Kârlılık ve Finansal Kaldıracın Firmaların Büyüme ve Yatırım Kararları Üzerindeki Etkisi: Döviz Kuru ve Enflasyonun Aracı Rolünün Analizi

Öz

Bu araştırma Türkiye için imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren 37 firma için karlılık ve finansal kaldıracın büyüme ve yatırım kararları üzerindeki uzun dönemli etkilerini incelemiştir. Bu çerçevede 2015-2023 arasındaki dönem Tamamen Değiştirilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) tahmincisi kullanılarak tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçları finansal kaldıracın düşük kantillerde temettü getirileri üzerindeki etkisinin pozitif, orta ve yüksek kantillerde ise önemsiz olduğunu göstermiştir. Buna göre firmaların düşük düzeylerde borçlanma ile yatırımlarını finanse etmesi ve bu sayede özkaynak kârlılığını arttırması temettü getirilerini olumlu etkilerken, artan borçlanma temettü getirileri üzerinde anlamlı herhangi bir etkiye sahip değildir. Karlılık rasyosu ve reel efektif döviz kurunun temettü getirileri üzerindeki etkisi bütün kantillerde pozitif çıkmıştır. Karlılık rasyosu, firmaların kaynaklarını ne ölçüde verimli kullandığını göstermektedir. Sonuçlar artan karlılığın temettü getirilerini teşvik ettiğini ortaya koymuştur. Benzer şekilde reel efektif döviz kurundaki olumlu gelişmeler temettü getirilerini arttırmıştır. Sonuçlar, orta ve yüksek kantillerde artan enflasyonun firmaların temettü getirilerini düşürdüğünü ortaya koymuştur. Firma yöneticileri büyüme ve yatırım kararlarını alırken enflasyon ile gelecek beklentilerini dikkate almalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Temettü Getirileri
• Finansal Kaldıraç
• Karlılık
• Reel Efektif Döviz Kuru
• Enflasyon.

The Effect of Profitability and Financial Leverage on Firms' Growth and Investment Decisions: An Analysis of the Role of Exchange Rate and Inflation

Abstract

This research examined the long-term effects of profitability and financial leverage on growth and investment decisions for 37 firms operating in the manufacturing industry sector in Turkey. This framework estimated the period from 2015 to 2023 using the Fully Modified Least Squares (FMOLS) estimator. The estimation results showed that the effect of financial leverage on dividend yields was positive in low quantiles and insignificant in medium and high quantiles. While the fact that firms finance their investments with low levels of borrowing and thus increase their return on equity has a positive effect on dividend yields, increased borrowing does not have any significant effect on dividend yields. The effect of the profitability ratio and the real effective exchange rate on dividend yields were positive in all quantiles. The profitability ratio shows the extent to which firms use their resources efficiently.The results revealed that increased profitability stimulated dividend yields. Similarly, positive developments in the real effective exchange rate increased dividend yields. The results showed that rising inflation in the medium and high quantiles reduced firms' dividend yields. Company managers should consider inflation and future expectations when making growth and investment decisions.

Keywords

• Dividend yields
• Financial leverage
• Profitability
• Real effective exchange rate
• Inflation

Kaynakça

1. Akhtar, S. (2018). Dividend Policies Across Multinational and Domestic Corporations – an International Study. Accounting and Finance, 58(1), 11-55.
2. Al-Fasfus, F. S. (2020). Impact of Free Cash Flows on Dividend Pay-Out in Jordanian Banks. Asian Economic and Financial Review, 10(5), 547.
3. Al-Najjar, B. ve Kilincarslan, E. (2016). The Effect of Ownership Structure on Dividend Policy: Evidence from Turkey. Corporate Governance, 16(1), 135–161. https://doi.org/10.1108/CG-09-2015-0129.
4. Al-Najjar, B. (2021). Determinants of Dividend Policies in UK Manufacturing Firms. International Review of Financial Analysis, 73, 101585.
5. Andres, C., Betzer, A., Goergen, M. ve Renneboog, L. (2009). Dividend Policy of German Firms. A Panel Data Analysis of Partial Adjustment Models. Journal of Empirical Finance, 16(2), 175-187.
6. Anggraini, A. P. ve Raflis, R. (2024). Pengaruh Rasio Likuiditas, Profitabilitas, Dan Leverage terhadap Harga Saham Dengan Kebijakan Dividen Sebagai Variabel Moderasi Pada Perusahaan Telekomunikasi Yang Terdaftar Di Bursa Efek Indonesia Tahun 2020-2022. Jurnal Akuntansi Keuangan Dan Bisnis, 1(4), 796-814.
7. Amidu, M. ve Abor, J. (2006). Determinants of Dividend Payout Ratios in Ghana. The Journal of Risk Finance, 7(2), 136-145.
8. Ararat, M., Black, B. S. ve Yurtoglu, B. B. (2021). Corporate Governance in Turkey: Progress and Challenges. Corporate Governance: An International Review, 29(1), 5–27.

9. Ardaniswara, O., Astutik, K. W. ve Nawirah, N. (2024). Impact of Inflation and Financial Ratios on Dividend Distribution in Healthcare Sector Companies Listed on the Indonesia Stock Exchange (2020-2022). Asian Journal of Economics, Business and Accounting, 24(10), 217-228.
10. Asquith, P. ve D. W. Mullins, (1983). The Impact of Initiating Dividend Payments on Shareholders' Wealth. Journal of Business,Vol. 56, No.1, pp.77-96.
11. Baker, H. K., Veit, E. T. ve Powell, G. E. (2001). Factors Influencing Dividend Policy Decisions of Nasdaq Firms. The Financial Review, 36(3), 19-38.
12. Baker, H. K. ve Powell, G. E. (1999). How Corporate Managers View Dividend Policy. Quarterly Journal of Business and Economics, 38(2), 17–35.
13. Baker, M. ve Wurgler, J. (2004). A Catering Theory of Dividends. Journal of Finance, 59(3), 1125–1165. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2004.00658.x.
14. Baker, H. K., Powell, G. E. ve Veit, E. T. (2012). Revisiting Managerial Perspectives on Dividend Policy. Journal of Economics and Finance, 36(1), 1–26. https://doi.org/10.1007/s12197-009-9083-8.
15. Baker, S. R., Bloom, N. ve Davis, S. J. (2016). Measuring Economic Policy Uncertainty. The Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1593–1636. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024.
16. Bartram, S. M., Brown, G. W. ve Stulz, R. M. (2012). Why are US Stocks more Volatile? The Journal of Finance, 67(4), 1329–1370. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2012.01749.x.
17. Bhattacharya, S. (1979). Imperfect İnformation, Dividend Policy, and “The Bird in the Hand” Fallacy. The Bell Journal of Economics, 10(1), 259–270. https://doi.org/10.2307/3003330.
18. Banerjee, S. (2017). Determinants of Dividend Policy of Listed Information Technology Companies in India. SCMS Journal of Indian Management, 14(3), 54-62.
19. Barros, V., Verga Matos, P. ve Miranda Sarmento, J. (2020). What Firms Characteristics Drive the Dividend Policy? A Mixed-Method Study on the Euronext Stock Exchange. Journal of Business Research, 115, 365-377. Basse, T. ve Reddemann, S. (2011). Inflation and the Dividend Policy of US Firms. Managerial Finance, 37(1), 34-46.
20. Bergeron, C. (2024). Inflation, Risk and Dividend Growth. SN Business & Economics, 4(7), 75.
21. Crown, J. (2023). What does a Higher İnflation World Mean for Dividends? Columbia Threadneedle Investments. https://www.columbiathreadneedle.com/en/gb/intermediary/insights/what-does-a-higher-inflation-world-mean-for-dividends/ (Erişim Tarihi: 11.04.2025).
22. Çelı̇k, Ş., Yenı̇ce, S. ve Onat, O. K. (2016). Temettü Ödemelerinin Belirleyicileri ve Firma Değeri: Kavramsal Bir Model ve Tahminlemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(2), 115-146.
23. DeAngelo, H., DeAngelo, L. ve Stulz, R. M. (2006). Dividend Policy and the Earned/Contributed Capital Mix: A Test of the Life-Cycle Theory. Journal of Financial Economics, 81(2), 227-254.
24. Easterbrook, F. H. (1984). Two Agency-Cost Explanations of Dividends. The American Economic Review, 74(4), 650-659.
25. Farahani, H. ve Jhafari, G., M. (2014). Impact of Financial Leverage on Dividend Policy at Tehran Stock Exchange: A Case Study in Food Industry. European Online Journal of Natural and Social Sciences: Proceedings, 2(3 (s)), pp-2788.
26. Fettahoğlu, S. (2015). İşletmelerde Kâr Payı Dağıtım Politikasını Belirleyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma. 14. Ulusal İşletmecilik Kongresi. ss. 1039-1042.
27. Grinblatt, M. S., Masulis, R. W. ve Titman, S. (1984). The Valuation Effects of Stock Splits and Stock Dividends. Journal of Financial Economics, Vol.13, No.4, pp. 461- 490.
28. Gordon, M. J. (1963). Optimal Investment and Financing Policy. The Journal of Finance, 18(2), 264-272.
29. Gökbulut, R. İ. (2020). Kaldıraç Oranının Temettü Politikası Üzerindeki Etkisinin BIST Şirketleri Örneğinde İncelenmesi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 45–59. https://doi.org/10.14784/marufacd.728410.
30. Hayati, N. (2017). Pengaruh Cash Position, Return On Asset, Return On Equity, Debt To Equity Ratio, Current Ratio, Asset Growth Terhadap Divident Payout Ratio Pada Perusahaan Manufaktur Sektor Industri. Jurnal Ilmıah Bısnıs Dan Keuangan, 6(1).
31. Hellström, G. ve Inagambaev, G. (2012). Determinants of Dividend Payout Ratios: A Study of Swedish Large and Medium Caps. Umeå School of Business and Economics. http://www.divaportal.org/smash/get/diva2:538687/fulltext02 (Erişim Tarihi: 10.01.2025).
32. Hoang, V. A., Nguyen, T. H., Nguyen, M. H. ve Truong, B. T. (2024). Do Prospector Firms Pay More Dividends in Times of High Policy Uncertainty? Cogent Business & Management, 11(1), 2332496.
33. Ismail, M. T. ve Masih, A. M. M. (2015). The İmpact of Exchange Rate Volatility on Firm Dividend Policy in Malaysia. Applied Economics Letters, 22(11), 866–871. https://doi.org/10.1080/13504851.2014.984732.
34. Iqbal, Y. ve Shah, A. (2022). Macroeconomic Uncertainty and Corporate Dividend Policy: Evidence from Emerging Markets. Emerging Markets Review, 52, 100856.
35. Jahankhani, A. ve Ghorbani, S. (2005). To Identify Determinants of Dividend Policy in Listed Firms of Tehran Stock Exchange. Financial Research Journal, 20(1), 27-48.
36. Jensen, M. C. (1986). Agency Costs of Free Cash Flow, Corporate Finance and Takeovers. The American Economic Review, 76(2), 323-329.
37. Jensen, M. C. ve Meckling, W. H. (1976). Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405x(76)90026-x.
38. Kania, S. L. (2005). What Factors Motivate The Corporate Dividend Decision? (Doctoral dissertation, Nova Southeastern University). ProQuest Dissertations Publishing.
39. KAP (2025). Kamuyu Aydınlatma Platformu BIST Xbank Endeksi. https://www.kap.org.tr/tr/Endeksler (Erişim Tarihi: 11.01.2025).
40. Karataş, H. ve Aydın, A. (2022). Sermaye Yapısı ile Temettü Politikaları Arasındaki İlişki: Türkiye İmalat Sanayi Üzerine Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 95, 123–140. https://doi.org/10.25095/mufad.1112085.
41. Khan, M. I. K., Meher, M. A. K. M. ve Syed, S. M. K. (2013). Impact of Inflation on Dividend Policy: Synchronization of Capital Gain and Interest Rate. Pensee Journal, Vol 75, No. 11; Nov 2013.
42. Kızıldağ, D. ve Özcan, Y. (2022). Finansal Oranların Temettü Dağıtımına Etkisi: BIST 100 Üzerine Bir Araştırma. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 49–64.
43. Koenker, R. ve Bassett Jr., G. (1978). Regression Quantiles. Econometrica, 46, 33-50. http://dx.doi.org/10.2307/1913643.
44. Koenker, R. (2004). Quantile Regression for Longitudinal Data, Journal of Multivariate Analysis, 91(1), 74-89. https://doi.org/10.1016/j.jmva.2004.05.006.
45. Kurt, M. ve Türkmen, N. (2023). Makroekonomik Değişkenlerin Temettü Politikaları Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Ekonomi ve Finans Araştırmaları Dergisi, 9(2), 235–252.
46. Labhane, N. B. ve Das, R. C. (2015). Determinants of Dividend Payout Ratio: Evidence from Indian Companies. Business and Economic Research, 5(2), 217-241.
47. La Porta, R., Lopez‐de‐Silanes, F., Shleifer, A. ve Vishny, R. (2000). Investor Protection and Corporate Governance. Journal of Financial Economics, 58(1-2), 3–27. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(00)00065-9.
48. MİDAS (2023). Reel Efektif Döviz Kuru Nedir? Midas Blog. https://www.getmidas.com/blog/reel-efektif-doviz-kuru-nedir/ (Erişim Tarihi: 17.04.2025).
49. Miller, M. H. ve F. Modigliani, (1961). Dividend Policy, Growth and the Valuation of Shares. The Journal of Business, Vol.34, No.4, pp.411-433.
50. Nnadi, M. ve Akoto, L. (2023). Leverage, Profitability, and Dividend Decisions in Sub-Saharan Africa. Journal of African Business, 24(2), 215–236.
51. Özdemir, B. (2023). Firma Performans Göstergeleri ile Temettü Politikası Arasındaki İlişki: BIST İmalat Sanayi Üzerine Bir Araştırma. Maliye Finans Yazıları, 37(143), 98–117. https://doi.org/10.33231/mfy.2023.143.98.
52. Öztürk, M., ve Demirel, S. (2021). Firma Özelliklerinin Temettü Dağıtımına Etkisi: BIST Üzerine Bir İnceleme. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 90, 151–170. https://doi.org/10.25095/mufad.896090.
53. Parsian, D. ve Koloukhi, A. S. (2014). A Study on the Effect of Free Cash Flow and Profitability Current Ratio on Dividend Payout Ratio: Evidence from Tehran Stock Exchange. Management Science Letters, 4, 63-70. Available at: https://doi.org/10.5267/j.msl.2013.11.033.
54. Pruitt, S. W. ve Gitman, L. J. (1991). The Interactions between the Investment, Financing, and Dividend Decisions of Major US Firms. Financial Review, 26(3), 409-430.Available at: https://doi.org/10.1111/j.1540-6288.1991.tb00388.x.
55. Rozeff, M. S. (1982). Growth, Beta ve Agency Costs as Determinants of Dividend Payout Ratios. Journal of Financial Research, 5(3), 249-259.
56. TCMB (2025). İstatistikler-EVDS. https://evds2.tcmb.gov.tr (Erişim Tarihi: 10.02.2025).
57. Tran, M. D. ve Nguyen, C. C. (2021). Inflation and Dividend Policy: Evidence from Emerging Markets. Finance Research Letters, 41, 101847. https://doi.org/10.1016/j.frl.2020.101847.
58. Vickery, G., Sakai, K., Lee, I. ve Sim, H. (2004). ICT, E-business and Smes. OECD Conference of Ministers Responsible for SMEs. P 46.
59. Yalçınkaya, E. ve Kaya, M. (2020). Döviz Kuru Değişkenliğinin Firma Kârlılığı Üzerindeki Etkisi: BIST Sanayi Şirketleri Üzerine Bir Analiz. Maliye ve Finans Yazıları, 109, 1–22.
60. Yerdelen Tatoğlu, F. Y. (2017). Panel Zaman Serileri, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul.
61. Yıldız, B., Gökbulut, R. İ. ve Korkmaz, T. (2014). Firmalarda Temettü Politikalarını Etkileyen Unsurlar: BİST Sanayi İşletmeleri Üzerine Bir Panel Veri Uygulaması. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), s. 185-206.
62. Yurtoglu, B. B. (2003). Corporate Governance and İmplications for Minority Shareholders in Turkey. Corporate Ownership and Control, 1(1), 72–86.
63. Yüksel, S. (2021). Sermaye Yapısı Kararları ve Temettü Politikası İlişkisi: Türkiye Örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(4), 2856–2869. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1292.