İki Dilli Toplumlardaki Dil Çıkmazı: Ukrayna Örneği ve Rusya - Ukrayna Savaşı

Öz

Bilindiği üzere dil, insanlar arası iletişimi sağlamaktan çok daha öte bir anlam taşımaktadır. Bu nedenle, iki dilli ülkelerde yaşanan dil sorunları için ortak çözüm önerileri sunmak oldukça zor olabilmektedir. Dil politikaları ve planlamaları belirlenirken dil ile ilgili bazı kavramlar da yeniden gündeme gelmektedir. Ancak dil politikası uygulamalarının, nadiren sadece dil ile ilgili kaldığı yadsınamaz bir gerçektir. Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bağımsızlığını kazanan ülkelerin, uluslaşmaya yönelik ilk adım olarak ulusal dillerine ve kültürlerine dönme çalışmaları çok kolay olmamıştır. Nüfusunun azımsanmayacak bir kısmını Rusların oluşturduğu Ukrayna, bu zorluğu en fazla yaşayan ülkelerden biridir. Yürütülen dil politikalarında, burada yaşayan Rusların, bir azınlık mı yoksa artık Ukrayna’nın bir parçası mı olduğu sorusu sıklıkla gündeme gelmiştir. Ülkenin özellikle güneydoğu kesimlerinde baskın olan Rusçanın, zaman zaman bir siyaset malzemesi olarak kullanılması, bu iki Slav halkını karşı karşıya getiren en önemli etkenlerden biri olmuştur. 2022 yılının Şubat ayında başlayan ve hala devam eden Rusya - Ukrayna Savaşı, iki ülkenin kutuplaşma sürecinde gelinen son noktadır. Ortak köklere sahip bu iki halkı karşı karşıya getiren savaş, dünya kamuoyunda büyük yankı bulurken, en önemli tetikleyicilerinden olan dil sorunu bağlamında, iki halkın birbirini ne kadar anlayabildiği, bu iki dilin birbirinden ne kadar farklı olduğu konusu da merak uyandırmıştır. Dil çıkmazı ile ilgili benzer araştırmalarda dikkate alınacak bir dünya deneyimi olması bakımından, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın iki dillilik sorunu açısından da ele alınmasının oldukça önemli olduğu kanısındayız. Bu çalışmada, toplumsal iki dillilik Ukrayna örneği üzerinden anlatılacak, uygulanan dil politikaları, Rusya ve Ukrayna ilişkileri yine iki dillilik temelinde ele alınacak, Rus ve Ukraynalı araştırmacılardan verilen örneklerle desteklenecektir.

Anahtar Kelimeler

• İki dillilik
• Rusça
• Ukraynaca
• SSCB
• Rusya - Ukrayna Savaşı
• Bilingualism
• Russian language
• Ukranian language
• USSR
• Russia – Ukraine War

Language Impasse in Bilingual Societies: The Case of Ukraine and Russia-Ukraine War

Öz

As is known, language has a much further meaning than only providing communication among people. Therefore, it can be quite difficult to suggest solutions to the language issues that are experienced in bilingual countries. When defining language policy and planning, some language-related concepts come to the agenda again. However, it is an undeniable fact that the practice of language policy rarely concerns only language. It was not easy for Soviet republics that gained independence after the collapse of the Soviet Union to return to their national languages and cultures as a first step towards nationalization. One of the countries which had

Anahtar Kelimeler

• Bilingualism
• Russian language
• Ukranian language
• USSR
• Russia – Ukraine War

Kaynakça

1. Referans1: Aksan, D. (2015), Her Yönüyle Dil, Ana Çizgileriyle Dilbilim I,II,III [Language in All Aspects and the Fundamentals of Linguistics I,II,III], Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
2. Referans2: “Alexander’ missile systems were deployed in Belarus”, (23.05.2022). Ukraina Channel 24.
3. Referans3: Alpatov, V. M. (2000). 150 Yazykov i Politika: 1917-2000 [150 Languages and Politics: 1917-2000], Moskva, Kraft-İv Ran.
4. Referans4: Appel, R. and Muysken, P. (2005). Language Contact and Bilingualism, Amsterdam, Amsterdam University Press.
5. Referans5: “A view from outside the Ukrainian Parliament”, BBC Russian, 5 June 2012. Retrieved from https://www.bbc.com/russian/international/2012/06/120605_ukraine_russian_language_first_reading on 3 June 2022.
6. Referans6: Beardsmore, H. B. (1986). Bilingualism: Basic Principles, San Diego, California, College-Hill Press Inc.
7. Referans7: Beregsasi, A. and Çernichko, S. (2011). “Obrazovatel’naya i yazıkovaya politika Ukrainı kak faktor yazıkovıh konfliktov” [Educational and Language Policy of Ukraine as a Factor of Language Conflicts], A karpataljaı Magyar tanarkepzo foıskolo evkönyve, 1. pp. 149-155.
8. Referans8: Bican, G. (2017). “İki Dilliliğin Tanımlanması: Kuramsal Tartışmalar ve Güncel Yaklaşımlar” [Defining Bilingualism: Theoretical Discussions and Current Approaches], Ana Dili Eğitimi Dergisi. 5(2), pp. 353-366.

9. Referans9: Bloomfield, L. (1973). Language, Compton Printing LTD. London and Aylesbury/ London, George Allen&Unwin LTD.
10. Referans10: Brennan, L. (25 May 2012). “Ukrainian Parliament”, Daily mail. Retrieved from https://www.dailymail.co.uk/news/article-2149725/Brawl-erupts-Ukrainian-parliament-parties-clash-language-bill.html on 4 May 2022.
11. Referans11: Canbulat, M. (2012). “İki dilli Eğitim Uygulamalarında Uluslararası Yönelimler ve Dil Tasarıları” [Worldwide Trends and Language Projects in Bilingual Education], Die Gaste, Sayı: 22 / Mayıs-Temmuz, ISSN 2194-2668.
12. Referans12: Council of Europe (2014). 2.2.16 Ukrainа, Doc. 13436. Retrieved from https://rm.coe.int/16806dd029 on 28 March 2022.
13. Referans13: Demircan, Ö. (1990). Yabancı Dil Öğretim Yöntemleri [Foreign Language Teaching Methods], İstanbul, Ekin Eğitim Yayıncılık.
14. Referans14: Hüseynov, F. (2003). “Bağımsız Devletler Topluluğu'nun Oluşumunun Hukuki Boyutları” [Legal Aspects of the Establishment of the Commonwealth of Independent States], Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 52, Sayı 4, ss. 387-401.
15. Referans15: Karaağaç, G. (2011). “Bireysel İki Dillilik ve Toplumsal İki Dillilik” [Individual Bilingualism and Societal Bilingualism], Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 717, s. 222-228.
16. Referans16: Kazakistan.Kz. (15 March 2018). “Ukrayna Rusya ile ilişkileri askıya alarak BDT’den ayrılıyor” [Ukraine withdraws from the CIS, suspending relations with Russia]. Retrieved from https://www.kazakistan.kz/ukrayna-rusya-ile-iliskileri-askiya-alarak-bdtden-ayriliyor/ on 10 May 2022.
17. Referans17: Korkmaz, Z. (1992). Gramer Terimleri Sözlüğü [A Dictionary of Grammatical Terms], Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
18. Referans18: Kozhemiakina, V. A. et al. (2006). Slovar sotsiolingvisticheskih terminov [A Glossary of Sociolinguistics], Vida Yuozovna Mihalchenko (glav. red.) Moskva, İnstitut yazykoznaniia RAN.
19. Referans19: Lapina, L. A. (2016). “Yazykovaia samoidentifikatsiia grazhdan Ukrainy: 1989-2015 gg.” [Linguistic Self-identification of the Population of Ukraine: 1989-2015], Vestn. Mosk. Un-Ta. Ser. 8. İstoriya, № 6.
20. Referans20: “Map of Ukraine on the 145th day of the Russia-Ukraine War as of July 18”, War Map (as cited in L. Brovko, 2022). Retrieved from https://apostrophe.ua/news/society/2022-07-18/vrag-ne-prodvinulsya-ni-na-odnom-iz-napravleniy-karta-voynyi-v-ukraine-na-18-iyulya/274584 on 8 June 2022.
21. Referans21: Medvedev, N. P. and Krasnov, L. N. (2018). “Yazykovaia politika Ukrainy kak istochnik etnopoliticheskoi destabilizatsii” [The Language Policy of Ukraine as a Source of Ethno-Political Destabilization], Problemy postsovetskogo prostranstva/Post-Soviet Issues, 5(2):161-169.
22. Referans22: Oksaar, E. (1972). “Code Switching as an Interactional Strategy for Developing Bilingual Competence”, Word, 27:1-3, 377-385. Retrieved from https://doi.org/10.1080/00437956.1971.11435633 on 20 May 2022.
23. Referans23: Oruç, Ş. (2016). “Türkçede Ana Dil ve Ana Dili” [Main Language and Mother Tongue in Turkish], Journal of Turkish Language and Literature Volume: 2, Issue: 1, (311-322).
24. Referans24: Pivtorok, G. P. (19. 05. 2011). “Ukraintsy: otkuda my i nash yazyk” [Ukrainians: Where did we and our language come from], day.kyiv.ua, Retrieved from https://day.kyiv.ua/ru/article/ukraina-incognita/ukraincy-otkuda-my-i-nash-yazyk-2 on18 April 2022.
25. Referans25: Pogrebinskii, M. et al. (2010). “Russkii yazyk v Ukraine – bez emotsii” [Russian language in Ukraine - Without Emotion], Zekalo nedeli, № 34, 18 - 24 sentiabria. Retrieved from http://ukrrudprom.com/digest/Russkiy_yazik_v_Ukraine__bez_emotsiy.html?print on 1 April 2022.
26. Referans26: Popov, E. A. (29. 04. 2020). Russkii yazyk i postsovetskaia Ukraina: İstoriia i sovremennoe sostoianie problemy, Yazyk i identichnost [Russian Language and Post-Soviet Ukraine: History and Current State of the Problem, Language and Identity], Kirill Şevchenko (red.), Sitroprint, Jitişte, Belgrad. Retrieved from https://zapadrus.su/rusmir/pubru/2119-russkij-yazyk-i-postsovetskaya-ukraina-istoriya-i-sovremennoe-sostoyanie-problemy.html on 19 April 2022.
27. Referans27: Sağır, M. (2007). “Ana Dil mi, Ana Dili mi?” [Main Language or Mother Tongue?], Turkish Studies / Türkoloji Araştırmaları Volume 2/2 spring.
28. Referans28: Shliapnikov, A. (11. 03. 2022). “Spisok trebovanii Moskvy” [Moscow's List of Demands], Moskovskii komsomolets, Retrieved from https://www.mk.ru/politics/2022/03/11/smi-nazvali-shest-ultimativnykh-trebovaniy-rossii-k-ukraine.html on 18 June 2022.
29. Referans29: TDK, Güncel Türkçe Sözlük [Contemporary Turkish Dictionary], https://sozluk.gov.tr/ on 10 May 2022.
30. Referans30: Teres, N. (2015). “Russkiie v sovremennoi Ukraine” [Russians in Modern Ukraine], Wschód Europy, DOI:10.17951/we.2015.1.1.147.
31. Referans31: Tulup, M. (7 December 2017). “Zakon ob obrazovanii v Ukraine: Poçhemu yazykovoi vopros snova vstal poperiok gorlo” [Law on Education in Ukraine: Why the Language Problem has Reached an Impasse Again] Open Democracy. Retrieved from https://www.opendemocracy.net/ru/zakon-ob-obrazovanii-v-ukraine/ on 1 June 2022.
32. Referans32: Ukrcensus. gov. ua (2001). Perepis. Retrieved from http://2001.ukrcensus.gov.ua/ on 28 May 2022.
33. Referans33: Zakon Ukrainy, (2012). O printsipah gosudarstvennoi yazykovoi politiki [On the Principles of the State Language Policy], Retrieved from https://base.spinform.ru/show_doc.fwx?rgn=53865 on 2 May 2022.
34. Referans34: Zakon Ukrainy (2010). Pro sudoustrii i status suddiv [On the Judicial System and Status of Judges], vid 7 lipnya 2010 r. № 2453-V, Retrieved from http://zakon1. rada.gov.ua/laws/show/2453–17. 10.02.2012 on 15 March 2022.