BÖLGESEL GÜÇ ODAĞI OLARAK TÜRKİYE’NİN NATO ÜLKELERİ ARASINDAKİ KONUMUNUN MİLLİ GÜÇ UNSULARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 95 - 110, 26.12.2025

Ayhan Demirci , Kayhan Öcal

https://doi.org/10.29131/uiibd.1783034

Öz

Jeopolitik konumu sayesinde Türkiye, NATO’nun güneydoğu kanadında yalnızca stratejik bir aktör değil, aynı zamanda bölgesel dengelerin şekillenmesinde belirleyici bir ülke niteliği taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin NATO ülkeleri arasındaki konumunu milli güç unsurları temelinde incelemekte ve özellikle “bölgesel güç odağı” rolünü nicel bir yaklaşımla değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Çalışmada, çok kriterli karar verme yöntemlerinden Entropi ağırlıklandırma yöntemine dayalı WASPAS tekniği kullanılarak NATO üyesi 32 ülke, milli güç unsurlarını temsil eden 11 kriter üzerinden analiz edilmiştir. Entropi yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenmiş, ardından WASPAS yöntemiyle nihai sıralama elde edilmiştir. Bulgular, “yüzölçümü” ve “nüfus” kriterlerinin en yüksek ağırlığa sahip olduğunu ve bu iki unsurun ülkelerin milli güç düzeylerini belirlemede kritik bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Analiz sonuçları, Yunanistan ve Türkiye’nin NATO üyesi ülkeler arasında ilk iki sırada yer aldığını, Türkiye’nin konumunun ise askeri kapasitenin yanı sıra jeopolitik ve demografik unsurların etkisiyle pekiştiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

bölgesel güç , milli güç unsurları , NATO , çok kriterli karar verme teknikleri , entropi , WASPAS

An Evaluation of Türkiye’s Position among NATO Countries in Terms of National Power Elements as a Regional Power Hub

Öz

Due to its geopolitical location, Türkiye functions not only as a strategic actor on NATO’s southeastern flank but also as a pivotal state in shaping regional balances. This study investigates Türkiye’s position among NATO member states through the lens of national power elements and aims to assess its role as a “regional power hub” within a quantitative framework.
Methodologically, the research applies multi-criteria decision-making techniques, employing the WASPAS method grounded in Entropy-based weighting, to evaluate 32 NATO countries across 11 indicators representing national power. The Entropy analysis identified “territorial size” and “population” as the most influential criteria, underscoring their decisive role in shaping the distribution of national power. Based on these weighted criteria, the WASPAS results yielded a final ranking in which Greece and Türkiye occupied the top two positions. The findings suggest that Türkiye’s elevated standing within NATO derives not solely from its military capacity but is further reinforced by its geopolitical significance and demographic advantages, which collectively strengthen its profile as a regional power hub.

Anahtar Kelimeler

Regional power; National power elements; NATO; Multi-criteria decision-making techniques (MCDM); Entropy; WASPAS

Kaynakça

• Akduman, B. (2023). “NATO’s Southern Flank: The Evolution of Türkiye’s Strategic Role and Its Implications for Regional Security”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2951-2968.
• Allen, G. ve Chan, Z. (2017). Artificial Intelligence and National Security, Harward Kenndy School, Belfer Center. Azalahu, A. F., Akwara, N., Enwuchola, J., Adekunle, M. ve Udaw, J. (2013). “Unemployment and Poverty: Implications for National Security and Good Governance in Nigeria”, International Journal of Public Administration and Management Research, 2(1), 1-11.
• Baldwin, D. A. (2013). Power and International Relations. Handbook of International Relations, 2, 273-297.
• Bibekananda, N., Sriparma, P., Abhishek, B., Siddharth, J. ve Dilip, K.B. (2019). “Fabrication and Strength Analysis of Hybrid Jute-Glass-Silk Fiber Polymer Composites Based on Hybrid Taguchi-WASPAS Method”, International Journal of Management, Technology and Engineering, Volume: IX, Issue: IV, 3472-3479.
• Biresselioğlu, M. E. (2012). “NATO’nun Değişen Enerji Güvenliği Algısı: Türkiye’nin Olası Konumu”. Uluslararası İlişkiler/International Relations, 227-252.
• Busby, J. W. (2007), “Climate Change and National Security, An Agenda for Action”, Council on Foreign Relations, CSR No. 32.
• Cömez, M. (2021). Doğu Akdeniz Ülkelerinin Milli Güç Unsurlarının Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. Çaycı, S. (2016). “Türkiye’nin Milli Güvenliği”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 65(4), 3327-3344.
• Davutoğlu, A. (2012). “Transformation of NATO and Turkey's Position”. PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, 17(1), 7-17.
• Demirci, A. (2021). “Tedarikçi Seçiminde Çok Kriterli Karar Verme Tekniği Uygulaması: WASPAS ve TOPSIS Teknikleri ile Bir Sıralama”, Journal of Business, Innovation and Governance (JOBIG), 4:(1), 98-112.
• Demirci, A. (2019). “Sağlık Kurumlarında Karar Verme Teknikleri”, İçinde Demirci, A. ve Manavgat, G. (Ed.), Sağlık Kurumları Yönetimi, Gazi Kitabevi, Ankara.
• Demirci, A. (2007). Küreselleşmeden Bölgeselleşmeye Giden Süreçte Ekonomik Entegrasyonlar ve NAFTA Örneği, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Projesi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Konya.
• Deuthsh, K. W. (1968). The Analysis of International Relations, Englewood Cliffs, New Jersey, Prentice-Hall. Dönmez, S. (2022). “Doğu Akdeniz’de Bölgesel Güvenlik Sorunu: Enerji ve İttifaklar”. Bilge Strateji, 13(24), 186-208.
• Dzwigoł, H., Dzwigoł-Barosz, M. Bogdanivna Zhyvko, Z. ve Miskiewicz, R. (2019). “Evaluation of the Energy Security as a Component of National Security of the Country”, Journal of Security and Sustainability Issues, 8(3), 307-317.
• Eberstadt, N. (2004). “Power and Population in Asia”, The Asia-Pasific Journal, 2(9), 1-18.
• Güleç, C. (2021). “NATO and Public Diplomacy: Opportunities and Constraints of 21st Century”. Perceptions: Journal of International Affairs, 26(1), 100-120.
• İnce, M. ve Demirci, A. (2023). “Lojistik Sektörü İşletmelerinin Finansal Performanslarının İncelenmesi: Borsa İstanbul Örneği”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 390-402.
• Jahan, A. (2018). “Developing WASPAS-RTB Method for Range Target-Based Criteria: Toward Selection for Robust Design”, Technological and Economic Development of Economy, 24(4), 1362-1387.
• Kara, M. (2024). “Hedging Strategy of Turkey in Great Power Competition”. Southeast European and Black Sea Studies, 1-27.
• Kasım, K. (2008). “Türkiye’nin Karadeniz Politikası: Temel Parametreler ve Stratejiler”. Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları, (05), 146-153.
• Kaya, F. (2017). “Coğrafi Potansiyelleri Temelinde Türkiye Jeopolitiği ve Dünya Siyasetindeki Yeri”, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 1-14.
• Madic, M., Gecevska, V., Radovanovic, M. ve Petkovic, D. (2014). “Multi-Criteria Economic Analysis of Machining Processes Using The WASPAS Method”, Journal of Production Engineering, 17(2), 79-82.
• Mastanduno, M. (2007). “Economic Statecraft, Interdependence, and National Security: Agendas for Research”, Security Studies, 9:1-2, 288-316.
• Marrone, A. (2022). “NATO’s New Strategic Concept: Novelties and Priorities”. IAI Commentaries, 22, 30.
• Neu, C. R. ve Wolf, C. (1994). “The Economic Dimensions of National Security”, National Defence Research Division, RAND.
• Nolte, D. (2010). “How to Compare Regional Powers: Analytical Concepts and Research Topics”. Review of International Studies, 36(4), 881–901.
• Öztürk, S. ve Zaim Gökbay, İ. (2021). “Çok Kriterli Karar Verme Yöntemiyle Milli Güç Analizi”, Uluslararası Ege Bilimsel Araştırmalar Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 308-320.
• Öztürk, A. (2024). “Milli Güç Kavramının Dönüşümü: Askeri Güç Kavramını Yeniden Tanımlamak”. Sde Akademi, 5(2), 306-333.
• Rehaman, S., Venkataramaiah, P., Kiran K.A. ve Sreenivasulu, R.A. (2018). “Optimization of Process Parameters in Heat Assisted Turning of Inconel 718 by WASPAS Method and Simulation Using ABAQUS Software”, International Journal of Emerging Technologies in Engineering Research (IJETER), Volume: 6, Issue: 3, 168-176.
• Rupp, R. (2013). “NATO 1949 and NATO 2000: From Collective Defense Toward Collective Security” (İçinde: NATO Enters the 21st Century), pp. 154-176. Routledge.
• Sönmezoğlu, F. (2005). Uluslararası Politika ve Dış Politika Analizi, Filiz Kitabevi, İstanbul.
• Spykman, N. J. (1944). The Geography of the Peace, Harcourt Breace and Company, New York, USA.
• Spykman, N. J. (1942). “Frontiers, Security, and International Organization”, Geographical Review, 32(3), 436-447.
• Şahin, G. (2022). ““Kocatepe Ruhu”: Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi’nin Kazanılmasında Psiko-Sosyal Güç Faktörü Üzerine Bir Değerlendirme”, Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 6, 100. Yılında Büyük Taarruz Özel Sayısı, 97-112.
• Tarçın, U. (2025). “Karmaşık Tehditler Karşısında Türkiye’nin Millî Güç ve Strateji Kullanımı”. TESAM Akademi Dergisi, 12(2), 943-972.
• Taşçıoğlu, Ö. L. (2018). “Milli Güvenlik Konsepti ve Milli Güvenliğin Türkiye ve Diğer Devletler Açısından Önemi”, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(67), 286-299.
• Tesic, D., Bozanic, D. ve Jankovic, D. (2019). “The Use of The WASPAS Method and Fuzzy Theory For Assessing The Flood Hazard”, IV. International Scientific Conference Safety and Crisis Management – Theory and Practise Safety For The Future – BekMen 2018.
• T.C Savunma Sanayi Başkanlığı (2025). “Savunma Sanayimiz, Mevcut Durum”. https://www.ssb.gov.tr/WebSite/contentlist.aspx?PageID=48&LangID=1 (ET. 01.09.2025).
• Ulaş, B. (2011). Jeopolitik: Türkiye’nin Milli Güvenliği ve Avrupa Birliği Üyelik Süreci. Başlık Yayın Grubu, İstanbul.
• Urosevic, S., Karabasevic, D., Stanujkic, D. ve Maksimovic, M. (2017). “An Approach to Personnel Selection in The Tourism Industry Based on The SWARA and WASPAS Methods”, Economic Computation and Economic Cybernetics Studies and Research, Issue: 1/2017, Vol.: 51, 75-88.
• Ünal, A. N. ve Yarman, B. S. B. (2014). “Milli Güç Unsurlarının Belirlenmesinde Siber Uzay Faktörü”, 7. Uluslararası Bilgi Güvenliği ve Kriptoloji Konferansı Bildiriler Kitabı, 278-284.
• Ünsal, Ş. (2010). “Milli Güç, Bileşenleri ve Vasıtaları”, Türk Dünyası Araştırmaları, Sayı: 187.
• Wang, T.C. ve Lee, H.D. (2009). “Developing a Fuzzy TOPSIS Approach Based on Subjective Weights and Objective Weights”, Expert Systems With Applications, 36, 8980-8985.
• Yatağan, A. G. (2018). “Sert Güç Unsurlarının Yumuşak Güç Aracı Olarak Etkileri”, Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 28(2), 69-94.
• Zavadskas, E.K., Turskis, Z., Antucheviciene, J. ve Zakarevicius, A. (2012), “Optimization of Weighted Aggregated Sum Product Assessment”, Electronics and Electrical Engineering, 6 (122), 3-6.
• [1] https://www.mfa.gov.tr/nato.tr.mfa, Erişim Tarihi: 26.05.2025.
• [2] https://data.worldbank.org/indicator, Erişim Tarihi: 22.05.2025.
• [3] https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf (Human Development Report 2023-2024), Erişim Tarihi: 24.05.2025.
• [4] https://mildata.net/Panel/Home, Erişim Tarihi: 30.05.2025.
• [5] https://www.worldbank.org/en/publication/worldwide-governance-indicators, Erişim Tarihi: 23.05.2025.
• [6] https://tr.wikipedia.org/, Erişim Tarihi: 03.05.2025.