Diyanet Gazetesi’nde İman Esaslarının Ele Alınışı Hakkında Bir İnceleme

Bu çalışma, Diyanet Gazetesi’nde İslam dininin iman esaslarının ele alınışını konu edinmektedir. 1968-1990 yılları arasında Diyanet İşleri Başkanlığı’nın süreli dini yayını olarak yayımlanan Diyanet Gazetesi’nin muhtevasında yer alan konulardan biri de İslam dininin inanç/iman esaslarıdır. Kanun’un Başkanlığa yüklediği “toplumu İslam dininin inanç esasları ve din konusunda aydınlatmak” görevi çalışmamızın şekillenmesinde etkili olmuştur. Başkanlığın Diyanet Gazetesi’nde “İslam dininin inanç esasları” hakkında yapmış olduğu bilgilendirmenin incelenmesi önemli görülmektedir. Bu çalışma, Başkanlığın Diyanet Gazetesi’nde iman esasları hakkında yaptığı bilgilendirmeyi incelemeyi, bu konudaki bakış açısını ve katkısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma hüviyetindeki bu çalışmada söz konusu amaca bağlı olarak Başkanlığın yapmış olduğu bilgilendirmede klasik Kelam ilminin muhtevasında yer alan bilgiler uluhiyyet, nübüvvet ve sem‘iyyat şeklinde üç başlık altında ele alınmıştır. Bundan ötürü araştırmada Allah’a, meleklere, peygamberlere, kitaplara, ahiret gününe, kader ve kazaya iman olmak üzere 6 esastan müteşekkil iman esasları konusunun ele alınış biçimini ve Başkanlığın bu konulara bakış açısını ortaya koymak hedeflenmektedir. Çalışmanın temel hipotezi, Diyanet Gazetesi’nin İslam dininin inanç/iman esaslarına dair dinî konulara ağırlıklı olarak yer verdiği ve bu konuda yoğun bilgilendirme yaptığı şeklindedir. Çalışmanın deseni bağlamında öncelikle Diyanet Gazetesi’nin kısa bir tarihçesi ve muhtevası hakkında genel bir çerçeve çizilmekte, daha sonrasında uluhiyyet bağlamında Allah’a ve kadere iman, nübüvvet konusu bağlamında peygamberlere ve kitaplara iman, son olarak da sem‘iyyat konusu bağlamında ahiret gününe ve meleklere iman olmak üzere 6 iman esası hakkında bilgilendirme yapılmakta ve çalışma bir değerlendirmeyle tamamlanmaktadır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri olarak belirlenen iman esasları ile ilgili olan yazılar, Diyanet Gazetesi’nin (araştırmanın evreni) amaçlı örnekleme ile taranması suretiyle örneklem tespit edilmiştir. Diyanet Gazetesi’nde inanca dair konuları ele alan toplam dört yüz iki (402) yazıdan iki yüz kırk dokuz (249) yazı/makalenin iman esasları ile alakalı olduğu, iman esaslarıyla ilgili yazıların inanca dair olanların yüzde altmış ikisine (%62) tekabül ettiği görülmektedir. Bu makalelerin yüz yedi (107) tanesini uluhiyyet konusu, doksan dokuz (99) tanesini nübüvvet, kırk üç (43) tanesini ise sem‘iyyat konusu oluşturmaktadır. Diyanet Gazetesi’nde 1970-80’li yıllarda iman esaslarıyla ilgili hususların daha fazla yer aldığı görülmektedir. Bu sonuç, Diyanet Gazetesi’nde inanç konularının muhtevasında ağırlıklı bölümün iman esasları konusu olduğunu göstermektedir. Söz konusu dönem itibariyle Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinin zorunlu olmaması hasebiyle Diyanet Gazetesi’nin; toplumun İslam’ın iman esasları hakkında bilgilendirilmesi hususunda Başkanlığın önemli bir aracı olduğunu ve mühim bir ihtiyacı karşıladığını göstermektedir.

This study examines the discussion of the principles of faith in Islam as addressed in the Diyanet Newspaper. One of the topics featured in the Diyanet Newspaper, a periodical religious publication of the Presidency of Religious Affairs published between 1968 and 1990, is the belief system and principles of the Islamic faith. The duty of “enlightening society about the principles of faith and the religion of Islam,” as mandated by law for the Presidency, has influenced the direction of this study. Examining the information provided by the Presidency in the Diyanet Newspaper regarding the “principles of belief in Islam” is considered significant. This study aims to analyze the information provided by the Presidency in the Diyanet Newspaper regarding the principles of faith and to evaluate its perspective and contributions on the subject. This study, conducted as qualitative research, examines the information provided by the Presidency concerning the classical science of Kalām, organized under three main headings: divinity, prophethood, and samʿiyyāt, based on the study’s objectives. The research aims to explore the approach to the principles of faith, which consist of six fundamental beliefs: belief in God, angels, prophets, revealed books, the hereafter, and divine decree (al-qaḍāʾ) and predestination (al-qadar), as well as the Presidency’s perspective on these matters. The main hypothesis of the study is that the Diyanet Newspaper primarily addresses religious issues related to the principles of faith in Islam and provides extensive information on this subject. In the design of the study, a general framework is first established regarding the brief history and content of the Diyanet Newspaper. Subsequently, belief in God and destiny is examined in the context of divinity, belief in prophets and revealed books in the context of prophethood, and belief in the hereafter and angels in the context of samʿiyyāt. The six principles of faith (īmān) are discussed, and the study concludes with an evaluation. The articles related to the principles of belief, identified as the dependent variables of the research, were selected through purposeful sampling by analyzing the Diyanet Newspaper (The scope of the research). It was observed that out of a total of 402 articles in the Diyanet Newspaper addressing issues of faith, 249 articles focus specifically on the principles of belief. These articles constitute 62% of all articles related to faith. Among them, 107 articles discuss the subject of divinity, 99 address prophethood, and 43 focus on samʿiyyāt. It is observed that issues related to the principles of faith were covered more extensively in the Diyanet Newspaper during the 1970s and 1980s. This finding suggests that the majority of the content on faith-related issues in the Diyanet Newspaper focused on the principles of belief. Since Religious Culture and Moral Knowledge lessons were not compulsory during this period, the Diyanet Newspaper appears to have served as a significant tool for the Presidency in educating society about the principles of belief in Islam and addressing a critical need.