TÜRK EFSANELERİNDE YİYECEK VE İÇECEKLER

Efsaneler toplumdan topluma zamandan zamana bağlı olarak, bazı değişikliklerle nesilden nesile aktarılan genellikle sözlü geleneğe ait halk anlatılarıdır. Bu çalışmanın amacı efsane kavramı üzerinde durarak efsanelerde yer alan yiyecek ve içecekleri tespit etmek, yiyecek ve içecekleri Türk kültürü açısından değerlendirip yorumlamaktır. Araştırma nitel araştırma özelliği göstermektedir ve doküman incelemesi tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Demir’in (2013) "Türk Efsaneleri", Helimoğlu Yavuz’un (2013) "Diyarbakır Efsaneleri", Sakaoğlu’nun (1976) "101 Anadolu Efsanesi" ve yine Sakaoğlu’nun (2003) "101 Türk Efsanesi" adlı eserleri çalışmanın materyalini oluşturmaktadır. Araştırma verileri belgesel tarama ile toplanmıştır. Rakamlarla kodlama yapılarak veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Veriler önce yiyecek-içecek olarak ayrı bir sınıflamaya tabi tutulmuş, sonrasında ise yiyecekler farklı kategorilerde ele alınmıştır. Veriler bunlar üzerinden betimlenerek yorumlanmıştır. Çalışma kapsamında toplanan veriler betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda yaklaşık 1246 efsaneden elde edilen bulgulara göre efsanelerde en fazla geçen içeceğin 693 kullanım sıklığıyla su, yiyeceğin de 142 kullanım sıklığıyla ekmek olduğu gözlenmiştir. Efsanelerde ekmeğin ve suyun temel anlamda kullanılmasının yanında; ekmeğin nimet, suyun da kutsal ve şifalı olduğuna değinilmiştir. Bundan hareketle Türklerde yemek kültürünün birçok alanda olduğu gibi efsanelerde de etkisini gösterdiği sonucuna varmak mümkündür.