Nevşehir’in Temsili: Ekran Anlatılarında Aşiret ve Töre Söylemi Üzerinden Sanal Gerçeklik

Öz

Görsel-işitsel yapımlar, yalnızca eğlence odaklı ürünler değil; aynı zamanda kültürel anlam üretiminin, kolektif algının, iletişimin yeniden inşasını sağlayan önemli araçlardandır. Ekran anlatıları, kurmaca metinleri mekân, karakter, gelenek temsilleri üzerinden toplumsal gerçekliği yeniden yorumlama, dönüştürme olanağı sunmaktadır. Nevşehir örneğinde töre söylemi, çoğu zaman dramatik gerilimi artıran işlevsel bir anlatı unsuru olarak öne çıkmakta; aşiret imgesi ise bölgenin etnotarihi yapısıyla örtüşmeyen bir kültürel genelleme üretmektedir. Ekran anlatılarında üretilen Nevşehir imgesi, zamanla gerçek Nevşehir’in yerini alan bir simülakr hâline gelmiştir. İzleyici için Kapadokya, somut olmayan kültürel mirası, gündelik yaşam pratikleri, tarihsel çeşitliliğiyle değil; töre, gizem, feodal ilişkilerle örülmüş bir sanal gerçeklik olarak algılanmaya başlamıştır. Medya aracılığıyla dolaşıma giren bu imgeler, yalnızca izleyiciyle sınırlı kalmamış; turizm söylemlerinden popüler kültür referanslarına kadar geniş bir alanda yeniden üretilmiştir. Aşiret, töre, kan davası gibi söylemler, Nevşehir bağlamında sosyolojik karşılığı sınırlı olan unsurlar olmasına rağmen, kurgusal görsel anlatılar “doğalmış” gibi sunulmakta; böylece Nevşehir, Güneydoğu Anadolu’ya atfedilen stereotipik kültürel imgelerin bir taşıyıcısına dönüştürülmüştür. Bu noktada izleyici, Nevşehir’i deneyimlemeden önce onun simülasyonunu tüketmektedir. Gerçek Nevşehir, bu hipergerçek temsilin gölgesinde silikleşmektedir. Nevşehir örneği üzerinden geliştirilen bu analiz, Türkiye’de mekân temsillerinin nasıl bölgesel stereotipler üzerinden kodlandığını, bu kodların da medya aracılığıyla hipergerçek bir kültürel evrene dönüştüğünü göstermesi bakımından önemli bir kuramsal katkı sunmaktadır. Nevşehir’in ekran anlatılarındaki temsil edilmesi, görsel araçlar ile yeniden üretilmesi, kavramsal olarak güçlü biçimde açıklanmasına imkânı sunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, gerçekliğin yerini alan bir hipergerçeklik inşasını tartışan kuramsal bir zemine yerleşmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Nevşehir
• Sanal Gerçeklik
• Simülasyon
• Ekran Anlatıları
• Töre

TheRepresentation of Nevşehir: The Virtual Reality as Constructed Through Tribaland Töre Discourse in ScreenNarratives

Öz

Audiovisual productions are not merely entertainment-oriented products; they are also significant instruments that enable the production of cultural meaning, the formation of collective perception, and the reconstruction of communication. Screen narratives offer the possibility of reinterpreting and transforming social reality through representations of space, characters, and traditions within fictional texts. In the case of Nevşehir, the discourse of töre (customary law) frequently emerges as a functional narrative element that intensifies dramatic tension, while the image of the tribe (aşiret) produces a cultural generalization that does not correspond to the region’s ethnohistorical structure. Over time, the image of Nevşehir produced in screen narratives has turned into a simulacrum that replaces the real Nevşehir. For the audience, Cappadocia has begun to be perceived not through its intangible cultural heritage, everyday life practices, or historical diversity, but as a virtual reality woven with töre, mystery, and feudal relations. The images circulating through the media are not confined to viewers alone; they are reproduced across a wide spectrum, from tourism discourse to popular culture references. Although discourses such as tribe, töre, and blood feud have limited sociological relevance in the context of Nevşehir, they are presented in fictional audiovisual narratives as if they were “natural.” In this way, Nevşehir is transformed into a carrier of stereotypical cultural images commonly attributed to Southeastern Anatolia. At this point, the audience consumes the simulation of Nevşehir before experiencing Nevşehir itself. The real Nevşehir becomes blurred under the shadow of this hyperreal representation. This analysis, developed through the example of Nevşehir, offers an important theoretical contribution by demonstrating how spatial representations in Turkey are encoded through regional stereotypes and how these codes are transformed into a hyperreal cultural universe through the media. The representation and reproduction of Nevşehir in screen narratives through visual instruments allow for a conceptually robust explanation. In this respect, the study is situated within a theoretical framework that discusses the construction of a hyperreality that replaces reality itself.

Anahtar Kelimeler

• Nevşehir
• Virtual Reality
• Simulation
• Screen Narratives
• Töre

Kaynakça

1. AVCI, Cevdet (2021). “Kent ve İmge: Televizyon Dizilerinde Gaziantep Simülasyonu”, Milli Folklor, S. 130, s. 96- 109.
2. BAUDRİLLARD, Jean (2021). Simülakrlar ve Simülasyon. (çev. Oğuz Adanır). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
3. BİNARK, Mutlu ve Barış Kılıçbay (2005). İnternet, Toplum, Kültür. Ankara: Epos Yayınları.
4. ÇAKIR, Mukadder (2014). Görsel Kültür ve Küresel Kitle Kültürü. Ankara: Ütopya Yayınevi.
5. ÇETİN, Nagihan (2021). Medyatik Töre/ Türk Töresinden Medya Töresine. İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yayınları.
6. FİDAN, Süleyman (2018). “Televizyon Dizilerinde Geleneksel Müzik Belleğinin Kullanımı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 60, s. 125-129.
7. GÖZLER, Kemal (2019). Hukukun Temel Kavramları. Bursa: Ekin Yayınevi.
8. HEPP, Andreas (2014). Medyatikleşen Kültürler. (çev. Çiğdem Bozdağ ve Elif Posos Devrani). Ankara: Dipnot Yayınları.

9. HİRSCHMAN, Albert O (2011). Tutkular ve Çıkarlar/ Kapitalizm Zaferini İlan Etmeden Önce Nasıl Savunuluyordu. (çev. Barış Cezar). İstanbul: Metis Yayınları.
10. KRACAUER, Siegfried (2011). Kitle Süsü. (çev. Orhan Kılıç). İstanbul: Metis Yayınları.
11. MODLESKİ, Tania (1998). Eğlence İncelemeleri/ Kitle Kültürüne Eleştirel Yaklaşımlar. (çev. Nurdan Gürbilek). İstanbul: Metis Yayınları.
12. MUTLU, Erol (2005). Globalleşme, Popüler Kültür ve Medya. Ankara: Ütopya Yayınevi.
13. OKTAY, Ahmet (2002). Türkiye’de Popüler Kültür. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
14. ÖRNEK, Sedat Veyis (2014). Türk Halkbilimi. Ankara: Bilgesu Yayıncılık.
15. ÖGEL, Bahaeddin (2016). Türklerde Devlet Anlayışı. İstanbul: Ötüken Yayınları.
16. ŞEN, Serkan (2022). Etimolojinin İzinde Kelimeden Kültüre Seyahat. İstanbul: Ötüken Yayınları.
17. Ziya Gökalp (2016). Türk Töresi. Ankara: Ötüken Neşriyat.
18. Elektronik Kaynaklar:
19. URL-1: http://www.hurriyet.com.tr/gundem/turk-kizinin-tore-korkusu-302657 (E. T.: 20.11.2025).
20. URL-2:https://www.mynet.com/tore-kurbani-genc-kiz-topraga-verildi-110100669851
21. (E.T.: 27.10.2025).
22. URL-3: https://www.istanbulgercegi.com/zorla-evlendirilmeye-karsi-cikan-18-yasindaki-sinem-tore-kurbani- oldu_128936.html (E.T.: 08.07.2025).
23. URL-4: https://www.youtube.com/watch?v=yLyfaHUQU9g&list=RDyLyfaHUQU9g&start_radio=1 (E.T.: 11.05.2025).