20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974)

Cüneyt Mühürdaroğlu

doi:10.51763/uid.1088053

20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974)

Bu makale için 30 Aralık 2024 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uid/article/1591213

Öz

Günümüzde siyasal ve sosyal alanda etkinliğini koruyan bir kavram ve fenomen olarak karşımıza çıkan milliyetçilik, halen kitlelerin harekete geçmesini sağlayan en önemli motivasyon kaynaklarından biridir. Türkiye’de yaşayan Kürtlerin bir kısmını harekete geçiren milliyetçilik, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren kitlesel bir hareketi tetiklemesi bakımından büyük bir önem taşımaktadır. Bununla birlikte milliyetçilik, Türkiye’de sosyo-politik durumu anlamak için de bir analiz imkânı sunmaktadır. Yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren ortaya çıkıp gelişen Kürt milliyetçiliği, Türkiye’de etnikleştirilen toplumsal alanda Kürt kimliğini ve kültürünü koruma, tanıtma ve anlamlandırma amacıyla öne çıkmıştır. Bu çalışma, bahsi edilen dinamiğin nasıl gerçekleştiğini, nasıl bir söylem ürettiğini ve son olarak da neden etnikleştiğini milliyetçilik kuramları bakımından irdelemeye çalışmaktadır. Öte yandan, Kürt milliyetçiliğinin ne olduğunu sormaktansa Kürt milliyetçiliğinin 1950’lerde ortaya çıkışını ve 1970’lere doğru nasıl geliştiğini cevaplamaya çalışmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akkaya, A. H. (2013). Kürt Hareketi’nin Örgütlenme Süreci Olarak 1970’ler. Toplum ve Bilim, 127, 88-120.
Anderson, B. (1995). Hayali Cemaatler Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması (İ. Savaşır, Çev.; 2. bs). Metis Yayınları.
Anter, M. (1991). Hatıralarım (2. bs). Yön Yayıncılık.
Bozarslan, H. (2005). Türkiye’de (1919-1980) Yazılı Kürt Tarih Söylemi Üzerine Bazı Hususlar. İçinde A. Vali (Ed.), & F. Adsay & Ü. Aydoğmuş (Çev.), Kürt Milliyetçiliğinin Kökenleri Üzerine Çalışmalar (ss. 35-62). Avesta Yayınları.
Bozarslan, H. (2008a). Kürd Milliyetçiliği ve Kürd Hareketi (1898-2000). Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, 4, 841-870.
Bozarslan, H. (2008b). Türkiye’de Kürt Sol Hareketi. Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Sol, 8, 1169-1207.
Bruinessen, M. V. (1993). Kürdistan Üzerine Yazılar (N. Kıraç, B. Peker, & L. Keskiner, Çev.; 2. bs). İletişim Yayınları.
Bruinessen, M. V. (1994). Kürt Toplumu, Etnisite, Ulusçuluk ve Mülteci Sorunları. İçinde P. G. Kreyenbroek & S. Sperl (Ed.), & Y. Alagon (Çev.), Kürtler Güncel Bir Araştırma (ss. 38-72). Cep Kitapları.

Connor, W. (1972). Nation-Building or Nation-Destroying? World Politics, 24(3), 319-355. https://doi.org/10.2307/2009753
Connor, W. (1990). When Is a Nation? Ethnic and Racial Studies, 13(1), 92-103. https://doi.org/10.1080/01419870.1990.9993663
Connor, W. (1992). The Nation and Its Myth. International Journal of Comparative Sociology, 33(1-2), 48-57. https://doi.org/10.1163/002071592X00040
Connor, W. (1994). Ethnonationalism: The Quest for Understanding. Princeton University Press.
Devrimci Doğu Kültür Ocakları Dava Dosyası 1. (1975). Komal Yayınevi.
Ekinci, T. Z. (2011). Kürt Siyasal Hareketlerinin Sınıfsal Analizi. Sosyal Tarih Yayınları.
Eriksen, T. H. (2002). Etnisite ve Milliyetçilik Antropolojik Bir Bakış (E. Uşaklı, Çev.). Avesta Yayınları.
Gellner, E. (1999). Uluslar ve Ulusçuluk (B. Ersanlı Behar & G. G. Özdoğan, Çev.). İnsan Yayınları.
Güneş, C. (2007). Altmışlı Yıllarda Kürt Siyasal Aktivizmi. İçinde M. K. Kaynar (Ed.), Türkiye’nin 1960’lı Yılları (ss. 701-725). İletişim Yayınları.
Güneş, C. (2013). Türkiye’de Kürt Ulusal Hareketi Direniş Söylemi (Efla-Barış Yıldırım, Çev.). Dipnot Yayınları.
Hobsbawm, E., & Ranger, T. (2006). Geleneğin İcadı (M. M. Şahin, Çev.). Agora Kitaplığı.
Kakışım, C. (2016). Sınıf, Etnisite ve Kimlik. İletişim Yayınları.
Kerestecioğlu, İ. Ö. (2014). Milliyetçilik Uyuyan Güzeli Uyandıran Frankeştayn’ın Canavarına. İçinde H. B. Örs (Ed.), 19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Modern Siyasal İdeolojiler. (7. bs). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Kirişçi, K., & Winrow, G. M. (1997). Kürt Sorunu: Kökeni ve Gelişimi (Ahmet Fethi, Çev.). Tarih Vakfı.
McDowall, D. (2004). Modern Kürt Tarihi (Neşenur Domaniç, Çev.). Doruk Yayımcılık.
Natali, D. (2009). Kürtler ve Devlet: Irak, Türkiye ve İran’da Ulusal Kimliğin Gelişmesi (İ. Bingöl, Çev.). Avesta Yayınları.
Özkırımlı, U. (1999). Milliyetçilik Kuramları: Eleştirel Bir Bakış. Sarmal Yayınları.
Poletta, F., & Jasper, J. M. (2001). Collective Identity and Social Movements. Annual Review Social, 27, 283-305.
Saraçoğlu, C. (2006). Türkiye ve Irak’taki Kürt Hareketinin Evrimi Üzerine Tarihsel Karşılaştırmalı Bir Tartışma Çerçevesi. Praksis Dergisi, 14, 237-263.
Smith, A. D. (2002). Ulusların Etnik Kökeni (S. Bayramoğlu & H. Kendir, Çev.). Dost Yayınevi.
Smith, A. D. (2017). Etno-Sembolizm ve Milliyetçilik (B. F. Çallı, Çev.). Alfa.
Somer, M. (2015). Milada Dönüş: Ulus-Devletten Devlet-Ulusa: Türk ve Kürt Meselesinin Üç İkilemi. Koç Üniversitesi Yayınları.
Ünlü, B. (2018). Türklük Sözleşmesi (5. bs). Dipnot Yayınları.
Vali, A. (2005). Kürtlerin Soykütükleri: Kürt Tarih Yazımında Ulus ve Ulusal Kimliğin İnşası. İçinde A. Vali (Ed.), & F. Adsay & Ü. Aydoğmuş (Çev.), Kürt Milliyetçiliğinin Kökenleri Üzerine Çalışmalar (ss. 83-134). Avesta Yayınları.
Yeğen, M. (2009). Müstakbel Türk’ten Sözde Vatandaşa Cumhuriyet ve Kürtler (3. bs). İletişim Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Cüneyt Mühürdaroğlu ^*
0000-0002-2982-9985
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

15 Mart 2022

Kabul Tarihi

27 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.51763/uid.1088053

IZ

https://izlik.org/JA76WF38CF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Mühürdaroğlu, C. (2023). 20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974). Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi, 5(1), 105-127. https://doi.org/10.51763/uid.1088053

AMA

1.Mühürdaroğlu C. 20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974). UİD/Jird. 2023;5(1):105-127. doi:10.51763/uid.1088053

Chicago

Mühürdaroğlu, Cüneyt. 2023. “20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974)”. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi 5 (1): 105-27. https://doi.org/10.51763/uid.1088053.

EndNote

Mühürdaroğlu C (01 Mart 2023) 20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974). Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi 5 1 105–127.

IEEE

[1]C. Mühürdaroğlu, “20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974)”, UİD/Jird, c. 5, sy 1, ss. 105–127, Mar. 2023, doi: 10.51763/uid.1088053.

ISNAD

Mühürdaroğlu, Cüneyt. “20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974)”. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi 5/1 (01 Mart 2023): 105-127. https://doi.org/10.51763/uid.1088053.

JAMA

1.Mühürdaroğlu C. 20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974). UİD/Jird. 2023;5:105–127.

MLA

Mühürdaroğlu, Cüneyt. “20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974)”. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi, c. 5, sy 1, Mart 2023, ss. 105-27, doi:10.51763/uid.1088053.

Vancouver

1.Cüneyt Mühürdaroğlu. 20. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN GELİŞEN KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİNİN ANALİZİ (1938-1974). UİD/Jird. 01 Mart 2023;5(1):105-27. doi:10.51763/uid.1088053