KAMU BANKALARININ FİNANSAL İSTİKRARDAKİ ROLÜ: TÜRKİYE VE SEÇİLMİŞ AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Öz

Makroekonomik istikrarın temel unsurlarından biri olan finansal istikrar, sürdürülebilir ekonomik büyümenin de vazgeçilmez bir koşuludur. Bankacılık sektörünün önemli bir bileşeni olan kamu bankaları, özellikle finansal istikrar sürecinde önemi bir rol üstlenmektedir. Kamu bankalarının finansal istikrar üzerindeki rolünü Türkiye ve seçilmiş Avrupa Birliği ülkeleri kapsamında incelemeyi amaçlayan bu çalışma; kamu bankalarının ekonomik kriz dönemlerindeki dengeleyici fonksiyonlarını ve aynı zamanda yönetişim eksiklikleri ve politik müdahalelerden kaynaklanabilecek sistemik risklere karşı oynadığı rolü ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, Türkiye’deki kamu bankacılığı uygulamaları, seçilmiş Avrupa Birliği ülkeleri Almanya, Fransa, İtalya, İsveç, Polonya ve Yunanistan ile karşılaştırmalı bir analize tabi tutulmuştur. Çalışmanın bulguları; kamu bankalarının, kriz anlarında özel sektörün çekildiği alanlarda karşı-döngüsel kredi mekanizmasını işleterek finansal sistemin tıkanmasını önleyebildiğini; kamu bankalarının finansal istikrara hem olumlu hem de olumsuz etkileri olduğunu göstermektedir. Kamu bankaları, iyi yönetişim, şeffaflık ve etkin risk yönetimi ile finansal istikrara katkı sağlarken; yönetişim zafiyetleri ve politik müdahaleler, sistemik riskleri artırabilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye için önerilen politikalar arasında; yönetişimin güçlendirilmesi, Basel III uyumu ve bağımsız denetim mekanizmalarının geliştirilmesi yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Bankacılığı
• Kamu Bankaları
• Finansal İstikrar
• Avrupa Birliği
• Sistemik Risk

THE ROLE OF PUBLIC BANKS IN FINANCIAL STABILITY: A COMPARATIVE ANALYSIS OF TURKİYE AND SELECTED EUROPEAN UNION COUNTRIES

Öz

Financial stability, a fundamental component of macroeconomic stability, is an indispensable prerequisite for sustainable economic growth. Public banks, as significant components of the banking sector, assume critical roles, particularly during the process of maintaining financial stability. This study, aiming to examine the role of public banks on financial stability within the scope of Türkiye and selected European Union countries, seeks to demonstrate the stabilizing functions of public banks during periods of economic crisis, as well as the role they play regarding systemic risks that may arise from governance deficits and political interventions. In this context, public banking practices in Türkiye have been subjected to a comparative analysis with European Union countries (Germany, France, Italy, Sweden, Poland, and Greece). The findings of the study indicate that public banks can prevent gridlock in the financial system by operating counter-cyclical credit mechanisms in areas from which the private sector withdraws during times of crisis; however, the results also show that public banks have both positive and negative effects on financial stability. While they contribute to financial stability through good governance, transparency, and effective risk management, governance vulnerabilities and political interventions can exacerbate systemic risks. Policy recommendations for Türkiye include the strengthening of governance, compliance with Basel III standards, and the development of independent audit mechanisms.

Anahtar Kelimeler

• Public Banking
• State-Owned Banks
• Financial Stability
• European Union
• Systemic Risk

Kaynakça

1. Acemoglu, D. ve Robinson, J. A. (2012) “Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty”, London, Profile.
2. Acharya, V. V., Drechsler, I. ve Schnabl, P. (2014) “A Pyrrhic Victory? Bank Bailouts and Sovereign Credit Risk”, The Journal of Finance, 69(6): 2689-2739.
3. Avrupa Merkez Bankası (ECB) (2024) “Financial Stability Review”, Frankfurt.
4. Banca Monte dei Paschi di Siena (2023) “Annual Report 2023”, Siena: MPS.
5. Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) (2010) “Guidance for National Authorities Operating the Countercyclical Capital Buffer”, Bank for International Settlements, Basel.
6. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (2024) “Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü-Haziran 2024”, Ankara.
7. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (2023) “Bankacılık Sektörü Ana Göstergeleri”, Ankara: BDDK.
8. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. (2024) “Türk Bankacılık Sektörü Temel Göstergeleri”, Ankara: BDDK.

9. Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) (2011) “Basel III: A Global Regulatory Framework for More Resilient Banks and Banking Systems”. Bank for International Settlements, Basel.
10. Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) (2023) “Basel III: International Regulatory Framework for Banks”. Bank for International Settlements, Basel.
11. Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) (2023) “Net Stable Funding Ratio Implementation Guide”, Bank for International Settlements, Basel.
12. Beck, T., Demirgüç-Kunt, A. ve Levine, R. (2004) “Finance, Inequality and Poverty: Cross-Country Evidence”, National Bureau of Economic Research Working Paper No. 10979.
13. Bertay, A. C., Demirgüç-Kunt, A. ve Huizinga, H. (2015) “Bank Ownership and Credit over the Business Cycle: Is Lending by State Banks Less Procyclical?”, Journal of Banking & Finance, 50(C).
14. Bpifrance (2023) “Annual Report 2023”, Paris: Bpifrance.
15. Caisse des Dépôts (2023) “Integrated Report 2023”, Paris: CDC.
16. Calomiris, C. W. ve Haber, S. H. (2014) “Fragile by Design: The Political Origins of Banking Crises and Scarce Credit”, Princeton University Press.
17. Coleman, N. ve Feler, L. (2015) “Bank Ownership, Lending, and Local Economic Performance during the 2008–2009 Financial Crisis”, Journal of Monetary Economics, 71: 50-66.
18. Crédit Agricole Group (2023) “Universal Registration Document 2023”, Paris: Crédit Agricole.
19. Cull, R. ve Peria, M. S. M. (2013) “Bank Ownership and Lending Patterns During the 2008–2009 Financial Crisis: Evidence from Latin America”, Journal of Financial Intermediation, 22(4): 584-603.
20. Deutsche Bundesbank. (2023) “Financial Stability Review 2023”, Frankfurt: Bundesbank.
21. Diamond, D. W. ve Dybvig, P. H. (1983) “Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity”, Journal of Political Economy, 91(3): 401-419.
22. Doğan, S. (2009) "Küreselleşme, Finansal Kriz Olgusu ve İstikrar”, Güncel Ekonomik Sorunlar: Global Kriz, Ed: S. Uzunoğlu, Birinci Basım. İstanbul: Literatür Yayınları, 17-46.
23. European Central Bank (2023a) “Financial Stability Review”, Frankfurt: ECB.
24. European Central Bank (2023b) “SSM Supervisory Manual”, Frankfurt: ECB.
25. European Commission (2015) “Completing the Banking Union”, Brussels.
26. European Commission (2023) “State Aid in the Banking Sector: Italy Case Study”, Brussels: EC.
27. European Stability Mechanism (ESM) (2018) “ESM Annual Report 2017”, Luxembourg.
28. German Savings Banks Association (2023) “Annual Report 2023”, Berlin: DSGV.
29. Hazine ve Maliye Bakanlığı (2021) “Ekonomik İstikrar Kalkanı Paketi Değerlendirme Raporu”, Ankara.
30. IMF (2023) “Italy Financial Sector Assessment Program”, Washington, DC: IMF.
31. International Monetary Fund (IMF) (2009) “World Economic Outlook: Crisis and Recovery”, Washington, D.C.
32. International Monetary Fund (2023) “Global Financial Stability Report”, Washington, DC: IMF.
33. Italian Ministry of Economy and Finance (2023) “Banking Sector Restructuring Report”, Rome: MEF.
34. Kalkınma Bakanlığı (2021) “Pandemi Döneminde Finansal Sektör Analizi”, Ankara: KB.
35. La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F. ve Shleifer, A. (2002) “Government Ownership of Banks. The Journal of Finance”, 57(1): 265-301.
36. Levine, R. (2005) “Finance and growth: Theory and Evidence. Handbook of Economic Growth”, 1, 865-934.
37. Mazzucato, M. ve Penna, C. C. R. (Eds.) (2015) “Mission-Oriented Finance for Innovation: New Ideas for Investment-Led Growth”, Rowman & Littlefield.
38. Micco, A. ve Panizza, U. (2006) “Bank Ownership and Lending Behavior”, Economics Letters, 93(2): 248-254. Minsky, H. P. (1986) “Stabilizing an Unstable Economy”, McGraw-Hill.
39. Mishkin, F. S. (1999) “Global Financial İnstability: Framework, Events, Issues”, Journal of Economic Perspectives, 13(4): 3-20.
40. Reinhart, C. M. ve Rogoff, K. S. (2009) “This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly”, Princeton University Press.
41. Schinasi, G. J. (2004) “Defining Financial Stability”, IMF Working Paper No. 04/187.
42. Shleifer, A. ve Vishny, R. W. (1994) “Politicians and Firms”, The Quarterly Journal of Economics, 109(4): 995-1025.
43. Smith, A. (1776) “An Inquiry into The Nature and Causes of The Wealth of Nations”. W. Strahan and T. Cadell, London.
44. Swedish Financial Supervisory Authority (2023) “Banking Sector Assessment”, Stockholm: FI.
45. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) (2023) “Türk Bankacılık Sektöründe Basel III Uygulamaları”, İstanbul.
46. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (2010) “Finansal İstikrar Raporu”, Ankara: TCMB.
47. World Bank (2013) “Global Financial Development Report 2013: Rethinking the Role of the State in Finance”, Washington, D.C.
48. Yeyati, E. L., Micco, A. ve Panizza, U. (2007) “A Reappraisal of State-Owned Banks”, Economia, 7(2): 209-247.