Yazın Çevirisi Işığında Valorant Oyunundaki Replik ve Karakter Yeteneklerinin Kültürel Aktarımının Çözümlenmesi

Öz

Bu çalışma, yazın ve yazın çevirisi bağlamında dijital oyunların metinsel ve kültürel unsurlarını ele alarak oyun çevirisinin çok boyutlu yapısını incelemektedir. Dijital oyunların geniş kitlelere ulaşabilmesi, onları yalnızca eğlence aracı olmaktan çıkarıp kültürel aktarım ve kimlik inşasında önemli bir unsur hâline getirmektedir. Araştırmada oyun yerlileştirmesi ile oyun yerelleştirmesi arasındaki kuramsal farklara, yabancılaştırma ve kültüraçım kavramına değinilmiş ve oyun içi kültürel ögelerin aktarımı yerlileştirme ve yabancı bırakma stratejileri bağlamında incelenerek kuramsal çerçeve ortaya konmuştur. Çalışmanın uygulama kısmında Riot Games’in Valorant adlı oyunu örnek olay olarak seçilmiş, karakterlere ait çeşitli sözlü, görsel ve işitsel unsurlar ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu unsurların büyük kısmı İngilizceden Türkçeye aktarılırken bazıları İsveç, Meksika ve Türkiye gibi farklı kaynak kültürlere özgü nitelikler taşımakta ve bu durumun çeviri sürecinde kültürlerarası aktarımı daha da karmaşık hâle getirdiği tespit edilmiştir. İçerik analizine dayalı nitel inceleme, çeviri sürecinde görev almış çevirmenle yapılan söyleşi kapsamında ilgili kişiye yöneltilen açık uçlu sorulardan elde edilen verilerle desteklenerek veri üçgenlemesi sağlanmış, böylece hem teorik hem de uygulamalı bulgular üzerinden genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bulgular, oyun çevirisinin yalnızca dilsel bir aktarım değil, aynı zamanda estetik, sosyokültürel ve kültürlerarası iletişim süreçlerini içeren yaratıcı bir yeniden üretim olduğunu göstermektedir. Çalışmada ayrıca çeviri sürecinde gözetilmesi gereken bazı hassas unsurlar örneklerle ortaya konmuş ve oyun çevirisinin disiplinler arası önemi ile kültürel etkileşim potansiyeli vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yazın Çevirisi
• Oyun Yerelleştirme
• Valorant
• Kültürel Aktarım
• Yerlileştirme
• Yabancı Bırakma

An Analysis of the Cultural Transfer of Lines and Character Abilities in Valorant in Light of Literary Translation

Öz

This study explores the textual and cultural aspects of digital games in the context of literature and literary translation, highlighting the multidimensional nature of game translation. As digital games reach wide audiences, they go beyond entertainment and become important tools of cultural transmission and identity construction. The research examines the theoretical differences between game domestication and game localization, addresses the concepts of foreignization and cultural explicitation, and establishes a theoretical framework by analyzing the transfer of in-game cultural elements within the context of domestication and foreignization strategies. The applied part of the study focuses on Riot Games' Valorant as a case study, where various verbal, visual, and auditory elements of the characters are analyzed in detail. While many of these elements are translated from English into Turkish, some carry features of source cultures such as Sweden, Mexico, and Türkiye, which makes intercultural transfer more complex. The qualitative analysis based on content analysis was supplemented by data obtained from an open-ended interview conducted with a translator who participated in the process, ensuring data triangulation and thus enabling a general evaluation through both theoretical and applied findings. The results show that game translation is not only a linguistic transfer but also a creative act of reproduction that involves aesthetic, sociocultural, and intercultural communication processes. The study also identifies sensitive issues that must be considered in the translation process, illustrated with examples, and emphasizes the interdisciplinary importance of game translation and its potential for cultural interaction.

Anahtar Kelimeler

• Literary Translation
• Game Localization
• Valorant
• Cultural Transfer
• Domestication
• Foreignization

Kaynakça

1. Aksoy, B. (2007). Geçmişten günümüze yazın çevirisi (ss. 37-38, 57). İstanbul: Multilingual Yayınevi.
2. Cambridge Dictionary. (t.y.). mosh pit. Cambridge Dictionary içinde. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/mosh-pit adresinden erişilmiştir.
3. Cambridge Dictionary. (t.y.). wingman. Cambridge Dictionary içinde. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/wingman adresinden erişilmiştir.
4. Chandler, H., & Deming, S. O. (2013). The game localization handbook (2. Baskı, ss. 23-27). Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning. http://dx.doi.org/10.5007/2175-8026.2013n64p251
5. Durdağı, A. N. (2025). Çeviribilimde kavram karmaşası. M. Tosun (Ed.), Türkiye'de çeviribilimin dünü ve bugünü: Sorunlar ve çözüm önerileri içinde (ss. 83-99). Çanakkale: Paradigma AkademiYayınları.https://www.paradigmaakademiyayinlari.com/12271/turkiyede-ceviribilim-arastirmalari-sempozyumu-tucevas-ceviribilimin-dunu-ve-bugunu-sorunlar-ve-cozum-arayislari-bildiri-ozetleri-kitabi/
6. Edwards, K. (2011). Culturalization: The geopolitical and cultural dimension of game content. Trans. Revista De Traductología, 15(ss. 22, 24-25). https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/4133907.pdf adresinden erişilmiştir.
7. Etymonline. (t.y.). Haunt. Etymonline içinde. https://www.etymonline.com/word/haunt adresinden erişilmiştir.
8. Fandom. (t.y.). Breach. Valorant Wiki içinde. https://valorant.fandom.com/wiki/Breach?file=Incursions_Breach.png adresinden erişilmiştir.

9. Fandom. (t.y.). Fade/Quotes. Valorant Wiki içinde. https://valorant.fandom.com/wiki/Fade/Quotes adresinden erişilmiştir
10. Fandom. (t.y.). Gekko. Valorant Wiki içinde. https://valorant.fandom.com/wiki/Gekko adresinden erişilmiştir.
11. Fandom. (t.y.). Gekko/Quotes. Valorant Wiki içinde. https://valorant.fandom.com/wiki/Gekko/Quotes adresinden erişilmiştir.
12. Folkets lexikon. (t.y.). Fullträff Folkets lexikon içinde. https://folkets-lexikon.csc.kth.se/folkets/folkets.html#lookup&Fulltr%C3%A4ff&0 adresinden erişilmiştir.
13. Gee, J. P. (2003). What video games have to teach us about learning and literacy (ss. 81-84, 108). New York, NY: Palgrave Macmillan. https://blog.ufes.br/kyriafinardi/files/2017/10/What-Video-Games-Have-to-Teach-us-About-Learning-and-Literacy-2003.-ilovepdf-compressed.pdf adresinden erişilmiştir.
14. Nişanyan Sözlük. (t.y.). Ecel. Nişanyan Sözlük içinde. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/ecel adresinden erişilmiştir.
15. Nişanyan Sözlük. (t.y.). Zelzele. Nişanyan Sözlük içinde. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/zelzele adresinden erişilmiştir.
16. Odacıoğlu, C. (2018). Türk çeviribilim literatüründe yerelleştirme ve yerlileştirme kavramları. https://www.academia.edu/37112434/T%C3%BCrk_%C3%87eviribilim_Literat%C3%BCr%C3%BCnde_Yerelle%C5%9Ftirme_ve_Yerlile%C5%9Ftirme_Kavramlar%C4%B1 adresinden erişilmiştir.
17. O’Hagan, M., & Mangiron, C. (2013). Game localization: Translating for the global digital entertainment industry (ss. 35-36, 92, 94-95, 108-109). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
18. PC Gamer. (2023). Valorant agent list and gameplay overview. PC Gamer içinde. https://www.pcgamer.com/valorant-agents-guide/ adresinden erişilmiştir.
19. Reverso. (t.y.). mandou bem. Reverso içinde. https://www.reverso.net/text-translation#sl=por&tl=eng&text=mandou%2520bem adresinden erişilmiştir.
20. Riot Games. (2024). Agents - Breach. https://playvalorant.com/en-gb/agents/breach/ adresinden erişilmiştir.
21. Riot Games. (2024). Agents - Fade. https://playvalorant.com/en-gb/agents/fade/ adresinden erişilmiştir.
22. Riot Games. (2024). Agents - Gekko. https://playvalorant.com/en-gb/agents/gekko/ adresinden erişilmiştir.
23. Riot Games. (t.y.). Oyun Bilgisi - Valorant. https://playvalorant.com/tr-tr/ adresinden erişilmiştir.
24. Riot Games. (2024). PlayValorant - Official Site. https://playvalorant.com/en-us adresinden erişilmiştir.
25. Riot Games. (2024). Valorant Ajanları - Breach. https://playvalorant.com/tr-tr/agents/breach/ adresinden erişilmiştir.
26. Riot Games. (2024). Valorant Ajanları - Fade. https://playvalorant.com/tr-tr/agents/fade/ adresinden erişilmiştir.
27. Riot Games. (2024). Valorant Ajanları - Gekko. https://playvalorant.com/tr-tr/agents/gekko/ adresinden erişilmiştir.
28. Schleiermacher, F. (1969). Über die verschiedenen Methoden des Übersetzens. H. J. Störig (Ed.) içinde, Das Problem des Übersetzens (ss. 38-70). Darmstadt: Wissenschafliche Buchgesellschaft.
29. TDK Sözlük. (t.y.). Musallat olmak. TDK Sözlük içinde. https://sozluk.gov.tr/?ara=musallat%20olmak adresinden erişilmiştir.
30. Tureng. (t.y.). goat (greatest of all time). Türkçe-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/turkce-ingilizce/goat%20(greatest%20of%20all%20time adresinden erişilmiştir.
31. Tureng. (t.y.). jefa. İspanyolca-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/ispanyolca-ingilizce/jefa adresinden erişilmiştir.
32. Tureng. (t.y.). perdóname. İspanyolca-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/ispanyolca-ingilizce/perdoname adresinden erişilmiştir.
33. Tureng. (t.y.). prowler. Türkçe-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/turkce-ingilizce/prowler adresinden erişilmiştir.
34. Tureng. (t.y.). Qué lindo. İspanyolca-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/ispanyolca-ingilizce/qu%C3%A9%20lindo adresinden erişilmiştir.
35. Tureng. (t.y.). Qué padre. İspanyolca-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/ispanyolca-ingilizce/Qu%C3%A9%20padre adresinden erişilmiştir.
36. Tureng. (t.y.). reina. İspanyolca-İngilizce Sözlük içinde. https://tureng.com/tr/ispanyolca-ingilizce/reina adresinden erişilmiştir.
37. VALORANT. (2023, 20 Kasım). FADE GELMEDEN DEĞİŞTİ! BOZKURT İŞARETİNİ KALDIRDILAR! | -VALORANT [Video dosyası]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=jqhn3WuUGzc adresinden erişilmiştir.