Temel Frekans ve Genlik Zarfı Temelli Bir Çalgı Sınıflandırma Önerisi

Öz

Bu çalışma, çalgıların geleneksel morfolojik veya materyal tabanlı sınıflandırma sistemlerinden (Hornbostel-Sachs, Ba Yin vb.) farklı olarak, temel frekans (F0) ve genlik zarfı (ADSR) karakteristiklerine dayalı yeni bir organolojik taksonomi önermektedir. Mevcut sistemlerin akustik açıdan zıt karakterdeki çalgıları aynı kategoride toplamasının yarattığı teknik yetersizlikler eleştirilerek, çalgının bir "sinyal kaynağı" ve "akustik olay" olarak tanımlanması gerekliliği vurgulanmıştır. Önerilen model, çalgıları beş ana frekans bölgesine ayırmakta ve sesin zaman içindeki davranışına göre "Anlık" (AR) ve "Uzayan" (ADSR) olarak kategorize etmektedir. Bu parametrelerin kesişimiyle oluşturulan "X-Y” (+) diyagramı, çalgıların orkestral rollerini, mikrofonlama tekniklerini ve dijital sentezleme süreçlerini bilimsel bir öngörülebilirliğe kavuşturmaktadır. Modelin, hem geleneksel makâm müziği çalgılarını hem de modern dijital ve kompozit malzemeli çalgıları kapsayabilen evrensel yapısı, organolojiyi 21. yüzyılın ses teknolojileriyle bütünleştirmeyi hedeflemekte, sonrasında icat edilecek çalgıları da kapsayacak olması sebebiyle de zaman sınırlaması olmaksızın kullanılabilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Organoloji,
• Çalgı klasifikasyonu
• Çalgı taksonomisi,
• Temel frekans,
• Genlik zarfı

A Musical Instrument Classification Model Based on Fundamental Frequency and Amplitude Envelope

Öz

This study proposes a new organological taxonomy based on fundamental frequency (F0) and amplitude envelope (ADSR) characteristics, as opposed to traditional morphological or material-based classification systems of instruments (Hornbostel-Sachs, Ba Yin, etc.). The technical shortcomings of existing systems that group acoustically contrasting instruments together in the same category have been criticized, and the necessity of defining the instrument as both a "signal source" and an "acoustic phenomenon" has been emphasized. The proposed model divides instruments into five main frequency regions and categorizes them as "Instantaneous" (AR) and "Prolonged" (ADSR) based on the behavior of sound over time. The "X-Y" (+) diagram created by the intersection of these parameters provides scientific predictability for the orchestral roles of instruments, microphone techniques, and digital synthesis processes. The model's universal structure, encompassing both traditional maqam music instruments and modern digital and composite instruments, aims to integrate organology with 21st-century sound technologies. Because it will also encompass instruments that will be invented in the future, it can be used without time limitations.

Anahtar Kelimeler

• Organology,
• Musical instrument classification,
• Musical instrument taxonomy,
• Fundamental frequency,
• Amplitude envelope

Kaynakça

1. AÇIN, Cafer (1994). Çalgı Bilimi (Organoloji). İstanbul: Yenidoğan Basım Evi. ARORA, Anuja vd. (2021). “Audio Acoustic Features-Based İnstrument Recognition Using Classification Algorithms”, International Journal of Advanced Intelligence Paradigms, V. 20, p. 1-2.
2. BIELSKI, Paweł ve Marcin Kujawa (2017). “Nonlinear Modelling in Time Domain Numerical Analysis of Stringed İnstrument Dynamics”, AIP Conf. Proc. V. 1822, p. 79.
3. ÇOLAK, Serkan (2025). “A Historical and Organological Analysis of Early Electronic Musical İnstruments”, Türk Organoloji Dergisi, C. 2, S. 2, s. 93-110.
4. DONNELLY, Patrick Joseph (2015). “Learning Spectral Filters for single and multi-label classifıcation of musical ınstruments”, Doktora Tezi, Montana State University, Bozeman, Montana.
5. FLETCHER, Neville Horner ve Thomas D. Rossing (1998). The Physics of Musical İnstruments (2nd ed.). Springer- Verlag.
6. GIRI, Anak Agund V. vd. (2024). “Musical Instrument Classification Using Audio Features and Convolutional Neural Network”, Journal of Applied Informatics and Computing (JAIC), V. 8, N. 1, p. 226-234.
7. HAJDA, John M. (2009). “Psychoacoustics and Organology”, The Journal of the Acoustical Society of America, V. 126, N. 4, p. 2236.
8. HANNA, Judith Lynne (1987). “Dance and Religion”, The Encyclopedia of Religion. New York: Macmillan Publishing Company, V. 4, p. 205.

9. HOSKEN, Dan (2014). An Introduction to Music Technology (2nd ed.), Routledge.
10. HUBER, David M. ve Robert E. Runstein (2010). Modern Recording Techniques (7th ed.). Burlington, MA: Focal Press.
11. KARTOMI, Margaret J. (1990). On Concepts and Classifications of Musical Instruments. Chicago: University of
12. Chicago Press. KERIMOV, Rauf (2012). “Çin Çalgılarının Geleneksel “Ba Yin” Sınıflandırması”, International Journal of Social Science, C. 5, S. 7, s. 457-466.
13. KNIGHT, Roderic (2016). “A New Look at Classification and Terminology for Musical Instruments”, The Galpin Society Journal, V. 69, p. 5-22, p. 154-155.
14. LEE, Deborah (2019). Hornbostel-Sachs Classification of Musical Instruments. City Research, Knowledge Organization, V. 47, N. 1, p. 72-91.
15. SIEDENBURG, Kai vd. (2021). “Spectral envelope position and shape in sustained musical instrument sounds” The Journal of the Acoustical Society of America, V. 149, N. 6, p. 3715-3726.
16. TARİKÇİ, Abdurrahman (2015). Müzik Teknolojisine Giriş, Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları.
17. YEREMEYEV, Vladimir (2006). “Akusticeskaya Muzykalnaya Teoriya”, Çin'in Manevi Kültürü. Moskova: Uzak Doğu Enstitüsü, V. 5, N. 36.
18. YOGANANDA, Paramahansa (1975). Autobiography of a Yogi (2nd ed.). Bombay: Jaico Publishing House.
19. Elektronik Kaynaklar:
20. URL-1:https://virtualplaying.com/interactive-frequency-chart/ (E.T.: 15.12.2025).
21. URL-2:https://sites.google.com/a/plu.edu/gregory-youtz-composer/writings/2-silk-and-bamboo-an- introduction-to-chinese-music-through-literature (E.T.: 20.12.2025).
22. URL3:https://human.libretexts.org/Bookshelves/Music/Music_Appreciation/Music_Appreciation_II_(Kuznetsova)/ 06%3A_Musical_Instrument_Families/6.01%3A_Classification_of_Musical_Instruments (E.T.:18.12.2025).
23. URL-4:https://www.studybass.com/gear/bass-tone-and-eq/bass-frequency-range/ (E.T.: 15.03.2026)
24. URL-5:https://philharmonia.co.uk/resources/instruments/double-bass/ (E.T.: 10.03.2026)
25. URL-6:https://www.vsl.co.at/academy/percussion/timpani (E.T.: 16.04.2026).