Bir Kadının Yaşamından Yirmi Dört Saat Eserindeki Mrs. C. Karakterinin Psikolojik Örüntülerinin Üç Çeviride Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

Öz

Çeviribilim alanında çevirmenin psikolojisi, çeviri eserlerde karakter kimliklerinin aktarımı, çevirmenin dil kullanımı ve çevirmen kimliğine dair incelemeler yapılmış olsa da çeviri eserler arasında bir karakterin psikolojik örüntülerinin aktarımında benzerlik ve farklılıkların konu edildiği çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma Stefan Zweig’ın “Bir Kadının Yaşamından 24 Saat” eserinde yer alan Mrs. C. isimli karakterin psikolojik örüntülerinin çeviriler arasında nasıl farklılaştığını veya korunduğunu betimlemeyi amaçlamaktadır. Bu sebeple eserin bir İngilizce ve iki Türkçe çevirisi Carl Gustav Jung’un analitik psikoloji kuramında yer alan arketip, psikolojik tip gibi kavramlara göre incelendikten sonra karakterin psikolojik örüntüleri elde edilmiş ardından çeviriden çeviriye bu örüntülerin korunup korunmadığı karşılaştırmalı metin analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Mrs. C.’nin persona arketipi ile gölge arketipinin üç çeviride de büyük oranda korunduğu ve içedönük hisseden tip, dışa dönük hisseden tip olarak karakterin psikolojik örüntüsünün çeviriler arasında genelde tutarlı bir şekilde aktarıldığı ancak dile ve üsluba bağlı farklı tercihlerden kaynaklı olarak zaman zaman çevirilerde farklılıkların olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bir Kadının Yaşamından Yirmi Dört Saat
• Jung
• Çeviri İncelemesi
• Çeviri
• Betimleyici Çeviri Araştırmaları
• Psikolojik Tip

A Comparative Analysis of the Psychological Patterns of the Character Mrs. C. in Three Translations of Twenty-Four Hours in the Life of a Woman

Öz

Tough there have been studies on the psychology of the translator, the transfer of character identities in translation works, the use of language by the translator and the identity of the translator in the field of translation studies, there are limited studies on the similarities and differences between translation works in the transfer of the psychological patterns of a character. This study aims to describe how the psychological patterns of the character Mrs. C. in Stefan Zweig’s “24 Hours in a Woman’s Life” differ or are preserved across translations. For this reason, after one English and two Turkish translations of the work were examined according to concepts such as archetype and psychological type in Carl Gustav Jung’s analytical psychology theory, the psychological patterns of the character were obtained, and then whether these patterns were preserved from translation to translation was examined by the comparative text analysis method. According to the findings, Mrs. C.’s persona archetype and shadow archetype are largely preserved in all three translations, and it is seen that the psychological pattern of the character as that introverted feeling type and the type that extroverted feeling type is generally transferred consistently between translations, but there are differences in translations from time to time due to different preferences depending on language and style.

Anahtar Kelimeler

• Twenty-Four Hours in the Life of a Woman
• Jung
• Translation Review
• Translation
• Descriptive Translation Research
• Psychological Type

Kaynakça

1. Akın, M. D., ve Özcan, O. (2020). Djian’ın Betty Blue Karakterinin Psikolojisinin Çevirmen Üzerindeki Etkisi. Internation al Journal of Language Academy, 34(34), 412-430. doi:10.29228/ijla.46309
2. Bassnett, S., & Bush, P. (Eds.). (2008). The translator as writer. Bloomsbury Publishing.
3. Bell, A. (2008). Translation: Walking the tightrope of illusion. In S. Bassnett & P. Bush (Eds.), The translator as writer (pp. 58-66). Bloomsbury Publishing.
4. Boza, B., & Sarıçiçek, M. (2025). Recai-zâde Mahmud Ekrem’in Uyarlama Oyunu “Atala Yâhut Amerika Vahşîleri”ndeki Kişilerin Psikanalitik Çözümlemesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 11(24), 157-173. doi: 10.59304/ijhe.1635598
5. Çetin, N. T. (2021). Pascal Quignard’ın Tous les matins du monde (Dünyanın Bütün Sabahları) Adlı Eserinde Kültüre Özgü Ögelerin Türkçeye Çevirisi Üzerine Bir İnceleme. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(1), 342-355. doi:10.34083/akaded.900557
6. Doğan, C. (2025). Çeviride yaratıcılık: Dilsel yenilikler ve kültürel aktarım. Asutay, H., Akol Göktaş, S., Arabacı Candan, B., Şentürk, R. (Ed.), Dil ve Eğitimde Yaratıcılık (s. 76-94). Trakya Üniversitesi Yayınevi. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/profile/Yaren-Tuerkoglu2/publication/399383654_WERTEVERMITTLUNG_DURCH_FEMINISTISCHE_STIMMEN_IN_DER_JUGENDLITERATUR_EINE_INTERKULTURELLE_UND_INTERGENERATIONELLE_DISKURSANALYSE_IM_DIALOG_MIT_DER_GENZ_UND_KI/links/695809169aa6b4649dc74900/WERTEVERMITTLUNG-DURCH-FEMINISTISCHE-STIMMEN-IN-DER-JUGENDLITERATUR-EINE-INTERKULTURELLE-UND-INTERGENERATIONELLE-DISKURSANALYSE-IM-DIALOG-MIT-DER-GEN-Z-UND-KI.pdf#page=86
7. Durdağı, A. N. (2018a). Çeviri Kimliksizleştirmek midir? 1. Karaman Uluslararası Dil ve Edebiyat Kongresi Bildiri Kitabı (s. 22). Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi. Erişim adresi: https://dosya.kmu.edu.tr/kudek/userfiles/files/%C3%96ZET%20K%C4%B0TABI_SON_PDF.pdf
8. Durdağı, A. N. (2018b). Göç Yazın Çevi̇ri̇ İli̇şki̇si̇. International Journal of Language Academy. 6(4), 78-85. doi:10.18033/ijla.4023

9. Ercan, C. A., ve Balkaya, D. (2019). Stefan Zweig’ın “Sabırsız Yürek” Adlı Romanında Acıma ve Suçluluk Duygusu. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (62), 305-316. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/atauniefd/issue/46375/583193
10. Ertekin, E. (2019). Çeviride cinsiyet ve kimlik. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (75), 38-47. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/abuhsbd/article/672431
11. Irgatoğlu, A., & Şahin, M. (2023). Erek Odaklı Kuram Çerçevesinde Robinson Crusoe İncelemesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27(3), 655-666. Erişim adresi: https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1214156/erek-odakli-kuram-cercevesinde-robinson-crusoe-incelemesi
12. İnal, S. Y., & Durdağı, A. (2024). Kemal Tahir’in Çeviri Eseri Kanun Benim ile Sözde Çeviri Eseri Derini Yüzeceğim’deki Mayk Hammer Karakterinin Kadına Bakış Açısı Yönünden Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. RumeliDe Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38), 1603-1617. doi:10.29000/rumelide.1439965
13. Jobe, R. A. (1990). Profile: Anthea Bell. Language Arts, 67(4), 432-438. doi:10.58680/la199025395
14. Koçlu, S. (2016). Goethe’nin Genç Werther’in Acıları Adlı Eserinin Çevirilerinde Cinsiyete Bağlı Dil Kullanımının Karşılaştırılması. Tarih Okulu Dergisi, 9(28), 379-391. Erişim adresi:https://www.researchgate.net/profile/Sema-Koclu/publication/312260280_GOETHE'NIN_GENC_WERTHER'IN_ACILARI_ADLI_ESERININ_CEVIRILERINDE_CINSIYETE_BAGLI_DIL_KULLANIMININ_KARSILASTIRILMASI/links/5ada2d02458515c60f5c1d5f/GOETHENIN-GENC-WERTHERIN-ACILARI-ADLI-ESERININ-CEVIRILERINDE-CINSIYETE-BAGLI-DIL-KULLANIMININ-KARSILASTIRILMASI.pdf
15. Özalp, E. (2025). Reşit Baran’ın Mahçuplar adlı uyarlama piyesinin Gideon Toury’nin betimleyici çeviri kuramı bağlamında incelenmesi. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 10(2), 102-139. doi:10.30568/tullis.1672239
16. Özdemir Yılmaz, P. (2025). Carl Gustav Jung: Analitik Psikoloji. Koç, M., İskender, M. & Düşünceli, B. (Ed.), Kişilik Kuramları (s. 59–91). Ankara: Akademisyen Yayın Evi. Erişim adresi: https://c955c09f695f7ee2f6c73c06efbccf8689f06392.vetisonline.com/?mod=pdf&kitap_id=40904
17. Şan, F. (2021). Psikoterapi çevirmenliği: Psikososyal destek hizmetlerinde çevirmenin rolü ve önemi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (23), 1027-1041. doi:10.29000/rumelide.949989
18. Tahir Gürçağlar, Ş. (2022). Çevirinin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları.
19. Ünlü, A. (2024). Jung Tipolojisi Bağlamında Kişilik Tipi Analizi: Denizin Çağırışı Romanında Öğretmen Karakteri. Kültür Araştırmaları Dergisi, (23), 88-115. doi:10.46250/kulturder.1532168
20. Yamanoğlu, G. (2022). A Descriptive study on A Farewell to Arms Within the Framework of Toury. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(1), 19-31. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36YA48WB
21. Yazgan İnanç, B., ve Yerlikaya, E. E. (2016). Kişilik kuramları (12. bs.). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
22. Zweig, S. (1927). Twenty-four hours in the life of a woman (A. Bell, Trans.). Erişim adresi: http://originalbook.ru
23. Zweig, S. (2017). Bir kadının yaşamından 24 saat (8. bs., M. Kahraman, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal çalışma 1927 yılında yayımlanmıştır).
24. Zweig, S. (2020). Bir Kadının Yaşamındaki 24 Saat (1. bs., E. Erduran, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi. (Orijinal çalışma 1927 yılında yayımlanmıştır).