Transdinyester Sorunu: Doğu Avrupa’da Yeni Jeopolitik Fay Hattı mı?

Öz

Makalenin amacı, Transdinyester sorununun Doğu Avrupa’daki jeopolitik gelişmelere etkisini ayrıntılı bir şekilde analiz etmektir. Bu bağlamda Transdinyester sorununun tarihsel ve güncel yönleri değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Makalede tarihsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Transdinyester sorunu jeopolitik etkenler bağlamında çerçevelendirilmiştir. Soruna taraf olan ve muhtelif düzeyde soruna angaje olan aktörlerin tutumları ve argümanları mukayeseli bir şekilde karşılaştırılmıştır. Transdinyester sorunu Post-Sovyet coğrafyadaki “donmuş çatışmalara” tipik bir örnek teşkil etmektedir. Bu çerçevede Transdinyester sorunu Doğu Avrupa’daki jeopolitik fay hatlarını derinden etkileyecek bir potansiyele sahiptir. Rusya-Ukrayna savaşı, Transdinyester sorununa yeni bir boyut kazandırmıştır. Savaşın ilk yılında Rusya’nın Transdinyester’de yeni bir cephe açması gündeme gelmiştir. Daha sonraki süreçte ise Ukrayna’nın Rusya’yı zor durumda bırakmak için Transdinyester’e saldırma ihtimali belirmiştir. 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren Rusya’nın Ukrayna üzerinden gaz geçişini durdurması, bölgede geniş ölçekli enerji krizinin oluşmasına neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Avrupa Birliği
• Moldova
• Rusya
• Transdinyester
• Ukrayna

The Transnistrian Conflict: A New Geopolitical Fault Line in Eastern Europe?

Öz

The purpose of this article is to analyze in detail the impact of the Transnistria issue on geopolitical developments in Eastern Europe. In this context, the historical and current aspects of the Transnistria issue have been evaluated. The article employs a historical analysis method. The Transnistria issue has been framed within the context of geopolitical factors. The attitudes and arguments of the actors involved in the conflict and engaged in the issue at various levels have been compared in a comparative manner. The Transnistria conflict is a typical example of “frozen conflicts” in the post-Soviet geography. In this context, the Transnistria conflict has the potential to deeply affect the geopolitical fault lines in Eastern Europe. The Russia-Ukraine war has added a new dimension to the Transnistria issue. In the first year of the war, Russia’s opening of a new front in Transnistria came to the fore. In the subsequent process, the possibility of Ukraine attacking Transnistria to put Russia in a difficult position emerged. Russia’s suspension of gas transit through Ukraine as of January 1, 2025, has caused a large-scale energy crisis in the region.

Anahtar Kelimeler

• European Union
• Moldova
• Russia
• Transnistria
• Ukraine

Kaynakça

1. Astakhova, S. (2014). Politicheskaya situatsiya vokrug Pridnestroviya, Rossiya i noviye gosudarstva Evraziyii. 2, 77-83.
2. Babilunga, N. (2007). Pridnestrovskaya Moldovskaya Respublika: priznannaya istorigrafiya nepriznannogo gosudarstvo, https://ndlsearch.ndl.go.jp/en/books/R000000004-I9293987.
3. Barahvostov, P. (2017). İnstrumenty politiki Evropeyskogo Soyuza v otnosheniyii stran “Vostochnogo Partnerstvo” (Na primere Moldovy), Vestnik Moskovskogo Universiteta, 1, 139-165.
4. Basiul, V. (2016). 2003: proval “Plana Kozaka”, Radio Europa Libera Moldova, https://moldova.europalibera.org/a/27935462.html.
5. Bezypalko, U. (2022). Mej dvuh ogney Mogut li Belarusy i Pridnestroviya vstupity v voynu protiv Ukrayini, RBK-Ukrayina, https://www.rbc.ua/rus/news/mezh-dvuh-ogney-mogut-belarus-pridnestrove-1647271070.html.
6. Botsan, İ. (2001). Politicheskoye razvitiye Respubliki Moldova za desyaty let nezavisimosty, Moldoscopie, 2(16), 21-38.
7. Brajalovich, F.L., Klyucnikov, M.İ. ve Turov, N.L (2016). Rossiyskaya mirotvorcheskaya operatsiya v Pridnestroviye: proshloye i nastoyasshee, Vestnik Permskogo Universiteta. 2, 138-155.
8. Chinn, J. (1994). The Politics of Language in Moldova, Demokratizatsiya. 2(2), 309–315.

9. David, M. (2014). EU–Russia Relations: Effects of the 2014 Ukraine Crisis. Russian Analytical Digest, 158, 5-9.
10. Devyatkov, A. (2010). “Memorandum Kozaka” v istoriyii Pridnestrovskogo uregulirovaniya, İzvestiya Altayskogo Gosudarstvennogo Universiteta, 4, 52-57.
11. Dyakonu, V. (2008). Pridnestrovskiy konflikt: zamorojenniy, no razreshimiy, Chentralnaya Aziya i Kavkaz (Spetsalniy vipusk), 370-380.
12. Edström, H. ve Gyllensporre, D. (2024). Coalition of the opting – Part 2: Counterfactually assessing the theory on the GUAM-cooperation, Comparative Strategy, 6(43), 685-701.
13. Foster, S. D. (2024). “Pridnestrovie for Peace”: Accounting for Transnistrian Divergence from the Russian Position vis-à-vis the Russo-Ukrainian War, Peace Review, 36(1), 115-129.
14. Furman, D. ve Batog, K. (2007). Moldova: Moldovany ili Ruminy? (Vlyaniye osobennostey natsiyonalnogo soznaniya moldovan na politicheskoye razvitiye Respubliki Moldova), Sovremennaya Evropa, 3, 40-56.
15. Gamova, S. (2014). Pridnestroviye stremitsya v Novorossiyu, Nezavisimaya gazeta, https://www.ng.ru/cis/2014-05-12/1_pridnestrovie.html.
16. Gushin, A. ve Markedonov,, S. (2016). Pridnestroviye: dilemmy mirnogo uregulirovaniya, Rossiyskiy Sovet po Mejdunarodnyim Delam Analiticheskaya zapiska, 1, 3-11.
17. Haritonova, N. İ. (2008). Pridnestroviye: voyna i peremiriye (1990-1992 gg). Noviy İstoricheskiy Vestnik, 1(17), 187-197.
18. Hejtmankova, R., Herman, V. C. ve Csaszi, L. (2025). Three Eastern Partnership Neighbours: Ukraine, Moldova and Belarus, Fact Sheets on the European Union, European Parliament, 1-21.
19. International Crisis Group. (2004). Moldova: regionalniye napryajhenniye otnosheniya v Pridnestroviye, Kişinev/Brüksel: doklad 157, 1-38.
20. İnterfax. (2017). Dodon posle vstrechi s glavoy Pridnestroviya zayavil o gotovnosti storon k kompromissam, https://www.interfax.ru/world/544106.
21. İnterfax. (2025). Moldaviya predostavit Pridnestroviyu 3 mln kubmetrov gaza v dolg, https://www.interfax.ru/world/1004899.
22. Kalinina-Pohl, M., Lazarev, A., Pomper, M., Moore, G. ve Kendall, E. (2023). History of the Transdniestria Conflict, James Martin Center for Nonproliferation Studies (CNS), 7-12.
23. Kava, O. S. (2004). Prichini viniknennaya Pridnistrovsykogo konfliktu naprikintsi 80-x rokiv XX stolittya, Mapsterium İstorichni Studiyii, 17, 74-80.
24. King, C. (2009). Yazkykovaya politika Moldavskoy Sovetskoy Sotsiyalitcheskoy Respublike, A.L. Pogoreliskiy (Ed.), Moldaviya Nauchniye tetrady Insituta Vostochnoy Evropy, Moskova: Territoriya Budushego.
25. Kolosov, V. ve Zayts, D. (2021). Moldova i Pridnestroviye: natsionalnoye stroyitelstvo, territoriyalniye identichnosty, perspektivy razresheniya konflikta, Vestnik Evraziyii, 1, 88-122.
26. Košir, J. (2022). The Perspectives of Transnistria in the light of Russian inavasion on Ukraine, European Journal of Geopolitics, 10, 48-74.
27. Makarkin, A. (2005). Plan Yushenko i plan Kozaka, Ria Novosti, https://ria.ru/20050615/40526451.html.
28. Malishev, D.V. (2013). Pridnestrovskiy konflikt: traeaktoriya razvitiya, Vestnik Moskovskogo Universiteta, 1, 106-126.
29. Markedonov, S. (2019). Ukrayinskiy krizis: vozdeystviye na postsovetskiye konflikty, Postsovetskiye issledovaniya, 2(2): 951-962.
30. Muhamatulin, T. (2014). Yazky dovel do PMR, Gazeta.Ru, https://www.gazeta.ru/science/2014/09/01_a_6198553.shtml?updated.
31. Nechaeva-Yuriychuk, N. (2010a). Osobennosty formirovaniya Moldavskoy gosudarstvennosty posle obreteniya nezavisimosty, Rusin, 4(22),136-144.
32. Nechaeva-Yuriychuk, N. (2011b). Pridnestrovskiy konflikt: prichini i vozmojhniye puty resheniya, Nauchni Trudove na Rusenskiy Universitet, 50, 63-68.
33. Noi Md. (2022). Vadim Krasnoselsky o situatsyii v Ukrayine: “Dlya menya eto lichnaya tragediya”, https://noi.md/ru/pridnestrovie/vadim-krasnoseliskij-o-situacii-v-ukraine-dlya-menya-jeto-lichnaya-tragediya.
34. Orlov, A. (2025). Holodynoye Pridnestroviye mesyats spustya, Vedomosty, https://www.vedomosti.ru/society/articles/2025/02/02/1088279-holodnoe-pridnestrove.
35. Politru. (2006). Memorandum ob osnovah normalizatsyii otnosheniy mejhdu Respublikoy Moldova i Pridnestroviyem. Arxiv, https://polit.ru/articles/arkhiv-proektov/memorandum-ob-osnovakh-normalizatsii-otnosheniy-mezhdu-respublikoy-moldova-i-pridnestrovem-2006-03-23/.
36. Rastoltsev, S. (2022). Pridnestrovskoye uregulirovaniye v kontekste geopoliticheskoy konfrontatsyii, Rossiya i noviye gosudarstva Evraziyii, 3(56), 133-148.
37. RBK. (2025). Pochemu energokrizis v Pridnestroviye priobratayet vse bolshiy mashtab, https://www.rbc.ru/politics/09/01/2025/677fe22a9a79470a6ebb2dbb.
38. Remler, P. (2013). Negotiation Gone Bad: Russia, Germany, and Crossed Communications, Carnegie Endowment for International Peace, https://carnegieendowment.org/research/2013/08/negotiation-gone-bad-russia-germany-and-crossed-communications?lang=en¢er=europe.
39. Riasanovsky, N. V. ve Steinberg, M. D. (2016). Rusya Tarihi, Çev. Figen Dereli. İstanbul: İnkılap Yayınları.
40. Romaliyskaya, İ. (2024). Budet li voyna v Moldove? Kak vliyaniye Rossiyii Pridnestroviye i Gagauziyii vtyagivayet stranu v konflikt. Nastoyashee vremya, https://www.currenttime.tv/a/budet-li-voyna-v-moldove-kak-vliyanie-rossii-v-pridnestrove-i-gagauzii-vtyagivaet-stranu-v-konflikt/33197524.html.
41. Rumer, E. (2017). Moldova Between Russia And The West: A Delicate Balance, Carnegie Endowment for International Peace, https://carnegieendowment.org/research/2017/05/moldova-between-russia-and-the-west-a-delicate-balance?lang=en.
42. Shanigin, İ. (2023). Memorandum Kozaka: kak Moldova upustila shans uregulirovaniya konflikta v Pridnestroviyem. Eurasia Expert, https://eurasia.expert/memorandum-kozaka-kak-moldova-upustila-shans-uregulirovaniya-konflikta-s-pridnestrovem/.
43. Solovyev, V. (2025). Pridnestroviye podogrevayut holodom. Kak energokrizis v nepriznannoy respublike sozdal problemy Rossiyii. Carnegie Endowment for International Peace, https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2025/01/moldova-gas-crisis-solution?lang=ru.
44. Sterkul, N. (2021). Osnovniye napravleniya evolutsyii otnosheniiy Respubliki Moldova i Evropeyskogo Soyuza v kontekste Vostochnogo Partnerstva. Moldoscopie, 4(95), 20-35.
45. Strana ua. (2025). Pridnestrovskiy gambit. Mojhet li privesti k voyne energokrizis v Moldove?, https://strana.best/news/477756-kakovy-vozmozhnye-posledstvija-enerheticheskoho-krizisa-v-moldove.html.
46. Tsukanova, O. (2010). Roly Rossiyii v prochesse uregulirovaniya Moldovo-Pridnestrovskogo konflikta, Probely v rossiyskom zakonodatelstvo, 4, 294-297.
47. Tsvyatkov, N. (2012). Sovetskaya “perestroyka” glazami Moldavskih Prezidentov. Moldoscopie, 3(58), 129-136.
48. Ukaz Prezidenta Ukraїni No 555. (2015). Ofitsyne internet-predstavnitstvo, https://www.president.gov.ua/documents/5552015-19443.
49. Ushurelu, O. (2020). Noviye perspektivy programmy “Vostochnogo Partnerstvo” v Respublike Moldova. Postsovetskiy materik, 2(26), 86-95.
50. Yazykova, A. (2016). Evropeyskoye pogranichye: Respublika Moldova mejhdu Evropoy i Rossiey. Sovremennya Evropa, 4, 34-46.