Bilişsel Önyargı ve Hevristik Bağlamında Finansın İnsani Boyutu Olarak “Davranışsal Finans”: Bir Literatür İncelemesi ve Derleme Çalışması
Öz
Geleneksel finans teorisinin iki temel varsayımı söz konusudur. Bunlar, bireylerin rasyonel oldukları ve beklenen fayda teorisinin varsayımlarına uygun olarak faydalarını maksimize etme amacı taşıdıklarıdır. İlk kez Savage (1954) tarafından yapılan çalışma ile gündeme gelmiş olan belirsizlik altında rasyonel karar verme, bireylerin olayların gerçekleşme olasılıklarını tahmin etmesini ve bu sonuçları değerlendirme araçlarını uyumlu hale getirmesini gerektirmektedir. Bununla birlikte geleneksel teorilerde görüldüğü gibi sonuçları açısından ciddi olumsuzluklara neden olabilecek türden tahminleri yürütme ve karar alma süreçleri saf matematiksel modellemelere indirgenemeyecek kadar önemli bir meseledir. Bu noktada insan doğasının da hesaba katılması gerekmektedir. Psikoloji alanındaki çalışmalar sonucu ortaya konmuş önyargılar ve standartların dışına çıkan tercihler davranışsal finans alanı tarafından yatırımcı davranışlarına uygulamıştır. Tam rasyonellikten sapmanın örneği ise Simon (1957) tarafından sınırlı rasyonellik önermesi ile ortaya konmuştur. Sınırlı rasyonellik, bazı bilişsel engellerin veya bilgi toplama maliyetlerinin, karar vericilerinin tam olarak en uygun kararları vermesini önlediğini varsayar. Fiziksel ve sosyal dünya tahminlenemeyecek kadar karmaşık unsurlar barındırdığından gelecekle ilgili ve belirsizlik içeren kararları almak daha fazla zorlaşmaktadır. Bu nedenle bireyler genellikle alacakları kararları çaba göstermeden ve kolaylıkla almanın yollarını arama eğilimi gösterirler. Hevristik ve önyargı yaklaşımına göre insanlar olasılık değerlendirmeleri yaparken hatalı değerlendirmelere açık bilişsel kısayollar kullanılar. Bu çalışmada davranışsal finans disiplini, bilişsel önyargılar ve hevristikler bağlamında ele alınmış ve konu ile ilgili yapılan çalışmalar üzerinde durulmuştur. Bu çalışma bir literatür incelemesi ve derleme çalışması mahiyetindedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abelson, R. P. ve Levi, A. (1985). Decision making and decision theory. Handbook of social psychology, 1, 231-309.
- Atkinson, R.E.E. Smith, D.J. Bem ve S.N. Hoeksemaç. (1996). Psikolojiye giriş (Çev.: Yavuz Alogan) 12. Edition, USA.
- Baker, H. K. ve Nofsinger, J. R. (Eds.). (2010). Behavioral finance: investors, corporations, and markets(Vol. 6). John Wiley & Sons.
- Baker, M. ve Wurgler, J. (2006). Investor sentiment and the cross‐section of stock returns. The Journal of Finance, 61(4), 1645-1680.
- Baker, M. ve Wurgler, J. (2011). Behavioral corporate finance: An updated survey (No. w17333).
- National Bureau of Economic Research.http://www.nber.org/papers/w17333.pdf
- Baker, M., Ruback, R. ve Wurgler, J. (2004). Behavioral corporate finance: A survey. In The Handbook of Corporate Finance: Empirical Corporate Finance, Espen Eckbo (Ed.). New York: Elsevier/North Holland.http://down.cenet.org.cn/upfile/10/2008725123226110.pdf#page=172
- Baltaş, Z., (2011), Karar vermenin psikolojisi, Kaynak Dergisi, Sayı 46, Nisan-Haziran.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Bilgehan Tekin
0000-0002-4926-3317
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
24 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
22 Eylül 2018
Kabul Tarihi
21 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 2
Cited By
KAMU DENETÇİLERİNİN KARAR ALMA MEKANİZMALARINI ETKİLEYEBİLECEK BİLİŞSEL UNSURLAR VE BUNLARIN OLASI NEGATİF ETKİLERİNİ AZALTMANIN YOLLARI
Sayıştay Dergisi
https://doi.org/10.52836/sayistay.1004755Yatırımcı Davranışında Bilişsel Önyargılar ve Hevristikler
Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.54709/iisbf.1135271TEKNOSTRESİN DİJİTAL TÜKENMİŞLİĞE ETKİSİNDE BİLİŞSEL ÖN YARGILARIN ROLÜ
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.30798/makuiibf.1034253LİDERLİĞİN DOĞASI: GÜÇLÜ LİDERLİK VAR MIDIR?
Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama
https://doi.org/10.52848/ijls.1724644
