Türkiye’de Seçilmiş Büyükşehir Belediyelerinin 2020-2024 Stratejik Planlarında Akıllı Kent Temalarına İlişkin Anahtar Kelime Frekanslarının Geçiş Sıklığı Analizi

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 50 - 76, 31.12.2025

Büşra Aydın

Öz

Özet
Bu çalışma, hızla artan kentleşme ve sürdürülebilir kent yönetimi ihtiyacına yanıt olarak geliştirilen “akıllı kent” yaklaşımını Türkiye özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 30 büyükşehir belediyesi statüsüne sahip belediyeler arasından seçilen 12 büyükşehir belediyelerinin (İzmir, Ankara, İstanbul, Antalya, Muğla, Balıkesir, Bursa, Gaziantep, Sakarya, Eskişehir, Samsun ve Kayseri) 2020-2024 stratejik planlarında yer alan akıllı kent temalarını sistematik olarak analiz ederek belediyelerin stratejik yaklaşımlarını karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirmektedir. Çalışma, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen belediyelerin stratejik planlarının doküman incelemesi yoluyla yürütülmüş; Akıllı Vatandaş, Akıllı Yönetişim, Akıllı Ekonomi, Akıllı Hareketlilik, Akıllı Çevre ve Akıllı Yaşam bileşenleri temelinde anahtar kelime frekansları nitel içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel problemi, akıllı kent yaklaşımının farklı sosyo-ekonomik, kurumsal ve finansal yapılara sahip şehirlerde eşit düzeyde uygulanabilir olup olmadığı ve bu stratejilerin sürdürülebilirlik, yönetişim ve toplumsal katılım açısından etkisidir. Bulgular, belediyelerin akıllı kent stratejilerini sosyal hizmetler, katılım ve yaşam kalitesi ekseninde yoğunlaştırdığını, teknoloji odaklı uygulamaların ise çoğunlukla altyapı ve veri yönetimi ile sınırlı kaldığını göstermektedir. Akıllı vatandaş ve akıllı yönetişim bileşenleri stratejik planlarda en sık vurgulanan temalar olurken; akıllı çevre ve akıllı yaşam boyutlarının uygulanabilirliği belediyelerin mali ve kurumsal kapasitesine bağlıdır. Sonuç olarak çalışma, Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin akıllı kent uygulamalarındaki güçlü ve zayıf yönleri ortaya koymakta; yönetişim ve politika geliştirme süreçlerinde bütünleşik bir yaklaşımın önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Akıllı Kent, Büyükşehir Belediyeleri, Stratejik Plan, Karşılaştırmalı Analiz

Anahtar Kelimeler

Akıllı Kent , Büyükşehir Belediyesi , Karşılaştırmalı Analiz , Stratejik Plan

Etik Beyan

-Makalede etik kurulu izni ve/veya yasal/özel izin alınmasını gerektiren bir durum yoktur. -Bu makalede bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uyulmuştur. Aksinin tespit edilmesi halinde her türlü yasal yaptırımı kabul edeceğimi beyan ederim. -Bu makale Turnitin tarafından kontrol edilmiştir.

Frequency Analysis of Keyword Frequencies Related to Smart City Themes in the 2020-2024 Strategic Plans of Selected Metropolitan Municipalities in Turkey

Öz

Abstract
This study aims to examine the "smart city" approach, developed in response to rapidly increasing urbanization and the need for sustainable urban management, specifically in Turkey. The study systematically analyzes the smart city themes included in the 2020-2024 strategic plans of 12 metropolitan municipalities (Izmir, Ankara, Istanbul, Antalya, Mugla, Balikesir, Bursa, Gaziantep, Sakarya, Eskisehir, Samsun, and Kayseri) selected from among 30 metropolitan municipalities, and evaluates their strategic approaches from a comparative perspective. The study was conducted through a document review of the strategic plans of the selected municipalities using a purposive sampling method; keyword frequencies based on the components of Smart Citizen, Smart Governance, Smart Economy, Smart Mobility, Smart Environment, and Smart Life were evaluated using qualitative content analysis. The main problem of the study is whether the smart city approach is equally applicable in cities with different socio-economic, institutional, and financial structures, and what is the impact of these strategies on sustainability, governance, and social participation. The findings show that municipalities focus their smart city strategies on social services, participation, and quality of life, while technology-focused applications are mostly limited to infrastructure and data management. While smart citizen and smart governance components are the most frequently emphasized themes in strategic plans, the feasibility of smart environment and smart living dimensions depends on the financial and institutional capacity of the municipalities. In conclusion, the study reveals the strengths and weaknesses of smart city applications in metropolitan municipalities in Turkey and emphasizes the importance of an integrated approach in governance and policy development processes.
Keywords: Smart City, Metropolitan Municipalities, Strategic Plan, Comparative Analysis

Anahtar Kelimeler

Smart City , Metropolitan Municipalities , Strategic Plan , Comparative Analysis

Etik Beyan

-The article does not require ethics committee approval and/or legal/special permission. -This article complies with scientific research and publication ethics rules. - This article was checked by Turnitin.

Kaynakça

• Akdamar, E. (2017). Akıllı Kent İdealine Ulaşmada Büyük Verinin Rolü. Kent Akademisi, 10(30), 200-215.
• Albino, V., Berardi, U., & Dangelico, R. M. (2015). Smart Cities: Definitions, dimensions, performance, and initiatives. Journal of Urban Technology, 22(1), 3–21. https://doi.org/10.1080/10630732.2014.942092
• Ansoff, H. I. (1988). The New Corporate Strategy-Hardcover.
• Balıkesir Büyükşehir Belediyesi. (2020). Balıkesir Büyükşehir Belediyesi 2020-2024 Stratejik Planı. https://balikesir.bel.tr/Dosyalar/DosyaListe/AF_btr_DosyaListeDetay_file_Dosya_2cfd84f2-39bd-4904-8d94-96c102f6bfb4/balikesir_buyuksehir_belediyesi_2020-2024_stratejik_plani.pdf Erişim Tarihi: 05.12. 2025.
• Bilici Z. ve Babahanoğlu V. (2018). Akıllı Kent Uygulamaları ve Konya Örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 9(2), 124-139.
• Bozeman, B., & Straussman, J. D. (1990). Public management strategies: Guidelines for managerial effectiveness. Jossey-Bass.
• Bulut A. ve Adıgüzel Ş. (2023). Akıllı Kent Yaklaşımı ve Büyükşehir Belediyelerinde Uygulama İmkanları: Gaziantep ve Hatay Büyükşehir Belediyeleri Örnekleri. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 6(2), 196-218.
• Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 Stratejik Planı. https://www.bursa.bel.tr/dosyalar/yayinlar/191011104504_0.0.0.BBB-2020-2024-Stratejik-Plani.pdf Erişim Tarihi: 05.12. 2025.
• Calderoni, L., Maio, D., & Palmieri, P. (2012). Location-aware Mobile Services for a Smart City: Design, Implementation and Deployment. Journal of theoretical and applied electronic commerce research, 7(3), 74-87. https://doi.org/10.4067/S0718-18762012000300008
• Caragliu, A., Del Bo, C., & Nijkamp, P. (2009). Smart cities in Europe. 3rd Central European Conference in Regional Science, 45-59. https://doi.org/10.1080/10630732.2011.601117
• Caragliu, A., Del Bo, C., & Nijkamp, P. (2011). Smart Cities in Europe. Journal of Urban Technology, 18(2), 65-82. https://doi.org/10.1080/10630732.2011.601117
• Cretu LG. (2012). Smart Cities Design using Event-driven Paradigm and Semantic Web. Informatica Economică, 16(4), 57-67.
• Çevik, H. H. (2001a). Türkiye’de Kamu Yönetimi Sorunları. Seçkin Yayınları.
• Çevik, H. H. (2001b). Organizasyonlarda stratejik yönetim. In S. Güney (Ed.), Yönetim ve organizasyon (pp. 309-321). Nobel Yayıncılık.
• Çoban, H. (1996). Bilgi Toplumuna Planlı Geçiş: Bilgi Toplumuna Geçmek için Stratejik Planlama ve Yönetim Bilgi Sistemi Uygulanması. Devlet Planlama Teşkilatı.
• Deakin, M., & Reid, A. (2018). Akıllı şehirler: Şehir bölgelerinin enerji verimliliği yüksek, düşük karbonlu bölgeler olarak sürdürülebilirliğinin şebekeye bağlanması. Temiz Üretim Dergisi, 173, 39-48. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.054
• Dinçer, Ö. (1998). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikası (5. baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Doruk, B. (2022). Teknoloji ile Bütünleşen Şehirlerde Akıllı Şehir Yönetiminin Analizi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Drucker, P. (1999). 21. Yüzyıl İçin Yönetim Tartışmaları. (Çev: İ.Bahçıvangil) İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
• Durna, U., & Eren, V. (2002). Kamu Sektöründe Stratejik Yönetim. Amme İdaresi Dergisi, 35(1), 55-75.
• Elvan L. (2017). Akıllı Şehirler ve Dünya Şehirlerinin Geleceği. İTÜ Vakfı Dergisi, İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı Yayını, 77, 6-9.
• Eren, E. (2000). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikası (Genişletilmiş 5. baskı). Beta Basım Yayım.
• Erkut, H., Akgüç, Ö., Pamuk, G., Ülengin, B., Ülengin, F., Alpay, Y., & Koşma, H. (1997). Stratejik yönetim ve senaryo tekniği. İrfan Yayınevi. (pp. 13-29). İstanbul: İrfan Yayımcılık.
• Eskişehir Büyükşehir Belediyesi. (2023). 2020-2024 Stratejik Plan (güncellenmiş versiyon). https://www.eskisehir.bel.tr/dosyalar/stratejik_plan/2020G.pdf Erişim Tarihi: 27.10.2025.
• Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 Stratejik Plan. https://eski.gaziantep.bel.tr/uploads/2020/07/2020-2024-stratejik-plan.pdf Erişim Tarihi: 05.12.2025.
• Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., Pichler-Milanović, N., & Meijers, E. (2007). Smart cities: Ranking of European medium-sized cities. Vienna University of Technology, Research Report, October, 13-18.
• Giffinger R. ve Gudrun H. (2010). Smart cities ranking: An effective instrument for the positioning of the cities? ACE: Architecture, City and Environment, (12), 7-26.
• Giffinger, R., & Haindlmaier, G. (2010). Smart cities ranking: An effective instrument for the positioning of cities? Architecture, City and Environment (ACE), 4(12), 7–25.
• Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., Pichler-Milanović, N., & Meijers, E. (2007). Smart cities: Ranking of European medium-sized cities. Vienna University of Technology, Centre of Regional Science (SRF). https://www.smart-cities.eu/download/smart_cities_final_report.pdf Erişim Tarihi: 06.12.2025.
• Gül, A. ve Atak Çobanoğlu, Ş. (2017). Avrupa’da Akıllı Kent Uygulamalarının Değerlendirilmesi ve Çanakkale’nin Akıllı Kente Dönüşümünün Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(15), 1543-1565.
• Güler T. ve Canbaz Akça K. (2022). Yapısal ve İşlevsel Boyutlarıyla Türk Kamu Yönetiminde İnovasyon. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
• Hax, A. C., & Majluf, N. S. (1996). The Strategy Concepts and Process: A Pragmatic Approach. Prentice-Hall. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2019). 2020-2024 Stratejik Planı. https://uploads.ibb.istanbul/uploads/ibb_stratejik_plan_2020_2024_17fb807616.pdf Erişim Tarihi: 28.10.2025.
• İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 Stratejik Planı. https://www.izmir.bel.tr/CKYuklenen/Dokumanlar_2020/Stratejik%20Plan2024.pdf Erişim Tarihi: 27.10.2025
• James, N. (2023). Kentleşme ve Çevresel Sürdürülebilirlik Üzerindeki Etkisi. Uygulamalı Coğrafya Çalışmaları Dergisi, 3(1), 54-66. https://doi.org/10.47941/jags.1624
• Kayseri Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 Stratejik Planı http://www.sp.gov.tr/upload/xspstratejikplan/files/sls36+kbb_stratejik_plan_2020_2024.pdf Erişim Tarihi: 05.12.2025
• Komninos, N., & Mora, L. (2018). Exploring the big picture of smart city research. Scienze Regionali, 17(1), 15-38. Società editrice il Mulino.
• Komninos, N. (2006). The architecture of intelligent cities: Integrating human, collective and artificial intelligence to enhance knowledge and innovation. In 2nd IET International Conference on Intelligent Environments (IE 06) (Vol. 1, pp. 13-20). IET.
• Köseoğlu, Ö., & Demirci, Y. (2018). Akıllı Şehirler ve Yerel Sorunların Çözümünde Yenilikçi Teknolojilerin Kullanımı. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 4(2), 40-57.
• Laleoğlu B. (2021). Akıllı Şehirler, Değişen Şehir Yönetimi ve Türkiye. Ankara: SETA Yayınları.
• Lombardi P., Giordano S., Farouh H. ve Yousef W. (2012). Modelling the smart city performance. Innovation: The European Journal of Social Science Research, 25(2), 137-149. https://doi.org/10.1080/13511610.2012.660325
• Marsal-Llacuna, M.-L., Colomer-Llinàs, J., & Meléndez-Frigola, J. (2015). Lessons in urban monitoring taken from sustainable and livable cities to better address the smart cities initiative. Technological Forecasting and Social Change, 90, 611-622.
• Mohanty, S. P., Choppali, U., & Kougianos, E. (2016). Everything you wanted to know about smart cities: The Internet of Things is the backbone. IEEE Consumer Electronics Magazine, 5(3), 60-70. https://doi.org/10.1109/MCE.2016.2556879
• Mora, L., Bolici, R., & Deakin, M. (2017). The first two decades of smart-city research: A bibliometric analysis. Journal of Urban Technology, 24(1), 3-27. https://doi.org/10.1080/10630732.2017.1285123
• Mora, L., Deakin, M., Reid, A., & Angelidou, M. (2018). How to overcome the dualism of smart city research: Proposed methodology and results of a pilot study. In Smart Cities and Innovative Urban Technologies (pp. 88–127). Routledge. https://doi.org/10.1080/10630732.2018.1525265
• Muğla Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 Stratejik Planı https://panel.mugla.bel.tr/uploads/sayfatr/mali_hizmetler/MBB%202020-2024%20STRATEJ%C4%B0K%20PLANI-Revizyon%20websitesi%2022.06.2021.pdf Erişim Tarihi: 28.10.2025.
• Nutt, P. C., & Backoff, R. W. (1993). Transforming public organizations with strategic management and strategic leadership. Journal of Management, 19(2), 299-347. https://doi.org/10.1016/0149-2063(93)90056-S
• OECD. (2023). Smart City Data Governance: Challenges and the Way Forward. OECD Urban Studies. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/smart-city-data-governance_e57ce301-en.html
• Örselli E. ve Akbay C. (2019). Teknoloji ve Kent Yaşamında Dönüşüm: Akıllı Kentler. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2(1), 228-241.
• Özgür, H. (2004). Kamu örgütlerinde stratejik yönetim. In M. Acar & H. Özgür (Ed.), Çağdaş kamu yönetimi – II (Bölüm 7). Nobel Yayın Dağıtım.
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research ve Evaluation Methods (3rd ed.). Sage Publications. https://doi.org/10.1177/1035719X0300300213
• Pettigrew, A. M. (2012). Context and action in the transformation of the firm. Journal of Management Studies, 11(2), 31-48. https://doi.org/10.1111/j.1467-6486.2012.01054.x
• Porter, M. E. (1996). What is strategy? Harvard Bufsiness Review, 74(6), 61-78.
• Poister, T. H., & Streib, G. (1999). Strategic management in the public sector: Concepts, models, and processes. Public Productivity & Management Review, 22(3), 308-325. https://doi.org/10.4324/9780429498411-19
• Ruhlandt, R. W. S. (2018). The governance of smart cities: A systematic literature review. Cities, 81, 1-23. https://doi.org/10.1016/j.cities.2018.02.014
• Sakarya Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 Stratejik Planı. https://www.sakarya.bel.tr/uploads/stratejik/Kki37LN1A5.pdf Erişim Tarihi: 05.12.2025.
• Samsun Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2020-2024 Stratejik Planı https://samsun.bel.tr/uploads/dokumanlar/44c1fda479266012f488a7cc8c45f1a95da.pdf Erişim Tarihi: 29.10.2025.
• Sharplin, A. (1985). Strategic Management. McGraw-Hill Book Company.
• Taşkıran, N. (1999). İşletme Stratejileri ve Politikaları (2. baskı). D.E.Ü. Yayın Birimi.
• T.C. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2019). 2020-2024 Stratejik Plan. https://s.ankara.bel.tr/files/2022/04/06/c2dd96f266679134a44d544972fd36dc.pdf Erişim Tarihi: 29.10.2025.
• T.C. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2019). 2020-2024 Stratejik Plan. https://www.antalya.bel.tr/Content/UserFiles/Files/Raporlar%2FStratejikPlan%2F2020-2024_Stratejik_Plan.pdf Erişim Tarihi: 28.10.2025.
• UN-Habitat. (2024). World Smart Cities Outlook 2024. United Nations Human Settlements Programme. https://unhabitat.org/sites/default/files/2024/12/un_smart_city_outlook.pdf?utm_source= Erişim Tarihi: 05.12.2025.
• Uzan, K. H. (2024). Akıllı Şehir ve Yönetişim Temalı Makaleler Üzerine Bibliyometrik Analiz. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(53), 938-960. https://doi.org/10.35408/comuybd.1398105
• Varol Ç. (2017). Sürdürülebilir Gelişmede Akıllı Kent Yaklaşımı: Ankara'daki Belediyelerin Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler, (1), 43-58.
• Yerel Yönetimlerin Akıllı Kent Adaptasyonu (2023). KOSKİ Genel Müdürlüğü, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı. https://www.koski.gov.tr/uploads/sunumlar/yerel-yonetimlerin-akilli-kent-adaptasyonu.pdf?utm_source= Erişim Tarihi: 05.12.2025.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, K. (2003). Kamu Kuruluşları İçin Stratejik Planlama Uygulaması. Sayıştay Dergisi(50-51), 67-86.
• Wilson, I. (1998). Strategic planning for the millennium: Resolving the dilemma. Long Range Planning, 31(4), 507-513. https://doi.org/10.1016/S0024-6301(98)80043-5 Erişim Tarihi: 06.12.2025.