Osmanlı Döneminde Okçuluk Alanında Yapılan Çalışmalar ve Okçuluk Terimleri

The history of arrow and bow goes back to epics. The bow and arrow, which was originally used for hunting, took its place in history as a war tool in later periods. Throughout history, Turks have shown themselves in archery, as in many other fields, and have turned this occupation into an art. Archery has a cultural and religious dimension along with its historical dimension. The Prophet Mohammed commanded in many of his hadiths about archery and laid the groundwork for archery's place in Islamic history. Archery, which we encountered as an entertainment element in childhood, became a hunting and war tool in later ages. In each culture, the bow and arrow were evaluated technically, and separate names were made for each part of the bow and arrow. In Turkish culture, these namings have found their counterparts and many Turkish terms have emerged. Works related to archery in the Ottoman period initially appear as translation works. In the following periods, Turkish works began to be written by Turkish writers. Both in translated works or copyrighted works, the authors did not remain indifferent to Turkish thus created many Turkish terms related to archery. This article, by giving information about archery, it is aimed to specify archery terms in the works written in the Ottoman period.

Ok ve yayın tarihi, destanlara kadar uzanmaktadır. Başlangıçta avlanmak için kullanılan ok ve yay daha sonraki dönemlerde bir savaş aleti olarak tarihteki yerini almıştır. Tarih boyunca Türkler birçok alanda olduğu gibi okçulukta da kendini göstermiş, bu uğraşı adeta bir sanat hâline getirmişlerdir. Okçuluğun tarihsel boyutuyla birlikte kültürel ve dinî boyutu da vardır. Hz. Peygamber okçulukla ilgili birçok hadis buyurmuş ve okçuluğun İslam tarihindeki yerine zemin hazırlamıştır. Çocukluk yıllarında bir eğlence unsuru olarak karşılaştığımız okçuluk, daha sonraki yaşlarda avlanma ve savaş aracı durumuna gelmiştir. Her kültürde ok ve yay teknik olarak değerlendirilmiş, ok ve yayın her parçası için ayrı adlandırılmalar yapılmıştır. Türk kültüründe de bu adlandırılmalar karşılık bulmuş ve birçok Türkçe terim ortaya çıkmıştır. Osmanlı döneminde okçulukla ilgili eserler, başlangıçta çeviri eserler olarak karşımıza çıkmaktadır. Sonraki dönemlerde Türk yazarlar tarafından Türkçe eserler kaleme alınmaya başlanmıştır. Gerek çeviri eserlerde olsun gerekse telif eserlerde olsun yazarlar, Türkçeye kayıtsız kalmamış, okçulukla ilgili birçok Türkçe terim ortaya çıkarmışlardır. Bu makalede okçuluk hakkında bilgi verilerek, Osmanlı döneminde yazılmış eserlerde sık kullanılan okçuluk terimlerinin belirtilmesi hedeflenmiştir.