Gözetleyenleri Gözetlemek: İstihbarat Teşkilatlarında İç Güvenlik Birimi Oluşturulmasına Dair Bir GZFT Analizi

Öz

İstihbarat teşkilatları için en büyük problemlerden birisi hiç şüphesiz kendi personelinin çift taraflı ajan haline gelmesidir. Çalışma, görevi sadece teşkilat bünyesindeki casusları yakalamak olan bir birimin kurulması halinde neler olabileceği problemini incelemeye almıştır. İstihbarat üretiminde casusluğun yeri tespit edilmeli ve casusluk motifleri gösterilmelidir ki bu faaliyetlere karşı çözüm önerileri de geliştirilebilsin Dolayısıyla temel problemin haricinde “istihbarat üretiminde casusluğun yeri nedir?” ve “kişileri casusluğa iten etmenlerin nelerdir?” alt problem cümlelerine de cevap aramıştır. Bu bağlamda çalışmada nitel veri analizi yöntemi kullanılarak makale, kitap, rapor, ders planları, tez, mülakat metni gibi dokümanlar incelenmiştir. Elde edilen veriler baz alınarak istihbarat teşkilatları bünyesinde bir İç Güvenlik Birimi (İGB) kurulmasını önermektedir. Bu önerisinin güçlü ve zayıf yanlarını görebilmek içinse GZFT Analizi yöntemini kullanmış ve 8 güçlü yön, 8 zayıf yön, 3 fırsat ve 3 adette tehdit tespit edilmiştir. Zayıf yönlerinin süreç içerisinde iyileşip iyileşemeyeceğini tartışmış, tehditler hakkında ise çözüm önerilerini belirtmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İstihbarat
• Casus
• İç Güvenlik
• GZFT Analizi

Spying The Spyers: A SWOT Analysis on the Creation of Internal Security Unit in Intelligence Agencies

Öz

One of the biggest problems for intelligence agencies is undoubtedly the betrayal of their own personnel. The study examined the problem of what could happen if a unit whose only duty was to catch spies within the organization was established. The place of espionage in intelligence production should be determined and espionage motives should be shown so that solution proposals can be developed against these activities. Therefore, in addition to the main problem, the sub-problem sentences of “what is the place of espionage in intelligence production?” and “what are the factors that push people to espionage?” were also sought. In this context, the study examined documents such as articles, books, reports, lesson plans, theses, and interview texts using the qualitative data analysis method. Based on the obtained data, it proposes the establishment of an Internal Security Unit (IGB) within the intelligence agencies.

Anahtar Kelimeler

• Intelligence
• Spy
• Internal Security
• SWOT Analysis

Kaynakça

1. Akar, A. (2024). Casuslar: Derin Savaşın Sıra Dışı Neferleri (3. Baskı), Profil Kitap.
2. Atasoy, S. (2023). Kusursuz Casus Yoktur: Nazilerin Seks Ajanları ve Başka Casus Öyküleri, Doğan Kitap.
3. Charney, D. L., Irvin, J.A. ve M.D. (2016). The Psychology of Espionage. The Intelligencer Journal of U.S. Intelligence Studies, 22(I), 71-77.
4. Crumpton, H. A. (2022). İstihbarat Sanatı: CIA Gizli Servisi’nde Geçen Bir Ömürden Çıkarılan Dersler, Kronik Yayınları.
5. Çelik, Ö. F. (2022). Hibrit Savaş ve İstihbarat, Kamer Yayınları.
6. Airs, K. (2022). As Australia’s top spies warn foreign agents are using Tinder to woo their prey, Kevin Airs tells how a Russian “honeytrap hostess” tried to seduce him – and the telltale signs Aussies should watch for. Daily Mail, https://www.dailymail.co.uk/news/article-10500783/ASIO-honeytrap-warning-Australian-editor-targeted-Russian-spy.html
7. Darıcılı, A. B. (2023). İstihbarat 101, Dora Yayıncılık.
8. Darıcılı, A. B. (2024). İstihbarat Operasyonları, Kronik Yayınları.

9. DNI,gov. (2002). Espionage Against the United States by American Citizens 1947-2001, (Technical Report, 02-05).
10. Friedman, G. (2005). The Importance of the Plame Affair, Stratfor: Geopolitical Strategic Report. https://www.realclearpolitics.com/Commentary/com-10_21_05_GF.html
11. Garrett, M. G. (2018, October 31). “China’s 5 Steps for Recruiting Spies”, Wired, https://www.wired.com/story/china-spy-recruitment-us/
12. Green, J. J. (2019). The Fog of Espionage, Part 1: Millions of spies target the US, creating unprecedented, existential threat, https://wtop.com/j-j-green-national/2019/09/the-fog-of-espionage-part-1-an-existential-threat/
13. Grimes, S. (1998). Interview With Sandy Grimes, National Security Archive of USA, https://nsarchive2.gwu.edu//coldwar/interviews/episode-21/grimes1.html
14. Hayden, M. (1999), The Insider Threat to U.S. Government Information Systems. National Security Agency.
15. Head of Iranian unit countering Mossad was Israeli agent, says ex-president Ahmadinejad. (2024). The Times of Israel, https://www.timesofisrael.com/head-of-iranian-unit-countering-mossad-was-israeli-agent-says-ex-president-ahmadinejad/
16. Herbig, K. L. (2017). The Expanding Spectrum of Espionage by Americans, 1947 – 2015, PERSEREC Teknik Raporu, ABD.
17. İran İstihbarat Bakanlığı. (2017). “Farkındalık ve Uyarılar: Casus Motifleri”, 16.09.2017, http://www.vaja.ir/Portal/home/?news
18. Kont, M., Pihelgas, M., Wojtkowiak, J., Trinberg, L., & Osula, A.-M. (2015). Insider Threat Detection Study. NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence.
19. Luckey, D., Stebbins, D., Orrie, R., Rebhan, E., Bhatt, S. D., & Beaghley, S. (2019). Assessing continuous evaluation approaches for insider threats: How can the security posture of the U.S. departments and agencies be improved? RAND Corporation.
20. MİT'çi, oğlu için CIA casusu oldu. (2013). Habertürk, https://www.haberturk.com/gundem/haber/814865-mitci-oglu-icin-cia-casusu-oldu
21. Olson, J. M. (2021). Casusu Yakalamak: Karşı İstihbarat Sanatı, Yeditepe Yayınları.
22. Ökte, E. Z. (1988). Millî Mücadele Döneminde Propaganda Hizmetlerinin Örgütlenmesi, Türk Ordusunda (P) Teşkilatı, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, (42), 20-25.
23. Päällysaho, S. ve Kuusisto, J. (2011). Informal Ways to Protect Intellectual Property (IP) in KIBS Business. Innovation: Management, Policy & Practice, 13(1), 62-76.
24. Pehlivanlı, H. (1992). Kurtuluş Savaşı İstihbaratında Askeri Polis Teşkilatı, Genelkurmay Basımevi.
25. Post, J. M. (1975). The Anatomy of Treason, Studies in Intelligence, 12(2), 35-37.
26. Prunckun, H. (2019). Counterintelligence theory and practice (Second edition). Rowman & Littlefield.
27. Royden, B. G. (2007). “Tolkachev, A Worthy Successor to Penkovsky-An Exceptional Espionage Operation”, CIA, https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence /csipublications/csi-studies/studies/vol47no3/article02.html
28. Şahin, M. Y. (2013), Karşı İstihbaratta İnsan Boyutunun İrdelenmesi: Gafil Muhbirlik Örneği, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul: Harp Akademileri Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı.
29. TDK Sözlüğü. (2025). “Casus”, https://sozluk.gov.tr/
30. Tekek, M. M. (2020). Casusluk Faaliyetlerinde Motiflerin İncelenmesi: İran İslam Cumhuriyeti Örneği (1979-2019). Ortadoğu Etütleri Dergisi, 12(1), 238-273
31. Tekek, M. M., (2021). Açıklığa Kavuşturulmuş Casusluk Vakaları Üzerinden Casusların Güdülerinin İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi) Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü Güvenlik Stratejileri ve Yönetim Anabilim Dalı.
32. Temur, F. (2014). Cambridge Beşlisi: 20. Asrın Casusluk Şebekesi, Hitabevi Yayınları.
33. Wallace, R. ve Melton, H. K. (2014). Casusluk: CIA Kendini Anlatıyor (2. Baskı), NTV Yayınları.
34. Wilder, U. M. (2017). Why Spy?. Studies in Intelligence, 61(2), 19-36.
35. Yener, S. (2020). İnsan İstihbaratında Psikolojinin Rolü ve Önemi. (Yüksek Lisan Tezi.) Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü Güvenlik Stratejileri ve Yönetim Anabilim Dalı.
36. Yılmaz, S. (2018). Temel İstihbarat, Kripto Yayınları.
37. Yılmaz, S., Asker, A. ve Canikoğlu, E. (2022). Rus İstihbaratı, Kamer Yayınları.
38. Zegart, A. B. (2025). Casuslar, Yalanlar ve Algoritmalar: Amerikan İstihbaratının Tarihi ve Geleceği, Yeditepe Yayınları.