Gelir Eşitsizliği ile Mücadelede Sosyal Koruma Harcamalarının Etkinliği Üzerine Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 1, 43 - 66, 22.04.2025

Nazmiye Tekdemir

https://doi.org/10.20979/ueyd.1612749

Öz

Bu çalışma, sosyal koruma harcamalarının gelir eşitsizliğini azaltmadaki etkinliğini, 2007-2021 yılları arasında 29 Avrupa ülkesine ait verileri kullanarak incelemektedir. Sabit etkili panel kantil regresyon yöntemi ile gerçekleştirilen analiz, farklı harcama bileşenlerinin etkilerindeki değişiklikleri ortaya koymaktadır. Bulgular, çocuk bakım hizmetleri, aile yardımları ve eğitim destekleri gibi aile ve çocuklara yönelik harcamaların tüm kantillerde en güçlü pozitif etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Hastalık, engellilik ve işsizlik harcamaları da gelir eşitsizliğini önemli ölçüde azaltırken, konut ve sosyal dışlanma harcamalarının sınırlı ya da etkisiz olduğu görülmüş ve bu alanların politika geliştirme açısından iyileştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ülkeler düzeyinde farklılıklar belirgin olup, İskandinav ülkelerinin etkin politikalar sayesinde daha iyi sonuçlar elde ettiği, buna karşın Baltık ve Doğu Avrupa ülkelerinin benzer bir etkinlik sağlamakta zorluk yaşadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, ekonomik büyümenin sosyal transferlerin etkisini güçlendirdiği, enflasyon ve nüfus artışının ise bu etkileri olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bu bulgular, sosyal koruma harcamalarının gelir eşitsizliğini azaltmadaki rolünü optimize etmek için hedefe yönelik ve uygulanabilir politikaların gerekliliğini vurgulamaktadır. Gelecekteki araştırmalar, uzun dönemli analizlere ve ülkeler arasındaki farklılıkların daha iyi anlaşılmasına odaklanarak politika yapıcılara rehberlik edebilir.

Anahtar Kelimeler

sosyal koruma harcamaları , gelir eşitsizliği , maliye politikası etkinliği

An Investigation into the Effectiveness of Social Protection Expenditures in Combating Income Inequality

Öz

This study examines the effectiveness of social protection expenditures in reducing income inequality, using data from 29 European countries between 2007 and 2021. Employing a fixed-effects panel quantile regression method, it highlights the varying impacts of different expenditure components. The findings reveal that expenditures targeting families and children, such as childcare services, family allowances, and educational support, have the strongest positive effect across all quantiles. Expenditures on sickness, disability, and unemployment also significantly reduce inequality, while housing and social exclusion expenditures show limited or no impact, suggesting areas for policy enhancement. Country-level differences are evident, with Scandinavian countries achieving better outcomes due to efficient policies, while Baltic and Eastern European countries face challenges in achieving similar effectiveness. Additionally, economic growth strengthens the impact of social transfers, whereas inflation and population growth negatively influence outcomes. These findings highlight the need for well-targeted and practical policies to make social protection spending more effective in reducing income inequality. Future research should focus on longer-term studies and better understanding differences between countries to guide policymakers.

Anahtar Kelimeler

social protection expenditure , income inequality , fiscal policy effectiveness

Kaynakça

• Acemoglu, D. and Robinson, J. A. (2002). The Political Economy of the Kuznets Curve. Review of Development Economics, 6(2), 183-203.
• Acemoglu, D., Aghion, P., and Violante, G. L. (2001). Deunionization, Technical Change and Inequality. In Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 55 (1), 229-264.
• Afonso, A., Schuknecht, L., and Tanzi, V. (2010). Income Distribution Determinants and Public Spending Efficiency. The Journal of Economic Inequality, 8(3), 367-389.
• Ait Mansour, H. (2016). Accessibility of Vulnerable Groups to Social Protection Programmes in the OIC Member Countries. Standing Committee for Economic and Commercial Cooperation of the Organization of Islamic Cooperation (COMCEC), Ankara.
• Altunöz, U., and Çondur, F. (2019). Sosyal Güvenlik Harcamalari Gelir Dağılımında Etkin Mi? Türkiye Ekonomisi İçin Nedensellik Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15(15), 173-189.
• Arcarons, J., and Calonge, S. (2015). Inference Tests for Tax Progressivity and Income Redistribution: The Suits Approach. The Journal of Economic Inequality, 13, 207-223.
• Atkinson, A. B. (2007). The Distribution of Earnings in OECD Countries. International Labour Review, 146(1‐2), 41-60.
• Atkinson, A. B., and Bourguignon, F. (2000). Introduction: Income Distribution and Economics. Handbook of Income Distribution, 1, 1-58.
• Buhai, S. (2005). Quantile Regression: Overview and Selected Applications. Ad Astra, 4(4), 1-17.
• D'Agostino, G., Pieroni, L., and Scarlato, M. (2018). Further Evidence of the Relationship Between Social Transfers and Income Inequality in OECD Countries. ECINE–Society for the Study of Economic Inequality, ECINEQ.
• Davino, C., Furno, M., and Vistocco, D. (2014). Quantile Regression: Theory and Applications. John Wiley & Sons.
• Dayar, H. and Akıncı, A. (2020). “Kamu Sosyal Transfer Harcamalarının Kişisel Gelir Dağılımına Etkisi”, Maliye Dergisi, Temmuz-Aralık 2020, 179, 172-185
• Doerrenberg, P., and Peichl, A. (2014). The Impact of Redistributive Policies on Inequality in OECD Countries. Applied Economics, 46(17), 2066-2086.
• Doumbia, D., and Kinda, M. T. (2019). Reallocating Public Spending to Reduce Income Inequality: Can It Work?. International Monetary Fund.
• Eroğlu, N., Altaş, D., Ün, T., and Ulu, M. İ. (2017). OECD Ülkelerinde Sosyal Yardım Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi: Panel Veri Analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(3), 335-354.
• Eurostat. (2024). Income and Living Conditions. https://ec.europa.eu/eurostat/web/main/data/database. Access date:15.12.2024
• Fellman, J. (2018). Income Inequality Measures. 557-574. Hanken School of Economics, Helsinki, Finland.
• Foster, Jennifer (2012). Income Inequality, Welfare Spending, and Globalization, All Graduate Plan B and Other Reports, Paper 162.
• Heshmati, A. (2004). Inequalities and Their Measurement. Discussion Paper Series.
• İlgün, M. F. (2015). Kamu Sosyal Harcamalarinin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Oecd Ülkelerine Yönelik Panel Veri Analizi. Dokuz Eylul University Journal of Graduate School of Social Sciences, 17(4).
• İnam, B. (2019). Sosyal Harcamaların Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği (Doctoral dissertation, Bursa Uludag University (Turkey)).
• IMF. (2024). Government Finance Statistics. Expenditure by Functions Government (COFOG) . https://data.imf.org/?sk=5804c5e1-0502-4672-bdcd-671bcdc565a9. Access date:15.12.2024
• Jenkins, S. P., and Kerm, P. (2008). The Measurement of Economic Inequality. In B. Nolan, W. Salverda, and T. Smeeding (Eds.), Oxford Handbook on Economic Inequality. Oxford University Press.
• Kalkavan, H., and Ersin, İ. (2020). Sosyal Harcamalar ile Gelir Dağılımı Arasindaki İlişkinin İncelenmesi: OECD Üzerine Bir Uygulama. Sosyal Güvence, (17), 265-282.
• Karabulut, T., Ahi, L., and Gürsoy, Z. (2016). Kişisel Gelir Dağılımındaki Adaletsizliğin Giderilmesinde Transfer Gelirlerinin Etkisi: Türkiye Örneği. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 732-741.
• Kirmanoğlu, H. (2014). Kamu Ekonomisi Analizi (5th ed.). Istanbul, Turkey: Beta Publishing.
• Koenker, R. (2004). Quantile Regression for Longitudinal Data. Journal of Multivariate Analysis, 91(1), 74-89.
• Koenker, R., and Bassett Jr, G. (1978). Regression Quantiles. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 46(1), 33-50.
• Machado, J. A., and Silva, J. S. (2019). Quantiles via Moments. Journal of Econometrics, 213(1), 145-173.
• Niehues, J. (2010). Social Spending Generosity and Income Inequality: A Dynamic Panel Approach.
• Osabohien, R., Matthew, O., Ohalete, P., and Osabuohien, E. (2020). Population–Poverty–Inequality Nexus and Social Protection in Africa. Social Indicators Research, 151(2), 575-598.
• Polat, M. A. (2020). Sosyal Amaçlı Transfer Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi: OECD Ülkelerine Yönelik Panel Veri Analizi. Business and Management Studies: An International Journal (Uluslararası İşletme ve Yönetim Dergisi).
• Popova, D. (2023). Impact Of Equity in Social Protection Spending on Income Poverty and Inequality. Social Indicators Research, 169(1), 697-721.
• Sánchez, A., and Pérez-Corral, A. L. (2018). Government Social Expenditure and Income Inequalities in the European Union. Hacienda Pública Española, 227(4), 133-156.
• Sen, A. (1980). Equality of What? in S. McMurrin (ed.) Tanner Lectures on Human Values. Cambridge: Cambridge University Press
• Sherwood, B., and Wang, L. (2016). Partially Linear Additive Quantile Regression in Ultra-High Dimension.
• Stiglitz, J. E. (2012). The Price of Inequality: How Today’s Divided Society Endangers Our Future. WW Norton and Company.
• Westerlund, J. (2008). Panel Cointegration Tests of The Fisher Effect. Journal Of Applied Econometrics, 23(2), 193-233.
• World Bank. (2024). World Development Indicators. https://databank.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG/1ff4a498/Popular-Indicators. Access date: 15.12.2024
• Yardımcıoğlu, F., and Yayla, Y. E. (2020). Sosyal Harcamaların Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri Örneği. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 7(19), 34-48.
• Yılmaz, T. Z., and Rakıcı, C. (2024). Sosyal Koruma Harcamalarının Gelir Eşitsizliği Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Sosyoekonomi, 32(59).