A Bibliometric Analysis on Metaverse and Virtual Reality: Reflections on Businesses

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 3, 224 - 241, 30.12.2025

Mahmut Mutlu , İlknur Çevik Tekin

Öz

The metaverse, a multidimensional digital universe formed by the convergence of virtual and physical realities, is gaining increasing importance. Initially a science fiction element, this concept has now been integrated into many areas of socioeconomic life through the combination of technologies such as artificial intelligence, virtual and augmented reality, blockchain, and digital twins. Creating a wide range of impacts, from education and healthcare to commerce and social interaction, the metaverse has also become a strategic element for businesses. Through these technologies, businesses are delivering innovative customer experiences and transforming management and marketing approaches. Investments in this field have increased since 2020. Bibliometric analysis shows that academic research on the metaverse is gaining momentum, with countries like India and the US leading the field. The metaverse is considered a key technology that enhances the competitiveness of businesses during the digital transformation process.

Anahtar Kelimeler

metaverse , virtual reality , business

Metaverse ve Sanal Gerçeklik Üzerine Bibliyometrik Bir İnceleme: İşletmelere Yönelik Yansımalar

Öz

Metaverse, sanal ve fiziksel gerçekliklerin birleşimiyle oluşan çok boyutlu bir dijital evren olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Başlangıçta bir bilim kurgu unsuru olan bu kavram, günümüzde yapay zekâ, sanal ve artırılmış gerçeklik, blockchain ve dijital ikizler gibi teknolojilerin birleşimiyle sosyoekonomik yaşamın birçok alanına entegre edilmiştir. Eğitimden sağlığa, ticaretten sosyal etkileşime kadar geniş yelpazede etkiler yaratmakta olan metaverse, işletmeler için de stratejik bir unsur haline gelmiştir. İşletmeler, bu teknolojiler aracılığıyla yenilikçi müşteri deneyimleri sunmakta ve yönetim ile pazarlama anlayışlarını dönüştürmektedir. 2020 sonrası dönemde bu alandaki yatırımlar artış göstermiştir. Bibliyometrik analizler, metaverse üzerine yapılan akademik çalışmaların ivme kazandığını ve Hindistan, ABD gibi ülkelerin bu alanda öncü olduğunu göstermektedir. Metaverse, işletmelerin dijital dönüşüm sürecinde rekabet gücünü artıran önemli bir teknoloji olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

metaverse , sanal gerçeklik , işletme

Etik Beyan

bu hazırlanan bibliyometrik inceleme çalışması kapsamında etik kurulu iznine ihtiyaç bulunmamaktadır

Kaynakça

• Alkan, N., Tan, A., & Armutcu, B. (2023) Metaverse dünyasının tüketici satın alma davranışları açısından değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. In 6th Academic Studies Congress (pp. 136-143).
• Aydın, S., Nalbant, K. G., & Ozat, K. (2023). Dijitalleşen dünyada metaverse'in sanal marketlere getireceği deneyimler. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 130-147.
• Ball, M. (2021, Haziran 29). Framework for the Metaverse. MatthewBall VC. https://www.matthewball.vc/all/forwardtothemetaverseprimer
• Baidu metaverse app would take 6 years for a full launch, VP says. (2021, 26 Aralık). B2Broker. https://b2broker.com/tr/news/baidu-metaverse-app-would-take-6-years-for-a-full-launch-vp-says/ Bayraktar, E., & Kaleli, F. (2007). Sanal gerçeklik ve uygulama alanları. Akademik Bilişim, 1(6), 253-259.
• Bilsel, Ç. (2023). NFT uygulamaları ve sanat üretimi. Journal of Arts, 6(1), 1-8.
• Bostancı, M., & Uncu, G. (2022). Metaverse: Sanal mı gerçek mi? In Y. Adıgüzel & M. Bostancı (Eds.), Dijital İletişimi Anlamak-2 (ss.154-169). Palet Yayınları.
• Brown, P. (2021). Into the Metaverse. Wunderman Thompson Intelligence.
• Bulut, Ş. (2023). Metaverse ya da sanal gerçeklik kavramı ve sanatçı Refik Anadol’un çalışmaları. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 47(1), 69-76.
• Büyükbaykal, A. C. I., & Sönmezer, Z. (2022). Metaverse ile toplumsal yaşam arasındaki ilişki. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 139-148.
• Chylinski, M., Heller, J., Hilken, T., Keeling, D. I., Mahr, D., & de Ruyter, K. (2020). Augmented reality marketing: A technology-enabled approach to situated customer experience. Australasian Marketing Journal, 28(4), 374-384.
• Çelik, R. (2022). Metaverse nedir? Kavramsal değerlendirme ve genel bakış. Balkan & Near Eastern Journal of Social Sciences, 8(1), 67-74.
• Demir, Ç. (2022). Metaverse teknolojisinin otel sektörünün geleceğine etkileri üzerine bir inceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 542-555.
• Demir, M., & Tokgöz, E. (2022). Snow Crash’ten Meta’ya, Metaverse’ün kavramsal ve teknolojik gelişimi. İletişim ve medya alanında uluslararası araştırmalar IV, ss. 69-92. Eğitim Yayınevi.
• Díaz, J. E. M. (2020). Virtual world as a complement to hybrid and mobile learning. International Journal of Emerging Technologies in Learning, 15(22), 267-274.
• Dionisio, J. D. N., Burns, W. G., III & Gilbert, R. (2013). 3D Virtual worlds and the metaverse: Current status and future possibilities. ACM Computing Surveys, 45(3), 1-38.
• Far, S. B., & Rad, A. I. (2022). Applying digital twins in metaverse: User interface, security and privacy challenges. Journal of Metaverse, 2(1), 8-15.
• Ferhat, S. (2016). Dijital dünyanın gerçekliği, gerçek dünyanın sanallığı bir dijital medya ürünü olarak sanal gerçeklik. Trt Akademi, 1(2), 724-746.
• Garfield, E. (1972). Citation analysis as a tool in journal evaluation: Journals can be ranked by frequency and impact of citations for science policy studies. Science, 178(4060), 471-479.
• Go, S. Y., Jeong, H. G., Kim, J. I., & Sin, Y. T. (2021). Concept and developmental direction of metaverse. Korea Information Processing Society Review, 28, 7-16.
• Han, B., & Kim, G. J. (2021). AudienceMr: Extending the local space for large-scale audience with mixed reality for enhanced remote lecturer experience. Applied Sciences, 11(19), 9022.
• Kılınç, Ü. (2022). Samsung, 1 lira ödemeden NFT kazanabileceğiniz bir metaverse mağazası açtı. Webtekno. https://www.webtekno.com/samsung-metaverse-ilk-magaza-resmen-acti-nft-kazanma-sansi-var-h119369.html
• Kim, J. (2021). Advertising in the metaverse: A research agenda. Journal of Interactive Advertising, 21(3), 141-144.
• Kim, S. (2020). Metaverse: Digital world, world of emerging items. Plan B Design.
• Lee, J. Y. (2021). A study on metaverse hype for sustainable growth. International Journal of Advanced Smart Convergence, 10(3), 72-80.
• Lee, L. H., Braud, T., Zhou, P. Y., Wang, L., Xu, D., Lin, Z., Kumar, A., Barmejo, C., & Hui, P. (2024). All one needs to know about metaverse: A complete survey on technological singularity, virtual ecosystem, and research agenda. Foundations and Trends in Human-Computer Interaction, 18(2–3), 100-337.
• Liu, Y. (2022, 17 Ocak). Baidu unveils its virtual environment amid China’s metaverse boom [Blog yazısı]. Jing Culture & Cripto https://jingculturecrypto.com/baidu-xirang-metaverse/
• Moro-Visconti, R. (2022). From physical reality to the metaverse: A multilayer network valuation. Journal of Metaverse, 2(1), 16-22.
• Mozumder, M. A. I., Sheeraz, M. M., Athar, A., Aich, S., & Kim, H. C. (2022, February). Overview: Technology roadmap of the future trend of metaverse based on IoT, blockchain, AI technique, and medical domain metaverse activity. In 2022 24th International Conference on Advanced Communication Technology (ICACT) (pp. 256-261). IEEE.
• Ning, H., Wang, H., Lin, Y., Wang, W., Dhelim, S., Farha, F., Ding, J., & Daneshmand, M. (2023). A survey on the Metaverse: The state-of-the-art, technologies, applications, and challenges. IEEE Internet of Things Journal, 10(16), 14671-14688.
• Okanlı, A. (2016). Çocuk psikolojisi ve ruh sağlığı. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi.
• Özcan, M. (2004). Bilişsel bilim çerçevesinde filmsel anlatı ve görsel algılama [Yayınlanmış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Radyo Televizyon Sinema Anabilim Dalı]. Ankara.
• Özenir, İ. (2022). Metaverse ve üretim: Metaverse’ün üretime etkileri. Erciyes Akademi, 36(2), 559-573.
• Partz, H. (2021, 26 Aralık). Baidu'nun metaverse uygulaması tam 6 yıl sonra kullanıma açılacak [Blog yazısı]. Cointelegraph. https://tr.cointelegraph.com/news/baidu-metaverse-app-would-take-6-years-for-a-full-launch-vp-says
• Pérez, L., Rodríguez-Jiménez, S., Rodríguez, N., Usamentiaga, R., & García, D. F. (2020). Digital twin and virtual reality based methodology for multi-robot manufacturing cell commissioning. Applied Sciences, 10(10), Article 3633.
• Ülger, Y. T., & Ülger, H. T. (2023). Metaverse evrenine giriş yapan markalar üzerine bir inceleme. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 111-124.
• Vatn, J. (2018). Industry 4.0 and real-time synchronization of operation and maintenance. In Safety and reliability–safe societies in a changing world (pp. 681-686). CRC Press.
• Wright, B. (Director). (2004). Slavoj Žižek: The reality of the virtual [Film]. Olive Films. https://www.youtube.com/watch?v=gBRToxGyKZo
• Xu, M., Ng, W. C., Lim, W. Y. B., Kang, J., Xiong, Z., Niyato, D., Yang, Q., Sehen, X., & Miao, C. (2022). A full dive into realizing the edge-enabled metaverse: Visions, enabling technologies, and challenges. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 25(1), 656-700.
• Yang, Q., Zhao, Y., Huang, H., Xiong, Z., Kang, J., & Zheng, Z. (2022). Fusing blockchain and AI with metaverse: A survey. IEEE Open Journal of the Computer Society, 3, 122-136.
• Yıldız, S. K., & Bozkurt, G. (2023). Sanal gerçekliğin yeni anakarası: Metaverse. Trt Akademi, 8(17), 268-293.
• Yolcu, H. (2024). Yapay genel zekâ çağında öğretmen rolünün yeniden tanımlanması: Öngörüler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 10(1), 155-167.