Arap Edebiyâtı Bağlamında Edebiyât Kavramına Analitik Bir Bakış

Öz

-

Anahtar Kelimeler

• -

Arap Edebiyâtı Bağlamında Edebiyât Kavramına Analitik Bir Bakış

Öz

Bu makalede Arap edebiyâtı bağlamında edebiyât kavramının hem etimolojisi ile ilgili olarak yapılan farklı yorum ve değerlendirmeler örnekleriyle ele alınıp analiz edilmiş, hem de bu kavramın geçirdiği evrelere uygun olarak yer verilen değişik sözlük anlamları ve klasik izah ve tanımlamaları ile çağdaş tanımları, somut örnekleme ve mukayeseler ışığında incelenmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede söz konusu kavramın, farklı yaklaşımlara konu olan Arapça etimolojisi kadar, sözlük anlamlarının çokluğuna ve içinden geçtiği tarihsel evrelere bağlı olarak yapılan farklı klasik ve çağdaş terimsel tanım ve izahlarıyla da bir hayli karmaşık ve tartışmalı bir alan oluşturduğu görülmüştür. Türk, Fars ve Batı edebiyâtlarıyla da kısmen ilişkilendirilerek ele alınan edebiyât kavramının, kendisiyle bağlantılı diğer pek çok kavram ve terime kaynaklık ettiğine de ayrıca işaret etmek gerekir

Anahtar Kelimeler

• Arap, edebiyât, etimoloji, kavram, tanımlar

Kaynakça

1. ‘Abdunnûr, Cebbûr, el- Mu‘cemu’l -edebî, Beyrut, 1984
2. Altunci, Muhammed, el- Mu‘cemu’l-mufassal fi’l-edeb, (I-II), Beyrut, 1419/1999
3. Fâhûrî, Hannâ, el-Mûcez fi’l-edebi’l-‘Arabiyyi ve târîhihi, I-IV, Beyrut,
4. /1991, c. I, s. 13
5. Bû Mulhim, Ali, Fi’l-edebi ve funûnihi, Beyrut, 1970
6. Cevherî, İsmaîl b. Hammâd, Tâcu’l-luga ve sihâhu’l-‘arabiyye, tahkik. ‘Abdulgafûr ‘Attâr, (I-V), Beyrut, 1399/1979
7. Cumahî, Muhammed b. Sellâm, Tabakâtu’ş-şuara, Beyrut, tarihsiz
8. Curcânî, ‘Alî b. Muhammed, et-Ta‘rîfât, Leipzig, 1845

9. Çeşitli, İsmail, Batı Edebiyâtında Edebi Akımlar, dördüncü baskı, Ankara, 2001
10. Dayf, Şevkî, el-Edebu’l-‘Arabiyyu’l-mu‘âsiru fî Misr, Kahire, tarihsiz
11. Dihkhoda, Ali Ekber, Lugatname-i Dihkhoda, (I-L), Tahran, 1328
12. Ebu’l-Haşeb, İbrahim Ali, Târîhu’l-edebi’l-‘arabî, fi’l-‘asri’l-hâdir, Kahire, 1992
13. Ercilasun, Ahmet B., Başlangıçtan yirminci yüzyıla Türk Dili Tarihi, birinci baskı, Ankara, 2004
14. Eren, Hasan-Gözaydın, Nevzat-Parlatır, İsmail-Tekin, Talat-Zülfikar, Hazma, Türkçe sözlük, Türk Dil Kurumu yayınları, Ankara, 1988
15. Es‘ad, Yûsuf Mihâîl, Edebiyyât eş-Şahsiyyetu’l-mubdi‘a, Kahire, tarihsiz.
16. Fâhûrî, Hannâ, el-Mûcez fi’l-edebi’l-‘Arabiyyi ve târîhihi, I-IV, Beyrut, 1411/1991
17. Fârâbî, Ebû İbrâhîm İshâk b. İbrâhîm, Dîvânu’l-edeb, Beyrut, 2003
18. Feyûmî, Ahmed b. Muhammed b. ‘Ali el-Mukrî, el-Misbâhu’l-munîr, (I- II), Kahire, 1325
19. Hâşimî, es-Seyyid Ahmed, Cevâhiru’l-edeb fî edebiyyât ve inşâi’l- ‘Arab
20. Hayyât, Celal-et-Tu’ma, Salih cevad-Şerîf, Ezher, Târîhu’l-edebi’l- ‘arabiyyi’l-hadîs, Bağdat, 1396/1976
21. Huseyn, Taha, Fi’l-edebi’l-câhilî, Kahire, 1975
22. İbnu Cinnî, Ebu’l-Feth ‘Usman, el-Hasâıs, (I-III), tahkik ‘Abdulhamîd Hindâvî, Beyrut,1421/2001
23. İbnu Fâris, Ebu’l-Huseyn Ahmed, Mucmelu’l-lugah, tahkik Zuheyr ‘Abdulmuhsin Sultân, (I-IV), Beyrut, 1404/2984
24. İbnu Haldun, Abdurrahman b. Muhammed, Mukaddime, Kahire, tarihsiz
25. İbnu Hallikân, Ebu’l-‘Abbâs Şemsuddîn Ahmed, Vefeyâtu’l-a‘yân ve enbâu ebnâi’z-zemân, (I-VIII), Beyrut, tarihsiz
26. İbnu Manzûr, Ebu’l-Fadl Cemâluddîn Muhammed b.Mukrim b. ‘Ali el-İfrikî el Misrî, Lisânu’l-‘Arab, (I-XV), Beyrut
27. Kayrevânî, el-Hasen b. Reşîk, el-‘Umde fî sına‘ati’ş-şi‘ri ve nakdihi, (I- II), Beyrut, 1401/1981
28. Komisyon, el-Muncid fi’l-luga ve’l-a’lâm, 28. baskı, Beyrut, 1986
29. Köprülü, M. Fuad, Türk Edebiyâtı Tarihi, üçüncü basım, 1981, İstanbul
30. Mubârek, Muhammed, Fıkhu’l-luga ve hasâisu’l-‘arabiyye, tarihsiz, yer yok
31. Mustafa, İbrahim-ez-Zeyyât, Ahmed Hasen-Abdulkadir, Hâmid-en- Neccâr, Muhammed Ali, el-Mu‘cemu’l-vesît, (I-II), Tahran, tarihsiz
32. Nallino, Carlo Alfonso, Târîhu’l-âdâbi’l-‘arabiyye, Mısır, 1954
33. Nedvî, Muhammed Vâdih Reşîd, Târîhu’l-edebi’l-‘arabî el-‘asru’l-câhilî, Beyrut, 1423/2002
34. Râfi‘î, Mustafâ Sâdık, Târîhu âdâbi’l-‘Arab, (I-III), Beyrut, 1421/2000
35. Sâlih, Subhî, Dirâsât fî fıkhi’l-luga, on ikinci baskı, Beyrut, 1989
36. Sekkâkî, Ebû Ya‘kûb Yûsuf b. Muhammed, Miftâhu’l-‘ulûm, Mısır, 1321
37. Serhân, Muhammed Ebu’n-necâ-Cumu‘a, Muhammed el-Cuneydî, el-Edebu’l-‘Arabî ve târîhuh fi’l-‘asri’l-câhilî, Riyad, 1376/1957
38. Suyûtî, Celâluddîn ‘Abdurrahmân, ed-Dureru’l-muntesire fi’l- ahâdisi’l-muştehire, Kahire, 1335/1934
39. Tehânevî, Muhammed b. ‘Alî, Keşşâfu ıstılâhâti’l-funûn, (I-IV), Beyrut, 1418/1998
40. Türk Ansiklopedisi, (I-XXXIII), Ankara, 1966
41. Vecdî, Muhammed Ferîd, Dâiretu ma‘ârifi’l-karni’l-işrîn, (I-X), üçüncü baskı, Beyrut, 1971
42. Vehbe, Mecdî-el-Muhendis Kâmil, Mu‘cemu’l-mustalahâti’l-‘arabiyye fî’l-luga ve’l-edeb, Mektebetu Lubnân, Beyrut, 1984
43. Ya‘kûb, Emîl Bedî‘-‘Asî, Mîşal, el- Mu‘cemu’l -mufassal fi’l-luga ve’l- edeb, (I-II), birinci baskı, Beyrut, 1987
44. Yakût, Mu‘cemu’l -udebâ, (I-XX), üçüncü baskı, Beyrut, 1400/1980
45. Zebîdî, Muhammed Murtadâ, Tâcu’l-‘arûs, (I-X), Beyrut, 1306/1888
46. Zemahşerî, Ebu’l-Kâsim Mahmud b. Umar, Esâsu’l-belâga, I. Baskı, Beyrut, 1412/1992
47. Zeydân, Corci, Târîhu âdâbi’l-luga’l-arabiyye, I-IV, Dâru’l-hilâl, Kahire, tarihsiz
48. Zeyyât, Ahmed Hasen, Târîhu’l-edebi’l-‘Arabî, Beyrut, 1422/2001