi.org/10.20979/ueyd.1612176

Öz

The inability of classical production factors to adequately explain current economic growth has led to an increase in new studies on growth theories. Within this scope, human capital has great importance in the economic growth process among the endogenous growth theories developed. The aim of this study is to examine the effect of human capital on economic growth in Türkiye for the period 1995Q1-2023Q4. Johansen Cointegration Analysis was used as the econometric model in the study. As a result of the research; While the increase in the rate of schooling and university graduate employment in higher education positively affects growth in the long term, it was found that the effect of the increase in the share of the MEB and YÖK budgets in the general public budget on growth is statistically insignificant.

Anahtar Kelimeler

Human Capital , Economic Growth , Cointegration Analysis

Beşerî Sermayenin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Türkiye İçin Bir Johansen Eşbütünleşme Analizi

Öz

Klasik üretim faktörlerinin günümüzdeki ekonomik büyümeyi yeterince açıklayamaması, büyüme teorileri konusunda yeni çalışmaların artışına neden olmuştur. Bu kapsamda geliştirilen içsel büyüme teorileri içerisinde beşerî sermayenin ekonomik büyüme sürecinde büyük önemi bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de beşerî sermayenin ekonomik büyüme üzerine etkisini 1995Q1-2023Q4 dönemi için incelemektir. Çalışmada ekonometrik model olarak Johansen Eşbütünleşme Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; yüksek öğretimde okullaşma ve üniversite mezunu istihdam oranının artmasının büyümeyi uzun dönemde pozitif etkilerken, MEB ve YÖK bütçelerinin genel kamu bütçesi içindeki payının artmasının büyümeye etkisinin istatistiki olarak anlamsız olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Beşerî Sermaye , Ekonomik Büyüme , Eşbütünleşme Analizi

Kaynakça

• Aghion, P., Akçiğit, U. ve Howitt, P. (2013). What Do We Learn from Schumpeterion Growth Theory. NBER Working Paper No. 18824.
• Alataş, S. ve Çakır, M. (2016). The Effect Of Human Capital On Economic Growth: A Panel Data Analysis. Yönetim Bilimleri Dergisi, 14 (27), 539-555.
• Arnhold, N. ve Bassett, R.M. (2021). Steering Tertiary Education: Toward Resilient Systems that Deliver for All. World Bank Group.
• Barro, R.J. (2001). Human Capital and Growth. The American Economic Review, 91 (2), 12-17.
• Baysal Kurt, D. ve Güvenek, B. (2020). Beşerî Sermayenin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Eğitim Göstergeleri ile Avrupa Birliği Ülkeleri Örneği. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1 (2021) 17 -39.
• Berber, M. (2024). İktisadi Büyüme ve Kalkınma. Ekin Kitabevi Yayınları, Sekizinci baskı. Bethencourt, C. ve Tallo, F.P. (2020). Human Capital, Economic Growth, and Public Expenditure. ADBI Working Paper, 1066. Tokyo: Asian Development Bank Institute.
• Chetty, V.K. ve Pradhan, B.K. (2020). Harrod-Domar Formula for Two Sector Growth Models. IEG Working Paper No. 413.
• Çetin, M. (2012). Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 211-230.
• Çetiner, S. ve Çelik, O. (2021). Türkiye Ekonomisinde Ekonomik Büyüme ve Beşeri Sermaye Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: 1980-2017. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(51), 540- 558. Çeştepe, H. ve Gençel, H. (2019). Beşeri Sermaye ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye İçin Bir Nedensellik Analizi. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (16), 139-146.
• Enders, W. (2014). Applied Econometric Time Series, Fourth Edition., John Wiley & Sons, Inc. Eser, K. ve Ekiz Gökmen, Ç. (2009). Beşeri Sermayenin Ekonomik Gelişme Üzerindeki Etkileri: Dünya Deneyimi ve Türkiye Üzerine Gözlemler. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 1 (2), 41-56.
• Genç, M.C., Değer, M.K. ve Berber, M. (2010). Beşeri Sermaye, İhracat ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Ekonomisi Üzerine Nedensellik Analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 5 (1), 29-41.
• Goldin, C. (2016). Human Capital. C. Diebolt, M. Haupert (eds.), In Handbook of Cliometrics, Germany. 55-86.
• Gujarati, D.N. (2001). Temel Ekonometri. (Çev.Ümit Şenesen, Gülay Günlük Şenesen) Literatür yayıncılık, 2. Basım.İstanbul.
• Güneri, B. (2024). Beşerî Sermaye Eşitsizliği ve Büyüme Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 423-444. doi: 10.54558/jiss.1390053.
• Günsoy, G. (2018). Geleneksel Büyüme Teorileri. (İçinde İktisadi Büyüme. Ed. Güler Günsoy ve Zeynep Erdinç). Anadolu Üniversitesi Yayınları, Yayın No: 3656, Açıköğretim Fakültesi Yayın No: 2484.
• Işık, N., Acar, M. ve Işık, H.B. (2004). Enflasyon ve Döviz Kuru İlişkisi: Bir Eşbütünleşme Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9 (2), 325-340.
• Jahan S., Mahmud, A.S. ve Papageorgiou, C. (2014). What is Keynesian Economics. Finance and Development, 51(3), 53-54. Johansen, S. ve Juselius, K. (1990). Maksimum Likelihood Estimation and Inference on Cointegration - With Applications to the Demand for Money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52 (2), 169-210.
• Kutlar, A. (2017). Eviews ile Uygulamalı Çok Denklemli Zaman Serileri. 1. Basım, Umuttepe Yayınları, Kocaeli.
• Li, J., Xue, E., Wei, Y. ve He, Y. (2024). How Popularising Higher Education Affects Economic Growth And Poverty Alleviation: Empirical Evidence from 38 Countries. Humanites and Social Sciences Communications. 11, 1-11. Lucas, R.E. (1988). On The Mechanics of Economic Development. Journal of Monetary Economics. 22 (1): 3-42.
• Manga, M., Bal, H., Algan, N. ve Kandır, E.D. (2015). Beşeri Sermaye, Fiziksel Sermaye ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: BRICS Ülkeleri ve Türkiye Örneği. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 24 (1): 45-60.
• Mankiw, G., Romer D., and Weil, D. (1992). A Contribution to the Empirics of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 107(2):407-437.
• MacKinnon, J., Haug, A.A., ve Michelis, L. (1999). Numerical Distribution Functions of Likelihood Ratio Tests for Cointegration. Journal of Applied Econometrics, 14:563-577.
• OECD (2001). The Well-being of Nations: The Role of Human and Social Capital. OECD Publications, 2, Paris, France.
• Phillips, P. C. ve Perron, P. (1988). Testing for a Unit Root in Time Series Regression, Biometrika, 75 (2), 335-346.
• Romer, P.M. (1989). Human Capital and Growth. NBER Working Paper No:3173. Cambridge.
• Romer, P.M. (1994). The Origins of Endogenous Growth. Journal of Economic Perspectives, 8(1), Winter, 3-22.
• Sala-i Martin, X. (1990). Lecture Notes On Economic Growth (I): Introduction To The Literature And Neo-Classical Models, NBER Working Paper, No.3563.
• Schultz, T.W. (1961). Investment in Human Capital. The American Economic Review, 51 (1), 1-17.
• Solow, R.M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics. 70(1): 65-94.
• Söylemez, A. ve Yurttançıkmaz, Z.Ç. (2020). Beşeri Sermayenin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Üzerine Bir İnceleme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (1), 175-195.
• Taban, S. ve Kar, M. (2006). Beşeri Sermaye ve Ekonomik Büyüme: Nedensellik Analizi, 1969-2001. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (1), 159-181.
• Tarı, R. (2011). Ekonometri. 7. Baskı, Umuttepe Yayınları, Kocaeli.
• Taylor, J.B. (2004). Economics. Houghton Mifflin Company, Fourth Edition, USA. Temple, J. (2001). Growth Effects of Education and Social Capital in the OECD Countries, OECD Economic Studies, 33, 57-101.
• Ulucak, Z.Ş., Aksoylu, S. ve Boztosun, D. (2015). Türkiye’de Beşeri Sermaye ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ampirik Analizi. The Second International Conference in Economics (EconWorld 2015), Torino, Italy, 1-13.
• Ünal, S. ve Afşar, B. (2021). Türkiye’de Sosyal Güvenlik Harcamaları ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Eşbütünleşme Analizi ve Granger Nedensellik Analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 430-439.
• Valero, A. ve Reenen, J. (2019). The Economic Impact of Universities: Evidence from Across the Globe. Economics of Education Review 68, 53-67.
• Valero, A. (2021). Education and Economic Growth. Centre for Economic Performance, Discussion Paper No.1764.
• Verbeek, M. (2004). A Guide to Modern Econometrics. 2nd Edition, John Wiley&Sons Ltd. England.
• Verma, R., Kumari, R. ve Pal, A. (2024). The Role of Higher Education in Economic Development. A Global Journal of Social Sciences, GAP GYAN 7(2), 55-59. Wang, Y. ve Liu, S. (2016). Education, Human Capital and Economic Growth: Empirical Research on 55 Countries and Regions (1960-2009). Theoretical Economics Letters, 6, 347-355.
• Yıldız Bozkurt, H. (2013). Zaman Serileri Analizi. Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa.
• Yılmaz, Ö. ve Ünver, Ş. (2019). Beşeri Sermaye ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Analiz. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33 (3), 1011-1026.