Yıl 2019, Cilt 2 , Sayı 3, Sayfalar 84 - 92 2019-11-30

DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN

Muhammed Abdulbasit SEZER [1]


Dede Korkut kitabı, asırlar öncesi Oğuz toplumunun ortak duygu, vicdan, akıl ve dünya görüşüyle meydana getirmiş olduğu, tarihi, edebi, sosyolojik ve psikolojik değeri yüksek bir eserdir. Dede Korkut kitabının bu değeri, onun söylem ve bağlamında taşıdığı millî unsurlar ve millî motifler sayesindedir. Kültür tarihimizin en önemli miraslarından olan bu anlatılar, genel olarak Oğuzların düşmanları ve kendi aralarında yaptıkları mücadeleleri ele alır. Bunlardan Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan ile Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Destanı, ele aldığı konular bakımından diğer hikâyelerden ayrılır.

Dramatik aksiyonu sağlayan değerler, tahkiyeye dayalı roman, hikâye, halk hikâyesi, destan ve mesnevi gibi türlerin içerik düzleminin analiz edilip daha net anlaşılması açısından önemlidir. Dramatik aksiyondaki entrik kurgular, ülkü değer ve karşı değer bağlamında değerlendirildiğinde aksiyonun önemli unsurları olan kişiler, kavramlar ve sembollerin metin içerisinde yüklendikleri anlamların içerik analizlerinin derin yapıda ele alınması anlatıya farklı bakış açıları getirmektedir.

Bu çalışmada konusu bakımından Dede Korkut hikâyeleri içerisinde farklı bir yere konumlanan Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’da dramatik aksiyonu sağlayan değer ve göstergelerin anlatı içerisinde birbirleriyle ilişkileri ve çatışmaları ele alınmış, anlatının iki önemli ögesi olan Basat ve Tepegöz üzerine bir okuma demesi yapılmıştır.  Çalışmada ülkü ve karşı değerler Ramazan Korkmaz’ın KORA şeması adını verdiği üç farklı görüntü düzeyi (kişi, kavram, sembol) bağlamında ele alınmıştır. 

Ülkü değer, karşı değer, Tepegöz, Basat
  • BAYAT, Fuzuli. (2018). Mitten Tarihe Sözden Yazıya Dede Korkut Oğuznameleri. İstanbul: Ötüken Neşriyat.CAN, Âdem. (2011). Homeros Destanları ile Dede Korkut Hikâyeleri Arasındaki Kurgu, Yapı, Tip ve Tema Benzerlikleri. Turkish Studies, 6(2), 263-286.ERGİN, Muharrem. (1999). Dede Korkut Kitabı. İstanbul: Boğaziçi Yay. FEYZİOĞLU, Nesrin. (2004). Dede Korkut Hikâyeleri’nden Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Hikâyesi ile Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Hikâyeye Simge ve İmgeler Bakımından Bir Yaklaşım. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4 (2), 51-60. GÖNEN, Sinan. (2011). Göç Yolunda Kaybolan Basat ile Göç Yolunda Dünyaya Gelen Tepegöz’ün Günümüzde Anlatılan Bir Varyantı Üzerine. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S 30, 99-113.KORKMAZ, Ramazan. (2000). Fenomenolojik Açıdan Tepegöz Yorumu. Uluslararası Dede Korkut Bilgi Şöleni. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, 259-270.KORKMAZ, Ramazan. (2009) Sınırları İhlal Edilen Doğanın İntikamı: Tepegöz. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 4/8 FallOĞUZ, Öcal. (1998). Dede Korkut Kitabı’nda Sosyal Çevre İçinde Ozan. Milli Folklor, S 37, 36-38ÖZÇELİK, Sadettin. (2016/I). Dede Korkut, -Dresden Nüshası-Giriş, Notlar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. ÖZÇELİK, Sadettin. (2016/II). Dede Korkut, -Dresden Nüshası-Metin, Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.PEHLİVAN, Gürol. (2015). Dede Korkut Kitabında Yapı, İdeoloji ve Yaratım Dresden ve Vatikan Nüshalarının Mukayeseli Bir İncelemesi. İstanbul: Ötüken YayınlarıRANK, Otto. (2016). Kahramanın Doğuş Miti, Mitolojinin Psikolojik Yorumu (çev: Gökçe Yavaş) İstanbul: Pinhan YayıncılıkSAKAOĞLU, Saim. (1973). Gümüşhane Masalları, Metin Toplama ve Tahlil, AnkaraTAMAY, Sedat. (2009). Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Anlatması’nda Asalet, Güç ve Bilgeliğin Zaferi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, İzmir, 9(1), 161-171.THOMPSON, Stith. (1955-1958). Motif, Index Of Folk Literatüre, Indiana Unv.
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler
Bölüm Özgün Makale
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-4417-0496
Yazar: Muhammed Abdulbasit SEZER (Sorumlu Yazar)
Kurum: DİCLE ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Kasım 2019

Bibtex @araştırma makalesi { uhad619078, journal = {Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi}, issn = {2667-4173}, eissn = {2667-4173}, address = {şarkiye mah. Osman Paşa Cad. No:68/A Altınordu/ORDU}, publisher = {Halkbilimi Araştırmaları Derneği}, year = {2019}, volume = {2}, pages = {84 - 92}, doi = {}, title = {DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN}, key = {cite}, author = {Sezer, Muhammed Abdulbasit} }
APA Sezer, M . (2019). DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN . Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi , 2 (3) , 84-92 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/uhad/issue/50308/619078
MLA Sezer, M . "DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN" . Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2 (2019 ): 84-92 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/uhad/issue/50308/619078>
Chicago Sezer, M . "DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN". Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2 (2019 ): 84-92
RIS TY - JOUR T1 - DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN AU - Muhammed Abdulbasit Sezer Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 84 EP - 92 VL - 2 IS - 3 SN - 2667-4173-2667-4173 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN %A Muhammed Abdulbasit Sezer %T DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN %D 2019 %J Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi %P 2667-4173-2667-4173 %V 2 %N 3 %R %U
ISNAD Sezer, Muhammed Abdulbasit . "DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN". Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2 / 3 (Kasım 2019): 84-92 .
AMA Sezer M . DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN. UHAD. 2019; 2(3): 84-92.
Vancouver Sezer M . DRAMATİK AKSİYONU SAĞLAYAN DEĞERLER AÇISINDAN BASAT’IN TEPEGÖZ’Ü ÖLDÜRDÜĞÜ DESTAN. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi. 2019; 2(3): 84-92.