Türkiye'de Finansal Gelişim Endeksi ve Ekonomik Faktörler Arasındaki İlişki: Enflasyon, Yolsuzluk ve Gsyih Büyümesinin Rolü

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1 , 1 - 10 , 29.04.2026

Ayşe Akboz Caner

https://izlik.org/JA46HM47MC

Öz

Bu çalışma, Türkiye ekonomisi özelinde 1990-2021 döneminde Finansal Gelişim Endeksi (FDI) ile çeşitli ekonomik faktörler arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Elde edilen bulgular, enflasyon, yolsuzluk/GSYİH oranı ve GSYİH büyümesi gibi değişkenlerin finansal gelişimi önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymaktadır. Özellikle yüksek enflasyon oranı ve yolsuzluk düzeyinin finansal gelişim üzerinde olumsuz etkiler yarattığı; ekonomik krizlerin ise büyümeyi sınırlayıcı bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında ayrıca zaman içerisinde genel olarak pozitif bir eğilimin varlığı gözlemlenmiş ve Türkiye'nin uzun vadede finansal gelişimini artırma potansiyeline sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, sürdürülebilir bir finansal gelişim için enflasyonun kontrol altına alınması, yolsuzlukla etkin bir şekilde mücadele edilmesi, ekonomik krizlere karşı dayanıklılığın artırılması ve istikrarlı bir büyüme ortamının sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda, politika yapıcıların söz konusu bulgular ışığında ekonomik istikrarı ve finansal sektörü güçlendirmeye yönelik kapsamlı stratejiler geliştirmeleri büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Finansal Gelişim Endeksi , Yolsuzluk Algı Endeksi , GSYİH.

The Relationship Between Financial Development Index and Economic Factors in Türkiye: The Role of Inflation, Corruption, and GDP Growth

https://izlik.org/JA46HM47MC

Öz

Ensuring sustainable economic growth is essential for the development and stability of the financial system. A well-functioning, advanced financial system is a key indicator of the quality of financial institutions and plays a critical role in attracting foreign investment. Conversely, corruption adversely affects a country's welfare, development, and social cohesion. Since economic growth reflects the overall welfare level of a society, understanding the relationship between corruption and economic growth is crucial for fostering financial development. This study examines the interrelationship between financial development, economic growth, and corruption in the context of Türkiye, utilizing annual data from 1998 to 2021. The analysis employs the Financial Development Index, Gross Domestic Product (GDP), and Corruption Perception Index (CPI) as primary variables. The findings reveal a long-term co-integration relationship among these variables, indicating that financial development in Türkiye is significantly shaped by both economic growth and corruption levels.

Anahtar Kelimeler

Financial development index , Corruption perception index , GDP

Etik Beyan

This study does not involve human or animal participants. All procedures were carried out in accordance with scientific and ethical principles, and all referenced studies have been appropriately cited.

Destekleyen Kurum

No external funding was received for this study.

Teşekkür

The authors do not wish to thank any individual or institution.

Kaynakça

• Akıncı, G. Y., Akıncı, M., & Yılmaz, Ö. (2014). Financial development–economic growth nexus: A panel data analysis upon OECD countries. Hitotsubashi Journal of Economics, 55(1), 33–50. https://doi.org/10.15057/26816
• Alom, K. (2018). Financial development and economic growth dynamics in south asian region. The Journal of Developing Areas, 52(4), 47–66.
• Atabey, A. Ö., & Şerbetçi, A. (2023). Demokratik gelişme, finansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisi: AB ülkeleri için dinamik panel veri analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(22), 900–918. https://doi.org/10.25204/iktisad.1315758
• Bhattacharya, P. C., & Sivasubramanian, M. N. (2003). Financial development and economic growth in India: 1970–1971 to 1998–1999. Applied Financial Economics, 13(12), 925–929. https://doi.org/10.1080/0960310032000129590
• Cecchetti, S. G., & Kharroubi, E. (2019). Why does credit growth crowd out real economic growth? The Manchester School, 87(1), 1–28. https://doi.org/10.1111/manc.12295
• Cheng, C.-Y., Chien, M.-S., & Lee, C.-C. (2021). ICT diffusion, financial development, and economic growth: An international cross-country analysis. Economic Modelling, 94, 662–671. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.02.008
• Cogoljević, D., Gavrilović, M., Roganović, M., Matić, I., & Piljan, I. (2018). Analyzing of consumer price index influence on inflation by multiple linear regression. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 505, 941–944. https://doi.org/10.1016/j.physa.2018.04.014
• Çağlayan, E. (2006). Enflasyon, faiz oranı ve büyümenin yurtiçi tasarruflar üzerindeki etkileri. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 423–438. https://izlik.org/JA93ZJ39LA
• Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
• Erdoğan, S., & Akalın, G. (2022). Türkiye’de politik istikrar ve ekonomik büyüme ilişkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 61, 1–15. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.951219
• Fase, M. M. G., & Abma, R. C. N. (2003). Financial environment and economic growth in selected Asian countries. Journal of Asian Economics, 14(1), 11–21. https://doi.org/10.1016/S1049-0078(02)00237-3
• Gordon, R. J. (1975). The demand for and supply of inflation. The Journal of Law and Economics, 18(3), 807–836. https://doi.org/10.1086/466845
• Göksu, S., & Balkı, A. (2023). ARDL ve NARDL eşbütünleşme analizleri: Adım adım Eviews uygulaması. Serüven Yayınevi.
• Hassan, M. K., Sanchez, B., & Yu, J.-S. (2011). Financial development and economic growth: New evidence from panel data. The Quarterly Review of Economics and Finance, 51(1), 88–104. https://doi.org/10.1016/j.qref.2010.09.001
• Hayaloğlu, P., & Artan, S. (2016). Geçiş ekonomilerinde finansal gelişmenin kurumsal belirleyicileri. TİSK Akademi, 11(21), 70–87.
• Hussain, F., & Chakraborty, D. K. (2012). Causality between financial development and economic growth: Evidence from an Indian state. The Romanian Economic Journal, 15(45), 27–48.
• International Monetary Fund. (2024, January 10). IMF Data. Retrieved January 10, 2024, from https://data.imf.org/?sk=f8032e80-b36c-43b1-ac26-493c5b1cd33b
• Islam, M. A., & Shah, J. S. A. (2012). An empirical analysis of causality between the development of non-bank financial intermediaries and the economic growth in Malaysia. European Journal of Social Sciences, 30(4), 654–664.
• İmamoğlu, H. (2025). Finansal gelişme ve ticari açıklığın kayıt dışı ekonomi üzerindeki etkisi: Türkiye’den ampirik kanıtlar. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 12(1), 169–186. https://doi.org/10.17541/optimum.1546715
• Kane, J. E. (1993). What lessons should Japan learn from the US deposit-insurance mess? Journal of Asian Economics, 4(3), 329–355. https://doi.org/10.1006/jjie.1993.1021
• Karakuş, M. (2025). E7 ülkelerinde finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel veri analizi (2000–2021). Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(2), 107–119.
• Karataş, A. R., & Ergül, M. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme, finansal gelişme ve ticari açıklık: Genişletilmiş ARDL ile kanıtlar. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 222–236.
• Krifa-Schneider, H., Matei, I., & Sattar, A. (2022). FDI, corruption and financial development around the world: A panel non-linear approach. Economic Modelling, 110, 105809. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2022.105809
• Lenka, S. K. (2022). Relationship between financial inclusion and financial development in India: Is there any link? Journal of Public Affairs, 22, e2722. https://doi.org/10.1002/pa.2722
• Melgar, N., Rossi, M., & Smith, T. W. (2010). The perception of corruption. International Journal of Public Opinion Research, 22(1), 120–131. https://doi.org/10.1093/ijpor/edp058
• Odhiambo, N. M. (2010). Finance-investment-growth nexus in South Africa: An ARDL-bounds testing procedure. Economic Change and Restructuring, 43(3), 205–219. https://doi.org/10.1007/s10644-010-9085-5
• Parker, M., & Laidler, D. (1975). Inflation: A survey. The Economic Journal, 85(340), 741–809.
• Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
• Sharifi-Renani, H. (2007). Demand for money in Iran: An ARDL approach (MPRA Paper No. 8224). Munich Personal RePEc Archive. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/8224/
• Sharma, S., & Sharma, S. K. (2020). Financial development and economic growth in selected Asian economies: A dynamic panel ARDL test. Contemporary Economics, 14(2), 201–218. https://doi.org/10.5709/ce.1897-9254.413
• Song, C.-Q., Chang, C.-P., & Gong, Q. (2021). Economic growth, corruption, and financial development: Global evidence. Economic Modelling, 94, 822–830. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.02.022
• Svirydzenka, K. (2016). Introducing a new broad-based index of financial development (IMF Working Paper No. WP/16/5). International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781513583709.001
• Şenol, Z. (2019). Finansal gelişim ile insani gelişim arasındaki ilişki: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15(2), 341–358.
• Transparency International. (2024, January 10). Transparency International. Retrieved January 10, 2024, from https://www.transparency.org/en/
• Uddin, S. G., Sjö, B., & Shahbaz, M. (2013). The causal nexus between financial development and economic growth in Kenya. Economic Modelling, 35(1), 701–707. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2013.08.031
• Yılmaz, F. (2022). Ekonomik büyüme ve dış ticaret bağıntısı: Türkiye örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 21–32. https://doi.org/10.31592/aeusbed.824419